Bıyl mereıtoıy IýNESKO kóleminde toılanýy qolǵa alynǵan qazaqtyń birtýar ánshisi, KSRO jáne Qazaqstannyń Halyq ártisi, Halyq Qaharmany Roza Baǵlanovanyń ǵasyr toıy elimizde de jyl boıy jalǵasady. Sonyń biri – «Astana Opera» teatrynda ótetin ánshini eske alýǵa arnalǵan «Asyl arman» mereıtoılyq konserti.
Esimi ańyzǵa aınalǵan tulǵanyń qazaqtyń án óneri men rýhanııatyna sińirgen eńbegi eresen. Ásirese, maıdan dalasynda oq pen ottyń ortasynda júrip salǵan áni soǵysqa qatysqan talaı sarbazdyń janyna jiger syılap, jeńiske degen qadamdy jaqyndatýǵa septeskeni anyq. Roza Baǵlanovanyń oryndaýyndaǵy «Aqmańdaılym», «Ińkárim», «Ádemi-aý», «Aq tamaq», «Aqsuńqarym». «Ah, Samara, gorodok» ánderi ánshiniń ásem daýsymen birge halyqtyń janyna berik ornyǵyp, el júreginde máńgilik jattalǵan.
– Halqynyń erke qyzy Roza Baǵlanova – bul tutas bir dáýirdiń ulttyq nyshany. Ol álemdik deńgeıdegi aıtýly oryndaýshylarmen bir sahnada qatar turyp, halyqaralyq memleket jáne qoǵam qaıratkerleriniń birazymen jeke tanys boldy, Qazaqstan kompozıtorlarynyń shyǵarmashylyǵy men qazaq halyq ánderin áıgileý men damytýǵa úlken úles qosty. Roza Baǵlanovanyń maıdan dalasynda mereıin ústem etken konsertteri onyń ómirbaıanynyń óte eleýli kezeńderi boldy. 1941 jyldyń jazynda ol Máskeý konservatorııasyna joldama alǵan, alaıda soǵys bastalyp, ónerli jas maıdanǵa attandy jáne ártister brıgadasynyń quramynda sarbazdardyń aldynda týra aldyńǵy shepte óner kórsetti, Berlınde Jeńis konsertine qatysty, – dedi «Astana Opera» teatry opera trýppasynyń dırektory Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri Azamat Jyltyrkózov.
Uly Otan soǵysy kezindegi jankeshtiligi men qaısarlyǵy úshin Roza Baǵlanova «Jaýyngerlik erligi úshin» jáne «Germanııany jeńgeni úshin» medaldarymen marapattalǵan. Soǵystan keıin ol úlken sahnaǵa búkil halyqqa dańqy shyqqan eń ataqty ánshilerdiń biri bolyp oraldy, KSRO-da kópshilikti moıyndatqan tuńǵysh qazaq ártisi boldy. Roza Baǵlanovanyń shyǵarmashylyq joly qazir de «Astana Opera» teatrynyń jas solısteri men qalyptasqan sahna sheberlerine jańa jetistikterge baǵyt berip keledi.
– О́miriniń 70 jylyn sahnaǵa arnaǵan Roza Baǵlanova shetelge san márte gastrolmen barǵan, konserttermen 54 elde bolǵan. Onyń darynynyń jan-jaqtylyǵy erekshe tańdanys týǵyzady. Atap aıtsaq, ánshi retindegi belsendi qyzmetinen bólek, Roza Tájibaıqyzy ózin kınoda da synap kórgen, sondaı-aq qazaq tilindegi ómirbaıandyq kitaptyń avtory atandy, – dedi teatrdyń mýzykalyq keńesshisi Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri pıanıst Raýshan Beskempırova.
Roza Baǵlanovanyń qaıtalanbas ánshilik darynyn barsha qazaq eli biledi, qurmetteıdi. Qaı kezde de halyq ony joǵary baǵalady, keńestik zamanda da, egemendik jyldarynda da ol eń joǵary memlekettik marapattarǵa ıe boldy. Bul «Halyq Qaharmany», tórt dúrkin – túrli elderdiń Halyq ártisi, eń joǵary ordender, medaldar men syılyqtar, halyqaralyq baıqaýlar men festıvalderdiń dıplomdary men júldeleri. Uly ánshi jaıly kóptegen kitap jazylyp, poetıkalyq shyǵarmalar ómirge keldi, fılmder túsirilip, onyń esimi «Kimniń kim ekeni» aǵylshyn-amerıkalyq ensıklopedııasynyń álem áıelderi jaıly alǵashqy sanyna endi. Sondaı-aq byltyr elorda tórindegi «Qazaqstan» ortalyq konsert zalyna Roza Baǵlanovanyń esimi berilip, «Habar» arnasy ánshiniń ómiri joly men shyǵarmashylyǵyna arnap «Bulbul» atty telehıkaıa túsirdi.
