Aıdyń kúnniń amanynda ulynan aıyrylyp qalǵan ákeniń tilegi bul. О́tken aıda «Egemen Qazaqstan» gazetiniń redaksııasyna Úrjar aýdanyna qarasty Aqshoqy aýylynyń turǵyny Beken Nurqanov balasynyń ólimine baılanysty tergeý ádil júrse degen maqsatpen hat joldapty. Balasy Nurym Nurqanovty 20 qańtar kúni Baqty aýylyna kireberiste atyp ketken eken. Oqıǵa túsinikti bolýy úshin ádildik izdegen ákeniń hatyn yqshamdap, oqyrmanǵa usynaıyq.
«Qańtardyń 20-sy kúni tústen keıin ulym Nurym Nurqanov, dosy Asylbek Tlenov jáne jezdesi Qyzyrbek Qarlybaev Almaty qalasynan Úrjar aýdanynyń Baqty aýylyna jolǵa shyǵady. Almaty men Baqty aýylynyń arasy shamamen 900 shaqyrymǵa jýyq. Sóıtip, Baqtyǵa 20 km jer qalǵanda, ıen dalada, túngi saǵat 1-ler shamasynda belgisiz bireýler úsheý mingen kólikti toqtatady. Tún ortasy. Qazaqstanda tótenshe jaǵdaı rejimi endi ǵana alynyp jatqandyqtan, kólikti toqtatýǵa batyly barmaıdy. Alaıda belgisiz azamattar artynan lezde qýyp, farlaryn jaǵyp-óshirip toqtatady. Sóıtse, Baqty aýylynyń jigitteri eken. Bir-birin sol jerde tanıdy. Balam «men asyǵys edim, kóligimde dosym bar, Baqty aýylynda sóıleseıik» dep júrip ketedi. Toqtatqan jigit jerlesimiz A. esimdi azamat eken. Ol ile-shala artynan júrip otyrady da, Baqty aýylynyń jigitterine uıaly telefonmen habarlasyp, kútip alý kerektigin aıtqan kórinedi. Baqty aýylyna kire beriste úsh birdeı jeńil kólik jolǵa kóldeneńnen turyp, júrgizbeı qoıady. Sol jerde A. esimdi azamat myltyqpen atady. Birinshi atylǵan oq asfaltqa tıip, ushqyn shyǵypty. Ekinshi oq aıaǵyna tıip, ulym sol jerde qulaıdy. Sol jerden Maqanshy aýylynyń aýrýhanasyna jetkenshe, kóp qan joǵaltyp, qaıtys boldy.
Sondaǵy meniń ulyma taǵylǵan aıyp «men toqtatqanda, sen nege toqtamadyń» degenniń tóńireginde. Oqıǵa ornynan barlyq jigitter qashyp ketedi. Birneshe saǵattan keıin polısııa kelip, tórt azamatty tergeý abaqtysyna qamaıdy. Erteńinde qarý ustaǵan azamat ta ustalyp, tergeý abaqtysyna qamalady. Kinásin moıyndaǵan kórinedi. Al qalǵan tórt jigit «biz tek kýámiz» dep tergeýge baryp-qaıtyp júr eken.
Ulymnyń artynda jary, eki balasy qaldy. Qyzy bes jastan assa, uly úsh-aq jasta. Al kúdikti azamattyń osy ýaqytqa deıingi istegeni az emes. Osydan 7-8 jyl buryn Aqshoqy aýylyna úsh-tórt jeńil kólikpen kelip, aýyldyń birneshe jigitin soqqyǵa jyǵyp ketken. Myltyq atyp, qorqytqan. 2021 jyly Alakól jazǵy demalys aımaǵynda bir jigitti aıaǵynan atyp, jaralaıdy. Tize berseń, A. esimdi azamattyń tentektigi kóp.
