О́tken jyly elimizdiń barlyq aýmaǵynda qýańshylyq baıqalyp, mal men jan biraz qıyndyq kórdi. Ásirese, qysta qar, kóktemde jańbyr tambaǵan Aral óńirinde jaǵdaı aýyr bolǵanyn bilemiz. Kún jylyna kóterem maldyń aldy qoradan shyǵa almaı qaldy, qatalaǵan túlik tartylǵan kól jaǵasyndaǵy uıyqqa batty. Birdi-ekili maly óle bastaǵannan-aq qarap otyrmaı qareketke kóshkender qalǵanyn kórshiles óńirlerdegi jaıylymdarǵa jetkizdi. Aýdanda tótenshe jaǵdaı jarııalanǵannan keıin mamandar 600-ge jýyq maldyń shyǵyn bolǵanyn aıtyp jatty.
Syrdarııanyń jyldaǵydan da tartylyp ketýi «Jyǵylǵanǵa – judyryq bolǵandaı» edi. Dalanyń kúmis alqasyndaı Kishi Araldyń kólemi kemı tústi, Odan keıingi iri sý aıdyny Qambashtyń ózi jaǵalaýynan 600-700 metrge deıin jyraqtap ketti. Ár aýylda kól jaǵalaýyn baqylaıtyn eriktiler paıda boldy. Kezekshilik uıymdastyrylyp, Sall-ortalyǵy iske qosyldy.
Ár óńirden eriktiler jasaǵy qurylyp, shapqan shóbin Aralǵa kómek retinde attandyryp jatty. Tótenshe jaǵdaıǵa baılanysty oblys ákiminiń rezervinen 250 mln teńge bólinip, onyń 49,5 mln teńgesi jemshópti tasymal shyǵyndaryn arzandatýǵa, qalǵany jaıylymdardy, shabyndyqtardy sýarý jáne Qamystybas-Aqshataý kólder júıelerin toltyratyn 8 kanaldy tazartý, jańadan sý tospalaryn salý jáne jobalaýǵa jumsaldy. О́zen boıyndaǵy «Burmaqulaq» arnasy bógelip, «Aspaı» sýaǵytqysyn iske qosýdyń tıimdiligi pysyqtaldy. Osy arqyly qazir Aqshataý men Qambash kólder júıesine sý tola bastady.
Tótenshe jaǵdaı sheńberindegi jumystar aıasynda Belaran, Qulandy, Mergensaı, Sekseýil jáne Aqqum aýyldyq okrýgterinen sý uńǵymalary qazyldy. Budan bólek 56 uńǵyma anyqtalyp memleket esebine alynǵan. Sondaı-aq sý máselesin boldyrmaý maqsatynda Aqırek aýyldyq okrýgine eki, Jańaqurylys aýylyna bir dana dızeldi sý nasosy berilgen.
Qýańshylyqqa baılanysty atqarylar qyrýar sharýany durys josparlaý nátıjesinde Qyzyljar eldi mekeni tusyndaǵy «Bektaý», «Diń» jáne Aqbaı egistik alqabyndaǵy Sholaqaryq kanaldary qazylyp, paıdalanýǵa berilse, Jańaqurylys aýyldyq okrýgindegi Eraly jáne Qaratereń aýyldyq okrýgine qaraıtyn Jylandy kanaldaryn qazý qarqyndy júrgizildi. Bul jumystar bıyl da jalǵasady. Osynyń nátıjesinde 16 myń gektar shabyndyq jáne jaıylymdyq jerler sýlandyrylady.
Mal men jandy qınaǵan qýańshylyq kezinde qarap qalǵan eshkim joq. Oblys aýdandary, ózge óńirler qolushyn sozyp, kómek kórsetti.
Amanótkel aýyldyq okrýginen «Janǵylysh» sharýa qojalyǵy Reseı memleketinen 58 bas qalmaq sıyryn alyp keldi. Osy aýyldyq okrýgtegi «Jarylǵasyn» sharýa qojalyǵy «Aral-Yrysy» nesıe seriktestigi arqyly nesıe alyp, qazaqtyń aqbas sıyryn jetkizdi. Qoshqar ata tuqymyn asyldandyrýdy qolǵa alǵandar da bar.
Osy jyly aýdanda Jańaqurylys aýyldyq okrýgindegi «Nuraly jarma», «Qýly», «Aqshaqyz» jáne «Qaırolla» kanaldarynyń arnalaryn tazalaý jáne sý tospasyn salý jumystarynyń joba-smetalyq qujattary ázirlenip, oblystyq ekonomıka jáne bıýdjettik josparlaý basqarmasyna ótinim usynyldy. Qazir osy kanaldarǵa melıoratıvtik jumystar júrgizý úshin respýblıkalyq bıýdjetten qarjy bólý kózderi qarastyrylýda.
Sondaı-aq Qamystybas jáne Aqshataý kólder júıesin sýlandyrý úshin Amanótkel aýylynyń tusynan sý torabyn salý jobasynyń tehnıkalyq-ekonomıkalyq negizdemisin ázirleýge oblystyq bıýdjetten tıisti qarjy bólinip, qurylys bastalady dep kútilýde. Mal jaıylymyndaǵy sý uńǵymalaryn qaıta túgendeýden bólek, 11 skvajına qazýdyń joba-smetalyq qujattary ázirlenip, respýblıkalyq bıýdjetten qarjy bóldirýdiń qamy jasalyp jatyr. Egistik jáne shabyndyq jerlerdi sýarý úshin aýdanǵa qajetti 10 DNÝ-200/75 dızeldi sý aıdaý nasostaryn alý úshin oblysqa bıýdjettik ótinim tapsyryldy.
Byltyr qys pen kóktem ylǵalsyz ótse, bıyl Aralǵa qar jetkilikti jaýdy. Osy aýdandaǵy «Jomart» sharýa qojalyǵyn basqaryp otyrǵan Qazybek Álibekovtiń aıtýynsha, qasat qardyń kóbesi sógilmeı jatyp, jańbyr jaýyp, mal qolǵa qarap qalǵan da kezi bolǵan. О́tken jylǵy qıyndyqpen salystyrǵanda bul túk emes. Kóktemde mal tisine tıer kóktiń kóp bolaryna kóńil senedi.
Tek darııa arnasynyń bıyl byltyrǵydan da tómen túsýi bastalǵan iske bóget bolmasa degen dúdámál bar. Osy jyly Kóksaraı sý rettegishine bir tamshy túsken joq. Sý dıplomatııasyndaǵy qadamdarymyzdan da ázirshe qaıran bolmaı tur. Egin ekken dıqan da, mal baqqan sharýa da osyǵan qaraılaıdy.
Qyzylorda