Júz jyldyǵyn oılaǵan – adam tárbıeleıdi

Elbasynyń ár jylǵy ha­lyq­qa arnalǵan sózi uǵa bilgen kisini tereń oıǵa bastaıdy. Biraz ýaqyttan beri bilim berý sala­syndaǵy isterge aralasyp júr­gen adam retinde Tuńǵysh Pre­zı­dentimizdiń álemdegi damý sarynyn qyraǵylyqpen baǵam­dap, kezek kúttirmes mindet­terdi naqpa-naq aıqyndap, ósip-órkendeý baǵytymyzdy jań­ǵyrtyp, maqsatymyzdy bıik­tetip, qaıratymyzdy qaıratqan Joldaýlary árdaıym ózgeshe ekenin baıqaımyn. Neniń de bolsa baǵasy salystyra qara­ǵan­da kórinedi ǵoı. Kúni keshe ǵana táýelsizdigimizdi qalyp­tastyrý, ekonomıkamyzdy túzeý, bolashaǵymyzǵa jol salý kózdelse, bul kúndegi oı-arman odan saıyn asqaq. Elbasymyz búgin damyǵan 30 eldiń qataryna kirý josparyn usynyp, qazaqstandyqtardyń jasampazdyq isterdi tereńdetý umtylysyna jańa ushqyn túsirdi. Bul ıdeıa bárimizdi ortaq tilekke, bir múddege uıystyrýshy, san ult basyn biriktirýshi, jú­re­gin qosýshy qasıetti murat tur­ǵysynda aqıqatqa aınalýyna ómirimizdegi qazirgi kelisti kó­ri­nisterdiń ózi kýá. Joldaýda atap kórsetilgendeı, bilikti mamandar daıarlaıtyn oqý oryndaryna talap kúsheıe túspek. Bizdiń ýnıversıtet osy mindet bıiginen kórine bilýdi bas­ty maqsat sanaıdy. Prezıdent N.Á.Nazarbaev belgilep bergen «Qazaqstan – 2050» Strategııasyna sáıkes óskeleń urpaqty zaman talabyna saı bilim alýǵa, eńbek etýge, túrli jańashyldyqtardy jete qabyldap, eksheı bilýge jáne sonyń barlyǵyn óz Otany ıgiligi úshin jumsaýyna múmkindik týǵyzýǵa san alýan is-izdenister júrgizilip keledi. Qysqasha toqtala ketkende, Qazaqstan Respýblıkasynyń 2011-2020 jyldarda bilimdi damytý memlekettik baǵdarlamasyna sáıkes ýnıversıtet bilim berýdiń halyqaralyq standarttaryna kezeńdik kóshýdi, ınnovasııalyq tehnologııalar men SMJ qaǵıdalaryn ustana otyryp, joǵary kásiptik jáne joǵary oqý ornynan keıingi bilim sapasyn joǵarylatýdy, qoǵamdyq ekonomıkalyq baılanysty jáne ujymdyq rýhty nyǵaıtýdy júzege asyrýda. 2004 jyldan bastap, kredıttik oqý tehnologııasy engizilip, 2007 jyly kúndizgi bólimniń bar­lyq mamandyqtary, 2008 jyl­dan bastap syrttaı bólim maman­dyqtary tolyqtaı osy júıege aýysty. Ýnıversıtet Eýropa Keńesiniń konvensııasyn oryndaýyndaǵy Akademııalyq moıyndaý jáne mobıldilik boıynsha ulttyq aqparattyq ortalyqtar jelisiniń (IýNESKO) halyqaralyq kadr­lar akademııasynyń quramyna endi. Joǵary dárejeli mamandar daıyndaǵany úshin, sondaı-aq halyqaralyq qatynasty nyǵaıtqany úshin Halyqaralyq kadrlar akademııasynyń «Bilim men ǵylymnyń damýyna qosqan úlesi úshin» ordenimen marapattaldy. Oqý orny Qazaqstan peda­go­gıkalyq ǵylymdar akade­mııa­synyń, Reseı zań ǵylymdarynyń akademııasynyń múshesi bolyp tabylady. Ýnıversıtet Qazaq­stannyń Bolon úderisine qosylý baǵdarlamasynyń aıasynda Qazaqstan Respýblıkasy Ýnıversıtetteriniń memorandýmyna (Taraz deklarasııasy) qol qoıǵan 15 joǵary oqý oryn­darynyń qataryna endi. Baka­lavrlarmen qatar «Zań taný», «Ekonomıka», «Aqparattyq júıeler», «Qazaq tili men áde­bıeti» magıstranttary daıarlanady. Sondaı-aq, oqý ornymyz ja­nynan qurylǵan Ortalyq Qazaqstan gýmanıtarlyq, Qu­qyq­tyq, Salystyrmaly jáne tarıhı-aǵartý ǵylymı-zert­teý ınstıtýttary, «Mıras» orta­lyǵy qyzmeti biraz jerge tanymal. 