Qazaqtyń qaharman qyzy Roza Baǵlanovanyń kórkem beınesi – alǵash ret teatr sahnasynda! Álemi ánmen egiz órilgen ańyz ánshiniń bekzat bolmysyn «Qazaqkonsert» uıymyna qarasty Astana Musical memlekettik teatrynyń talantty ujymy «Roza Baǵlanova» mıýzıklinde saraptap kórdi. Uly tulǵanyń ǵasyr toıyna arnalyp qoıylǵan týyndy ánshi týraly tyń derekterdi sóıletýimen qundy.
Ánshi jaıly án sóıleýden artyq tabysty joba bola ma?! Bul turǵydan kelgende «Roza Baǵlanova» mıýzıkliniń joly boldy, ıaǵnı qoıylym baǵytyn da, janryn da, áýenin de dóp tapty desek, qatelespeımiz. Roza Baǵlanovanyń án álemine kelýi, soǵys jyldaryndaǵy qaısarlyǵy, óner jolyndaǵy qıyndyqtary men taǵdyryndaǵy syn saǵattar...
Osynyń barlyǵy jańa mıýzıklde jańasha kórinis taýyp, spektakldiń negizgi arqaýyna aınaldy.
Rejısser aıtady: – «Roza Baǵlanova» mıýzıklin sahnaǵa shyǵarýdy qolǵa alǵannan bastap, rejısser retinde arqamda úlken júk turǵanyn sezdim. Jáne ol jaýapkershilik mıýzıkl kórermen nazaryna usynylǵan sátke deıin jalǵasty. Áli de tolǵanys ústindemin. О́ıtkeni Roza apamyz qarapaıym jan emes, eli súıgen, halqy qurmet tutqan aıaýly ánshi. Sondyqtan da daıyndyq barysynda deńgeıdi túsirip almaıyq dep ózimizdi tejegen sátter de jıi boldy. Mıýzıkldiń dramatýrgııalyq negizin túzgen birneshe adam eń áýeli osyǵan basa nazar aýdardyq.
Sóıtip, ańyz adamnyń el tanyǵan uly ánshi bıigine kóterilgen beınesin emes, qazaqtyń qarapaıym ǵana qarshadaı qyzy Rozanyń balalyq shaǵy, án álemine kelýi hám Ekinshi dúnıejúzilik soǵys kezeńindegi basynan ótkergen jaǵdaılardy kórsetýge basymdyq berdik. Nebári 15 jasynda soǵysqa attanyp, oralmaǵan jalǵyz baýyry Ydyrys Baǵlanov ekeýiniń arasyndaǵy qarym-qatynasty berýge tyrystyq. Árıne, kórkem shyǵarma bolǵannan keıin arasynda rejısser, dramatýrg retinde qııalǵa erik bergen de kezderimiz boldy. Men óz basym Roza Baǵlanovany birdi-ekili konsertte sahnadan kórgenim bolmasa, ómirde jaqyn aralasqan adamym emes. Sondyqtan da men ózimniń tanyǵan Rozamdy sahnada kórsetýge talpyndym. Kórermen – tóreshi. Odan keıin árıne, spektakldiń leıtmotıvi etip ánshi repertýaryndaǵy «Aq kógershin» ánin aldyq. Bul da bizdiń álemde bolyp jatqan qazirgi jaǵdaılarǵa óner adamy retinde ózimizshe ún qatýymyz. «Aq kógershin» ánin uly kompozıtor Ahmet Jubanov Ekinshi dúnıejúzilik soǵystan keıin «endi soǵys bolmasyn» degen tilekpen jazǵan. Án mátininde «adamzattyń baǵyna» degen tirkes bar. Bizdiń de búgingi jaǵdaıda aıtqymyz kelgen tilek osy. Sondyqtan da «Roza Baǵlanova» mıýzıkli uly ánshiniń ǵasyr toıyna jasalǵan óner tartýy ǵana emes, ánshi taǵdyry, basynan keshken qıyn kúnderin hám repertýaryndaǵy «Aq kógershin» ánin spektakl leıtmotıvi etip ala otyryp, álemdi tynyshtyqqa, beıbit ómirge shaqyrǵymyz kelgen adamı kishkentaı ǵana tilegimiz, úndeýimiz dese de bolǵandaı, dep óner týdyrýdaǵy maqsaty týraly aǵynan jaryldy qoıylym rejısseri, Astana Musical memlekettik teatrynyń kórkemdik jetekshisi Eslám Nurtazın.
