Bala kúnimizde úlkenderden el aýzynda parasat paıymymen, juǵymdy minezimen iligip júrgen azamat jaıynda «E, onyń kisiligi mol ǵoı» dep otyrǵanyn talaı estidim. Sonda «kisilik degen ne eken?» dep oıǵa batýshy edim.
Keıin biz de eseıdik, oń - solymyzdy tanyp, kópshilikpen aralasa bastadyq. Olardyń arasynda jurtshylyq úlgi tutatyn jaqsy da, óz jónimen otbasyn asyrap júrgen adal da, elge «taza» kórinip, bylaı shyǵa aıar bolmysynan alysqa uzamaıtyn qýaıaq ta júrgenin kórip júrmiz. Jumyr basty pende bolǵasyn tórt aıaǵyn teń basyp, tórt qubylasy túgel eshkim joq ekendigi aıan. Álimsaqtan adamǵa bir nárse jetpegendeı kóńili olqy soǵyp, júregi jartykeshtenip, áıteýir, bir dúnıe kem bolyp turady. Sondaı kezde bala kúnimde aýyldaǵy atalarym aıtqan «kisilik» oıyma túsedi.
Ensıklopedııa da kisilikke «adamnyń tulǵalyq jaqsy qasıetterin tanytatyn uǵym» degen sıpattama bergen. Al Mahmud Qashqarı babamyz «Kishilik pen kisilik – ulylyqtyń belgisi» dep aıtqan eken. Qalaı bolǵanda da, ómirde kisilik qasıetin joǵaltpaǵan jandardy kórgende kóńilińiz tolyp, marqaıasyz.
Kisilik degende kóz aldyma jıyrmasynshy ǵasyrdyń basynda saıasat sahnasyna shyǵyp, uıqyda jatqan jurtynyń sanasyn oıatyp, ózi qatarly eldermen terezesi teń bolsyn dep, qaıratkerlik pen qalamgerlikti qatar ustaǵan Alash azamattary tizilip tura qalady. Nesin aıtasyz, olardyń bári de kisilikten jaratylǵan, týǵan halqynyń keleshegi úshin aýyr azap pen qaıǵy shekse de, alǵan maqsattarynan taımaı, sol jolda basyn báıgege tikken asyldar edi ǵoı...! Qazir de kisiligi men kishiligin saqtap júrgender jeterlik. Biraq olar jarqyldap jurt kózine túse bermeıdi.
Birde jýrnalıst Anar Tóleýhannyń maqalasynan ótken ǵasyrdaǵy aýmaly-tókpeli kezeńde elde bolǵan bir oqıǵany oqyp, tańǵaldym. «1916 jylǵy Torǵaıdaǵy ult-azattyq kóterilisinen keıin aqtardyń qolynan 17 bolshevık qaza tabady. Sol joly Hákimbek Tokındi ustap bergen adam keıin qolǵa túsip anyqtalǵanda, Hákimbektiń inisine: «Myna aǵańdy ustap bergen qunykerdiń jazasyn óziń aıt» dep Torǵaı aqsaqaldary erik bergende, keıin Tókeniń Qambary dep el syılaǵan aqsaqal, sol kezdegi jas jigit Qambar:
«Bul kisige aǵa kerek bolmaǵan soń ustap bergen shyǵar, al maǵan aǵa kerek» degeninde, úkim estımiz dep ishten tynyp otyrǵan jurt: «Arýaq, Arýaq» dep jylap qoıa beripti» deıdi. Osyndaıda týǵan aǵasyn ólimge qıǵan adamǵa keńshilik jasaǵan Qambardyń kisiligine súısinesiz!
Al sizdiń kisiligińiz qandaı?!