– Osynaý erjúrek tulǵanyń óner men rýhanııatqa sińirgen orasan zor eńbegin tizip shyǵý qıyn. Ánshiniń shyǵarmashylyq joly – klassıkalyq, sondaı-aq zamanaýı janr ártisteri úshin shabyt kózi men ónege bolyp tabylady. 30 naýryzdaǵy kóktem keshinde «Astana Opera» teatrynyń solısteri Roza Tájibaıqyzynyń aýqymdy repertýarynan shyǵarmalar oryndap, ulttyq mýzykalyq óner ańyzyna qurmet kórsetedi, – dep ánshi esimin ulyqtaýǵa arnalǵan keshtiń jalpy mazmuny men mańyzyna toqtalǵan Azamat Jyltyrkózov Roza Baǵlanovanyń án ónerindegi qaldyrǵan iziniń erek, jas ónerpazdarǵa berer ónege-taǵylymynyń mol ekenin basa aıtty.
Kóktem mezgilin kórkem kúıge bóleıtin «Astana Operadaǵy» keremet keshter legi munymen shektelmeıdi. Naýryz aıynda sonymen qatar K.Baıseıitova atyndaǵy Kameralyq zal sahnasynda eresekter men eń jas tyńdarmandardy «Máńgi óshpes Amadeýs» jańa konserttik toptamasynyń premerasy men Balalarǵa arnalǵan klassıkalyq mýzyka aptalyǵy kútedi.
«Mosart Forever» konserti aıasynda alǵashqy keshte Rýslan Baımýrzınniń jetekshiligimen teatrdyń Kameralyq orkestri men solıster – skrıpkashy Ánel Shákirova men altshy Ahmet Sultanov – elorda turǵyndary men qonaqtaryna aýstrııalyq uly sazgerdiń Orkestr jáne skrıpka men altqa arnalǵan konserttik sımfonııa usynady. Ekinshi keshte úrlemeli mýzykany unatatyn jandardy jarqyn premera kútedi. Tuńǵysh ret Qazaqstanda úrlemeli aspaptar men kontrabasqa arnalǵan sı-bemol major Gran Partita (KV361) №10 serenadasy shyrqalady. Toptamany «Astana Opera» Sımfonııalyq orkestriniń birinshi skrıpkasy Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri Baǵdat Ábilhanov pen pıanıst Saltanat Ábilhanovanyń oryndaýynda «Shamshyraq jaryǵynda oryndalǵan mýzyka» skrıpkalyq sonata keshteri aıaqtaıdy.
15 naýryzda tańdamaly eýropalyq mýzykany unatatyndardy «Fransýz mánerinde» keshine shaqyrady. PICCOLO teatry tanymal jobasy aıasynda 19 naýryzda «Astana Operanyń» Kameralyq orkestri men opera solısteri Alla Sımonıshvılıdiń qoıylymynda G.Donısettıdiń «Don Paskýale» qyzyqty komedııalyq operasyn usynady. Oryndaýshylardyń keremet akterlik oıyny men sheber vokaldarymen qatar, teatr sýretshisi Manana Gýnıanyń jarqyn dekorasııalary men kostıýmderi kórermenge jaqsy áser syılaıdy. Al tabıǵattyń kóktemgi jańarýy, molshylyq pen dostyq merekesine 21-22 naýryzda «Qosh keldiń, Naýryz» konsertteri arnalady.
Naýryzdyń 23-inen 28-ine deıin eń jas teatrsúıer qaýymdy mazmundy Balalarǵa arnalǵan klassıkalyq mýzyka aptalyǵy kútedi. Joba aıasynda Kameralyq zalda qazaq jáne orys tilderinde qyzyqty konsertter men spektaklder ótedi. Atap aıtsaq, «Mýzyka álemi», S.Prokofevtiń «Petıa men Qasqyr» sımfonııalyq ertegisi, K.Sen-Sanstyń «Janýarlar karnavaly» zoologııalyq fantazııasy, «Sıqyrly ysqy» (Barokko zalynda), T.Beısembektiń «Samuryq kelgen tań» mýzykalyq ertegisi kishkentaı kórermenderdiń kóńilinen shyǵatyny anyq.