• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
Basty saıtqa ótý
Qazaqstan 15 Naýryz, 2022

Bas basyna bı bolsa…

7752 ret
kórsetildi

Jylbasy áz Naýryzdyń jarshysy, jer-jahan jańaryp, tabıǵat túlep, adamdardyń yntymaǵy men ystyq yqylasy, saǵynyshy men meıirbandyǵy, kelisimi men keshirimi eselep artatyn Kórisý kúnine – Amal merekesine aman jettik. Qystyń aq kireýke qary erip, kóktem shýaǵy sezile bastady.

Osy Kórisý kúnine oraı Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev «Barsha Qazaqstan halqyn Amal merekesimen quttyqtaımyn. Yqylym zamannan beri babalarymyz bul kúndi «Amal keldi, jyl keldi» dep erekshe qýanyshpen qarsy alǵan. Dástúr boıynsha osy kúni qystan aman shyqqan jurtymyz tós qaǵysyp kórisken. Jyl merekeli de berekeli bolsyn!», – dep kóktem merekesine aq tilegin bildirdi.

Jyl – jaqsylyǵymen kelsin deımiz. Alash aqyl-oıynyń alyby Abaı «Qyrdaǵy el oıdaǵy elmen aralasyp, kúlimdesip, kórisip, qushaqtasyp» dep jyl mezgiliniń osynaý aqjarylqap, aqshýaq kezeńin erekshe meıirban sezimmen jyrǵa qosqan. Jańa jyl jańarýdyń, jańǵyrýdyń  basy bolsyn dep qashannan aq nıetpen ómir súretin halqymyz abyzdyń osy ósıetin jańarý kezeńinde eske alǵany, rýhanı turǵydan shıraı túskeni durys sııaqty. Abaı on toǵyzynshy qara sózinde: «Ras, burynǵy bizdiń ata-babalarymyzdyń bul zamandaǵylardan bilimi, kútimi, sypaıylyǵy, tazalyǵy tómen bolǵan. Biraq bul zamandaǵylardan artyq eki minezi bar eken. Endigi jurt ata-babalarymyzdyń mindi isin bir-birlep tastap kelemiz, álgi eki ǵana táýir isin birjola joǵaltyp aldyq. Osy kúngiler ózge minezge osy órmelep ilgeri bara jatqanyna qaraı sol atalarymyzdyń eki ǵana táýir minezin joǵaltpaı tursaq, biz de el qataryna kirer edik.

Sol eki minez joq bolǵan soń, álgi úırengen ónerimizdiń bári de adamshylyqqa uqsamaıdy, shaıtandyqqa tartyp barady. Eldikten ketip bara jatqanymyzdyń bir úlken sebebi sol kórinedi. Ol eki minezi qaısy deseń, áýeli ol zamanda el basy, top basy degen kisiler bolady eken. Kósh-qondy bolsa, daý-janjaldy bolsa, bılik solarda bolady eken. О́zge qara jurt jaqsy-jaman ózderiniń sharýasymen júre beredi eken. Ol el basy men top basylary qalaı qylsa, qalaı bitirse, halyqta ony synamaq, birden birge júrgizbek bolmaıdy eken... Ekinshi minezi – namysqorlyq eken. At atalyp, arýaq shaqyrylǵan jerde aǵaıynǵa ókpe, arazdyqqa qaramaıdy eken, janyn salysady eken... Kánekı, endi osy eki minez qaıda bar? Bular da arlylyq, namystylyq, tabandylyqtan keledi. Bulardan aıyryldyq. Endigilerdiń dostyǵy – peıil emes, aldaý, dushpandyǵy – keıis emes, ne kúndestik, ne tynysh otyra almaǵandyq».