Mıýzıkldiń kóńilge qonǵan hám qurmet ornyqtyrǵan tusy – spektakl týdyrýshylardyń eń áýeli qoıylym oqıǵasyn túzýde hronologııalyq bıografııadan qashyp, sahnalyq kórkem sheshimderge barýǵa umtylǵany. Osy sebepten de bolsa kerek, týyndy dramatýrgııasyn qurýǵa birneshe adam jumyldyrypty. Efrat Sharıpov, Shyńǵys Maman, Aıdyn Sahaman, Ánnás Baǵdat, Eslám Nurtazın bastaǵan qalam men qııaldy serik etken avtorlardyń barynsha ánshiniń ishki jan dúnesindegi qaltarystarǵa úńilýge, kóńiline muń uıalatqan ókinishti sátteriniń syryn saraptaýǵa, uly tulǵa ómirine qatysty keıbir beımálim derekterdiń syryn ashyp, jumbaǵyn sheshýge baǵyttalǵan shyǵarmashylyq izdenisteri shyn máninde kórermenin qyzyqtyrady, oqıǵaǵa á degennen ózimen birge elitip alyp ketedi. Sondaı-aq mıýzıkldiń áýen turǵysynan áýezdi shyǵýyna ter tókken kompozıtor – Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri Artýr Orenbýrgskıı men saýnd dızaıner Aqjol О́mirzaqovtyń da eńbegi – atap ótýge turarlyq sátti jumystar sanatynda.
Spektaklde jas teatrdyń trýppasy tolyqtaı óner kórsetti. Alpystan astam ártis qatysqan mıýzıklde zamanaýı teatr óneriniń tehnologııalary, kreatıvti rejısserlik, mýzykalyq jáne erekshe horeografııalyq sheshimder, HH ǵasyrdyń tanymal ánderi men Ekinshi dúnıejúzilik soǵys kezeńindegi atmosfera kórermenderge umytylmas áser syılaǵany sózsiz. Basty keıipkerler beınesin týdyrǵan Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkerleri Saılaý Qamıev (Tájibaı beınesi) pen Aınur Bermuhambetova (Aqqúrish róli), sondaı-aq Rozany somdaǵan talantty aktrısa Zarına Jákenova oıyny sátti saraptalǵan izdenis nátıjesin pash etti. Buǵan deıin de «Habar» telearnasynyń arnaıy tapsyrysymen Roza Baǵlanova týraly túsirilgen «Bulbul» telehıkaıasynda ánshiniń jas kezin keskindep, kórermenniń yqylasyna ıe bolǵan aktrısa Zarına Jákenovanyń uly ánshimen tek syrtqy pishin turǵysynan tıptik jaqyndyǵy ǵana emes, ún uqsastyǵy men ártistik sheberligi de kóńil qýantty. Zarınanyń boıyndaǵy náziktik pen jarqyndyq, únindegi Roza Baǵlanovaǵa ǵana tán erekshe ıirim kórermenin birden ózine baýrap aldy.
– Roza apamyzdaı kesek tulǵanyń beınesin týdyrý árıne ońaı bolǵan joq. Sebebi ol kisiniń beınesi áli de halyq jadynda. Somdaǵan beınemniń uly ánshige jasalǵan parodııa bolyp ketpeýine barynsha mán berdim. Roza Baǵlanovanyń repertýaryndaǵy barlyq ándi tyńdap, ol kisiniń beınesi taspalanǵan beınejazbalardy da úzbeı kórip shyqtym. Vokal mamanymen arnaıy otyryp ánshiniń únine, daýys ıirimderine qatysty erekshelikterdiń barlyǵyn zerttep, barynsha boıyma, bolmysyma quıýǵa tyrystym. Odan keıin, árıne, qoıylymda kýá bolǵandaryńyzdaı, biz Roza apamyzdyń el tanyǵan únemi kúlip júretin, jaıdary, kórkem qalpyn emes, ómiriniń qasiretti kezeńderin, sondaǵy ánshi basynan keshken túrli sezimderdi jan-jaqty saraptaýǵa, ol kisiniń adamı bolmysyn, pende retindegi ishki kúrsinisterin berýge umtyldyq, sol jolda izdendik. Máselen, Roza apamyz án aıtqanda únemi qolyna sháıi oramal ustap shyqqan. Ony tyńdarmanynyń bári bilgenimen, nege olaı etkeniniń syryn bile bermeıdi. Ol tek sahnalyq beıne ǵana emes, ánshiniń oramal ustap shyǵýynyń astarynda da úlken mán bar. Osy syndy kóptegen detal-shtrıhtar arqyly ánshi ómiriniń el bilmeıtin qaltarystarynan da syr shertemiz. Bir sózben aıtqanda, bul mıýzıklde kórermen uly ánshi Roza Baǵlanovany múlde basqa qyrynan tanıdy dep spektaklden keıin basty róldi somdaǵan aktrısa Zarına Jákenova keıipker týdyrý jolyndaǵy izdenisteri týrasyndaǵy óz áserimen bólisti.
Iá, qazaqtyń qaıtalanbas ónerpazy Roza Baǵlanovanyń ǵasyr toıyna tartý retinde sahnaǵa tuńǵysh shyqqan «Roza Baǵlanova» mıýzıklin ánshi ómiriniń tyńdarmanyna buǵan deıin beımálim bolyp kelgen qyrlaryn barynsha ashýǵa umtylǵan hám kórkemdik talaptarǵa joǵary deńgeıde jaýap bergen sátti týyndylardyń qataryna qosylǵanyn aıtyp súıinshilegimiz keledi. Qoryta aıtqanda, «Roza Baǵlanova» – teatr repertýaryna qosylǵan olja, al uly ánshiniń barsha tyńdarmandary men izbasarlaryna, urpaǵyna usynylǵan taǵylymdy týyndy. Áni barda ánshi esimi máńgi jasaıdy.