Aýdandardyń damýy nege ala-qula?

Ras, oblys ortalyǵy Taldy­qor­ǵan men oıyn-saýyq astana­sy degen ataýǵa ıe Qapshaǵaı qalasy jáne kenshiler mekeni sanalatyn Tekeli monoqalasynyń jaǵdaıy tutas aýdandarǵa qaraǵanda táýir. Biraq ishki aımaqtar arasyndaǵy dısproporsııany joqqa shyǵarýǵa bolmaıdy. Máselen, oblystyń oń­tús­­tigindegi aýdandar men shyǵy­syn­­­daǵy óńirlerdi salystyrý múm­­kin emes. Ásirese Almaty qa­la­­syna jaqyn ornalasqan aýdan­dardaǵy eldiń turmysy men tir­shiligi qońdylaý bolǵanymen, bul jaqta áleýmettik másele qor­da­lanǵan ústine qordalana túsýde. Sebebi qazir megapolıs mańyn­da­ǵy eldi mekenderde ýrbanızasııa úderisi toqtaýsyz júrip jatyr. Ishki mıgrasııanyń negizgi kózi de Ile, Talǵar, Eńbekshiqazaq, Qarasaı, Jambyl aýdandaryna baǵyttalatynyn ótken halyq sanaǵy kórsetip berdi. Statıstıkaǵa júginsek, byltyr oblystaǵy turǵyn sany 2 mln 105,2 myń adam bolsa, sonyń jartysyna jýyǵy atalǵan 5 aýdannyń aýmaǵynda turady. Bul jerde turaqty tirkeýde turatyn adamdardyń esepke alynǵanyn eskersek, qala mańyndaǵy jabaıy kóshi-qonnyń naqty úlesin eseptep shyǵý qıynǵa soǵady.

– Almaty qalasynyń mańyn­da­ǵy aýdandar men Taldy­qorǵan óńirin salystyrýǵa kel­meı­di. Bul turǵyndardyń kún­kóris deńgeıinen de aıqyn baıqalady. Bir ǵana qara­pa­ıym mysal, Ile men Aqsý aýdan­darynyń ekonomıkalyq jaǵ­da­ıy jer men kókteı. Mundaı dıs­pro­­porsııany boldyrmaý kerek. Aı­maq­tar teń damýǵa tıis. Bul úshin bar­lyq aýdandy qamtıtyn biryńǵaı eko­­nomıkalyq baǵdarlama daıyn­da­­lýda, – degen bolatyn óz sózinde oblys ákimi Q.Bozymbaev.

Esesine, Almaty irgesine qonys tepken eldiń áleýmettik suranysy artyp keledi. О́ıtkeni jan basy toqtaýsyz ósip otyrǵan eldi meken­der­de baspana máselesinen bas­tap mektep, aýyz sýmen qamtý, ta­­bıǵı gaz tutyný sııaqty ishki su­ra­nys bar. Árıne, bul jumysty jergilikti bılik atqarýǵa tıis. Qazir oblysta aýdandardyń damýyndaǵy ala-qulalyqty joıý úshin naqty baǵdarlama ázirlenip jatyr.