Jurt ishinen jáýanmárt izdegen aqyn eń aldymen el bastaıtyn erin eteginen tartpaı, sońynan ere alatyn, arqa tutar azamatyn ardaqtaı biletin yntymaq-birlikti úlgi etedi, sonymen birge uly oıshyl uran tastalǵanda uıysa qalatyn eldikti, ulystyq bereke-birlikti izdep otyr emes pe? Biz eldik sóz bolǵanda arazdyqqa qaramaı, ókpeni umytyp, jaqsyǵa uıyp, ar men namysqa júginetin osy asyl qasıetti qaıta taba aldyq pa? Bolmasa, basqany emes, tipti eldiń yntymaǵyn búldirýge áreket etip, ásiresaıasılanyp, hakim aıtqandaı «Boldy da partııa, el ishi jaryldy» degen kepti kıip qaldyq pa? Kemeńger kúńirengen «Bas basyna bı bolǵan» kúndestik kúıge túsip, kúnde sherýletip, tym saıasılanyp ketpedik pe?

Rasynda, búgingi keı zamandas sol Abaı zamanyndaǵy pysyqtarǵa uqsap, kóbik sózdi kópirtip, durysty bura tartyp, daý-shardyń qazanyn qaınatyp, eldiń yntymaǵy men tutastyǵyna shı júgirtip, jik túsiretin daqpyrtshyl dańǵoıǵa aınalyp bara jatqan  joq pa?! Kúıgelektikpen kúıbeń kúıge túsip, saıasattyń soıylyn soǵa bersek, myna qyryq qubylǵan zamanda bizdiń kásibimiz ben násibimizdi kim túgendep beredi?  

Qaısybir jyly Jazýshylar odaǵynyń sezinde sóz kezegin alyp, sóıleýge shyqqan Sosıalıstik Eńbek Eri, yrysty eldiń Ybekesi – Ybyraı Jaqaevty ne aıtar eken dep, qalyń zııaly eńbektiń eren tulǵasynyń aýzyn baǵady. Minberge kóterilgen Ybykeń: «Eginshi – ketpenine, qoıshy – taıaǵyna, jazýshy qalamyna ıe bolsyn», dep qysqa qaıyrǵan eken.

Osy bir aýyz qysqa sózde bútin qoǵamnyń, eńbekqor eldiń, adam men memleket baqytynyń qupııasy jatqandaı kórinedi. Árıne, azamattyq qoǵam qalyptasýy úshin saıası sana sergek, oıaý bolýy kerek. Biraq ol bári saıasatpen aınalysýy kerek degendi bildirmese kerek. Klassık jazýshymyz Ǵabıt Músirepovtiń «Ár kezde qoǵam tirshiligi ónimsizdikke ushyrap, ishteı jutaı bastaǵanda zaman áýenine qaraı ne dinge, ne saıasatqa qamshy basady», dep zamanynda aıtqan sózi ár ýaqytta aldymyzdan shyǵady. О́nimsizdikti órkendeýge, jutaýdy jańarýǵa ulastyratyn da jasampaz kóktem qýatyndaı eldiń eńbekkerligi bolsa kerek.

Bizge «Jańa Qazaqstandy» syrttan kelip bóten bireý quryp bermeıdi, jaýapkershilik júgin ortaq arqalaımyz. Bul oraıda ult upaıy uranmen túgendelmese kerek. Aınala tóńiregimizge zer salsaq, Alash arystary ǵasyr buryn aıtqan alystaǵy Japonııany bylaı qoıǵanda irgemizdegi ózbektiń ózi qyzyl sózdi emes, qyrýar sharýany kúıttep, yrysyn eselep jatqany anyq.

«Jańa Qazaqstandy» qurý úshin ultymyz ótkennen sabaq alyp, sabasyna túsip, sapalyq jańa beleske kóterilýge tıis. Ol úshin enjarlyqtan arylyp, quryshtaı qaınap shynyǵýy, esesin túgendep, yryzdyǵyn arttyryp, yrysty halyqqa aınalýy kerek.  Bul oraıda taǵy da semser sózi qazaqty serpiltip, shyńdaǵan hakim Abaıdyń «Talap, eńbek, tereń oı, qanaǵat, raqym oılap qoı» degen qarapaıym adamdyq qaǵıdaty oıǵa temirqazyq bolady.

Sońǵy jańalyqtar