1 mıllıonnan asa qory bar kitaphana ádebıetter men oqýlyqtarǵa baı. Al «Bolashaq-Baspa» redaksııalyq baspa bólimi oqý úderisine qajetti monografııa, oqý quraldaryn jáne oqý-ádistemelik keshenderin basyp shyǵarady. Qasym Amanjolov atyndaǵy «gasym.kz» ádebı portaly, «Til jáne rýh», «Lımonad», «Evrıka» mádenı jáne ǵylymı-tanymdyq jýrnaldary stýdent­terimizdiń shyǵarmashylyq talaptaryn ushtaýǵa jol ashyp júr. Jasyratyny joq, bilim berý salasyndaǵy reformalardyń bári birdeı nátıjeli bolmasa da biraz oń ózgeristerdi joqqa shyǵarýǵa bolmaıdy. Jahandaný zamanynda eshqandaı el tomaǵa-tuıyq kúıinde, ózara tájirıbe almaspaı, bir-birinen úırenbeı ómir súrýi múmkin emes. Sondyqtan da álemdik úderisten shet qalmaý úshin ozyq tehnologııany engizý, basqa da jańarýlardy ıgerý maqsatynda reformalar júrgizý ýaqyt talaby. Básekege qabiletti bilikti ma­mandar ázirleý úshin shetel oqý oryndarynda «Bolashaq» baǵdarlamasy boıynsha jas­tardy oqytý elimiz damýyna úlken áserin tıgizdi. Qazir dúnıe júzindegi qandaı da bilim ordasymen ıyq teńestire alatyn Nazarbaev Ýnıversıteti syndy irgeli oqý ornymyz alysqa tanymal bolyp otyr. Barlyq óńirlerde Nazarbaev zııatkerlik mektepteri ashylýda. Mine, osylar bilim berý isin halyqaralyq standarttar deńgeıine kóterýge úlgi tanytyp otyrsa, ýnıversıtetimizdiń de osyndaı bıikke umtylýǵa múmkindigi bar. Kúndizgi jáne syrttaı bólimderde oqıtyn 5 myńǵa tarta stýdentter men magıstranttardyń sapaly bilim alýyna barlyq jaǵdaı jasalǵan desek, artyq aıtqandyǵymyz emes. Aımaqtaǵy irgeli oqý orny bolyp qalyptasýyna 16 jyl rektor bolǵan zań ǵylymdarynyń doktory, professor, QR UǴA korrespondent-múshesi Nurlan Dýlatbekovtiń sińirgen eńbegi erekshe ekeni kópke belgili. Buǵan ýnıversıtetimizdiń eli­miz­diń JOO-lary arasyndaǵy joǵa­ry reıtıngi aıǵaq jáne AQSh-tyń Aıova shtatyndaǵy Lek­sıng­ton men Túrkııadaǵy Ata­tú­rik ýnıversıtetterimen ynty­maq­tastyq baılanys sony kórsetedi. Elbasy Joldaýynda «Úl­gerimi jaqsy stýdentter men oqýshylardy qoldaýdyń tıimdi júıesin jasaý qajet» dep atap kórsetilgendeı, úzdik oqıtyn, kóp balaly otbasylardan shyqqan, qoǵamdyq ómirde, mádenı jáne sporttyq sharalarda kózge túsýshi stýdentterge barynsha kómek kórsetilýde. Gúlim Ábilǵazına sııaqty shákirtimiz Qazaqstan Res­pýblıkasynyń Tuńǵysh Pre­zıdenti – Elbasynyń qory shákirt­aqysynyń ıegerligin maqtan tutady. Turmysy tómen otba­sylar, jetim, jalǵyzilikti jet­kin­shekterdiń 60-qa jýyǵy ýnı­ver­sıtet rektorynyń grantymen oqıdy. Sonymen birge, oqý ornymyz ataǵyn sporttaǵy jetis­tikterimen alysqa tanytýshy Qazan Ýnıversıadasynyń sambodan kúmis júldegeri Beıimbet Qanjanov, osy kúres túrinen halyqaralyq jarystardyń jeńimpazy Aıdyn Dartaev, aka­demııalyq eskek esýdiń sheberi Svetlana Germanovıch syndy sańlaq­tarymyzdyń talaptaryn ush­taýǵa barynsha qoldaý kórse­tiledi. Prezıdent N.Á. Nazarbaev atalǵan mańyzdy qujatta adam­darǵa qamqorlyq – qoǵam al­dyndaǵy paryz ekenin erekshe atady. Osy nusqaýǵa sáıkes ujym músheleriniń áleýmettik-turmystyq jaǵdaıyn odan saıyn jaqsartýdy basty maqsat sanap otyrmyz. Bul kúnde Balqashtaǵy demalý ornymyzdy kúrdeli jóndeýden ótkizýdi bastadyq. Qalanyń alys bólikterinde turatyn oqytýshylar men stý­dentterdi ýnıversıtetke jetkizip, úılerine aparyp tastaýǵa 3 avtobýs bólindi. Stýdentterdiń ınternet jelisine tegin qosylý, ýnıversıtet bólimderine tegin qalaaralyq qońyraý shalý, ındıvıdýaldy túrde oqytý árbir stýdentke óziniń qabilettiligin arttyrýǵa múmkindik bar. Aqyly túrde oqıtyn stýdentter úshin tıimdi jeńildikter túrleri qarastyrylǵan. Elbasy Joldaýynda alǵa qoıylǵan mindetterdi qaltqysyz oryn­daýdyń basqa da sharalary qolǵa alynyp jatyr. «Júz jyldyǵyn oılaǵan – adam tárbıeleıdi» deıdi ha­lyq danalyǵy. Otyzdyqqa ený irgetasyn berik etetinder ozyq oıly, joǵary mádenıetti, otan­súıgish azamattar. Bizdiń eń asyl maqsat-múddemiz sondaı jas­tar tárbıeleý isin jaqsartyp, qa­tarlaryn molaıta berý degim keledi. Quralbaı MEŃLIBAEV, Qaraǵandy «Bolashaq» ýnıversıtetiniń rektory. QARAǴANDY.