– Jetisý óńirindegi dısproporsııany qysqartý jáne halyqtyń ta­by­syn arttyrý maqsatynda da­mý­dyń basym baǵyttary aıqyn­dalyp, Is-qımyl jospary da­ıyndaldy. Aımaqtyń 2025 jylǵa deıingi ınvestısııalyq portfeli jasaqtalǵan. Oǵan jalpy quny 2,8 trln teńge bolatyn, 19 myń jumys ornyn quratyn 289 joba engizilgen. Aýdandardy birkelki damytý úshin jalpy somasy 1,1 trln teńge bolatyn 94 joba Taldyqorǵan óńirindegi jobalar pýlyna iriktelip alyndy, so­nyń negizinde 6 200 jumys orny ashylyp, kadrlar daıarlaý uıym­dastyrylady. 2025 jylǵa deıin­gi ınvestısııalyq portfelde agro­ónerkásiptik keshen, mıneral­dy shıkizattar óndirý men óń­deý, týrızm, jol-kólik tranzıti sııaqty áleýetti salalardyń joba­la­ry bar. Oblystyń ınvestı­sııa­lyq baǵdarlamalaryn tolyq iske asyrýdyń nátıjesinde, 2025 jylǵa qaraı ishki jalpy ónimniń jyl saıynǵy ósimi 5 paıyzdan kem bolmaıdy jáne 35 myńdaı turaqty jumys orny jáne shaǵyn jáne orta bızneste 75 myńdaı ju­mys orny ashylady dep kú­tilýde, – dedi oblystyq ekonomıka jáne bıýdjettik josparlaý basqar­ma­synyń basshysy Jomart Ámirhanov.

Biz jýyrda Qorǵas kedenindegi keleń­sizdikter týraly jazyp oty­ryp, she­kara mańyndaǵy sharýa túzel­se, sol mańaıdaǵy aýdan men aýyl­dardyń jaǵdaıy ońa­la­dy de­­genbiz. Iаǵnı qazir keden ma­ńyn­da­ǵy aýyldardyń tur­ǵyn­dary úshin qolaıly ahýal qalyptasyp otyr­ǵa­ny anyq. Oǵan Almaty oblysy Panfılov aýdanynyń shekara boıyndaǵy aýyl turǵyndarynyń sózi dálel. Turǵyndar qazir «Qor­ǵas» ortaly­ǵy men «Nur jo­ly» keden beketteri aýmaǵynda sha­ǵyn kásipterin dóńgelete basta­ǵan. Demek keden qyzmetiniń ashyq ta taza bolýy eldegi sybaılas jem­qor­lyqtyń jolyn kesip qana qoı­maı, adamdardyń ál-qýatynyń jaq­sarýyna da tikeleı yqpal etetini sózsiz. Buǵan osy aýdandaǵy turǵyn úı qurylysynyń jandanýy dálel bola alady. О́ıtkeni bolashaǵyna senimdi adam ǵana shalǵaıdaǵy eldi mekenderden baspana satyp alýǵa, turǵyn úıge suranysty arttyrýǵa táýekel etpeı me? Dál qazir osy kórinis Panfılov aýdanynda júrip jatyr. Jaqynda aýdanda jańadan 280 páterdiń qurylysy bas­taldy. Máselen, Nurkent aýy­lyndaǵy eki 80 páterli turǵyn úı qurylysyn salýǵa 1 mlrd 384,5 mln teńge qarjy bólinse, Jarkent qalasyndaǵy eki 60 páterli turǵyn úı qurylysyn salýǵa jáne ınje­nerlik-kommýnıkasııalyq jeli­leriniń qurylysyna 1 mlrd 143,6 mln teńge bólindi. Páterler keler jyly paıdalanýǵa berilse, aýdandaǵy úı kezeginde turǵan otba­sylardyń baspana máselesi kezegimen sheshilmek. Bıyldyń ózinde naýryz jáne maýsym aı­laryn­da Nurkent aýylynan 240 úıdiń kilti tapsyrylmaq.

– Bıyl aýdanda qurylys salasyna aıtarlyqtaı qarjy bólindi. Jarkent qalasy men Nurkent aýyl­da­rynda turǵyn úı qurylysyn abattandyrýǵa jáne ınjenerlik-kommýnıkasııalyq jelileriniń qu­rylysyna, sondaı-aq joba-sme­­talyq qujattama ázirleýge 250 mln teńgeden astam qarjy qaras­ty­rylǵan. Bul óz kezeginde baspana máselesin sheshýde aı­tar­lyqtaı septigin tıgizedi, – deıdi aýdan­daǵy qurylys salasy­na jaýapty maman Baýyrjan Qashqynbaev.

Almaty oblysy