Túrkistanda qazaq halqynyń qundy etnografııalyq muralaryn nasıhattaý maqsatynda «Babadan qalǵan bar mura» taqyrybynda kóshpeli kórme kópshilikke usynyldy. Oblystyq tarıhı-ólketaný mýzeıi qorynan jasaqtalǵan 80-nen asa jádiger qoıylǵan kórmeni «Áziret Sultan» memlekettik tarıhı-mádenı mýzeı-qoryǵy» RMQK uıymdastyryp otyr.
Kórme úsh bólimnen turady. Qazaqtyń zergerlik buıymdary bóliminde zergerlik óner men tarıhy nasıhattalady. Qazaq zergerleri kóbine jeke-dara jumys istep, óz óneriniń qyr-syryn urpaqtan-urpaqqa úıretip otyrǵan. Zergerler jasaǵan buıymdardyń qatarynda áıelderge arnalǵan áshekeıler kóp. Syrǵalardyń alýan túri, shekelikter, tumarlar, boıtumarlar, tanalar men túımeler, áıel beldikteri, bilezikter men shashbaýlar kórmeden oryn alǵan. Uıymdastyrýshylardyń áńgimeleýinshe, áshekeılerdiń bul túrleri tek sán-saltanat úshin ǵana emes, ádet-ǵuryp, nanym-senimge de tikeleı qatysty bolǵandyqtan, kez kelgen áleýmettik ortanyń ókili óz hal-qadirinshe túrli áshekeıler ıemdenýge, taǵýǵa tyrysqan.
«Qazaqtyń toqymashylyq óneri» dep atalatyn ekinshi bólimde qoıylǵan basqurlar, jelbaýlar men salma baýlar, qorjyndar men kıizden jasalǵan aıaqqaptar, keseqaptar, kerege baý-tańǵyshtar kózdiń jaýyn alady. El turmysyna sán berip, adamdarǵa rýhanı lázzat syılaǵan qolóner týyndylaryn halyqtyń ómirinen, turmysynan bólip alyp qaraý múmkin emes. Al úshinshi bólimde – aǵashtan oıylǵan ydys-aıaqtar toptamasy.
Qazaqtyń qonaqjaılylyǵymen tanysqan adam dastarqandaǵy árbir taǵamnyń ejelden qalyptasqan, kóshpendilerdiń ómir-saltyna beıimdelýine septigin tıgizgendigin túsinedi. «Qazaqtyń ulttyq taǵamdarynyń keıbireýi arnaıy ýaqyttarda, arnaıy qonaqqa arnalyp, arnaıy ydystarda tartylady. Osyǵan baılanysty qazaqtyń árbir as ishýi úlken tárbıege, syılastyqqa negizdelgen. Qazaq turmysynda as tartýda, qonaqqa syı kórsetýde paıdalanǵan aǵashtan jasalǵan ydys-aıaqtary: astaýlar, tabaqtar, ojaýlar, qymyz tabaqtar men keseler de kórmege qoıyldy», deıdi «Áziret Sultan» memlekettik tarıhı-mádenı mýzeı-qoryǵy qyzmetkerleri. Sondaı-aq kórmede, qazaq halqynyń kóne mádenıetin jańǵyrtyp júrgen tanymal aǵash oıý sheberi Iаkııa Áýelbekovtiń qolynan shyqqan týyndylar keńinen kórsetilgen. Sheber óz jumystaryn jergilikti alma, almurt, jańǵaq, qaraǵash syndy aǵashtardan jasaǵan. Osylaısha, Naýryz merekesi aıasynda kıeli qala qonaqtary men arnaıy kelgen týrıster qundy etnografııalyq muralar arqyly qazaq halqynyń tarıhynan mol maǵlumat aldy.
Túrkistan