Balam Nurym Nurqanov bolsa osydan úsh jyl buryn «Nur Kórkem» jeke kásipkerligin ashyp, Alakól jazǵy demalys aımaǵyn kórkemdeý jumystaryn júrgizýge atsalysqan. Odan bólek kóshelerge sham tartý, dúkenderge beınebaqylaý kamerasyn ornatý, aýyldardyń kireberisine qaqpa jasaý sekildi jumystarmen aınalysqan. Jol jóndeý salasynda da jumys istegen. Iá, balamnyń eńbegin aýyldastary biledi.
Dostary men aýyldastarynyń ulyma degen qurmetin jerleý rásiminde kórdik. Bes shaqyrym jerdegi zırat basyna dostary jaıaý kóterip apardy. Sol mezgilde janazaǵa kelgen jamaǵattyń oq atqan azamattarǵa degen ashý-yzasyn kórdik, toqtaý saldyq. Osydan-aq balamnyń bedelin, syıly bolǵanyn baıqaýǵa bolady. Munyń bári jetpiske kelgen maǵan da, alpystan asqan anasyna da, eki balasymen qalǵan jaryna da, apaıy men baýyrlaryna da ońaı emes. Kóz jasymyz qurǵaǵan joq.
Endigi oıymyz, osy uıymdasqan kúdikti azamattarǵa qatysty tergeý ádil júrip, sot úkimi tıisti jazasyn taǵaıyndasa degen tilek qana. «Egemen Qazaqstan» gazetiniń redaksııasy tergeýdiń zań aıasynda júrip jatqandyǵyn jáne sot prosesin nazarda ustap otyrsa eken deımiz».
Hat sońynda oqyrmanymyz Beken Nurqanov dep aty-jónin, telefon nómirin qaldyrypty. Habarlasyp, mán-jaıdy aýyzsha taǵy bir márte anyqtap suradyq. Sóıtsek, kólikte birge bolǵan Nurymnyń jezdesi Qyzyrbek Qarlybaev jýyqta óz-ózine qol jumsap, qaıtys bolypty. Aıtýynsha, qaltasynan úsh adamnyń aty-jóni jazylǵan qaǵaz tabylǵan eken.
Biz óz tarapymyzdan osy oqıǵaǵa qatysty Shyǵys Qazaqstan oblysy Polısııa basqarmasyna resmı suraý hat joldadyq. Polısııa basqarmasy bastyǵynyń orynbasary T.Shaıahmetovtiń málimetinshe, Úrjar aýdanynda bolǵan N.Nurqanovtyń ólimine baılanysty Tergeý basqarmasy Qylmystyq kodekstiń 99-baby 2-bóligi 9-tarmaǵy (buzaqylyq nıetpen jasalǵan adam óltirý) boıynsha №226364031000023 qylmystyq tergeý júrgizilip jatyr.
Qazirgi ýaqytta qylmystyq is boıynsha birqatar saraptama taǵaıyndalǵan. Sondaı-aq Qylmystyq prosestik kodekstiń 24-babynyń talaptaryna sáıkes istiń mán-jaıyn jan-jaqty, tolyq jáne obektıvti tergeýge baǵyttalǵan jedel-tergeý amaldary qolǵa alynǵan. Júrgizilgen saraptamalar men tergeý áreketteriniń qorytyndysyna sáıkes qylmysqa qatysy bar barlyq kúdikti qylmystyq jaýapkershilikke tartylady. О́zge málimetter QPK-niń 201-babynyń talaptaryna sáıkes jarııalaýǵa jatpaıdy.
Aıta ketsek, Úrjar aýdanynda adam ólimimen baılanysty qylmystar az emes. Esterińizde bolsa, 2020 jyly Maqanshydaǵy polısııa bóliminde 33 jastaǵy Azamat Orazalynyń qazasy kópshiktiń esinde. Statıstıkalyq derekterge kóz salsaq, 2021 jyldyń qańtarynan bastap osy ýaqytqa deıin Úrjar aýdanynda adam ólimimen baılanysty 7 qylmystyq is tirkelgen eken. Bıyl qańtar aıynda qarý asynǵan azamattar Úrjardaǵy meıramhanalardyń birine kirip, oq atqanyn da bilemiz. Osy oraıda oıǵa oralatyn suraq – qazaqy aýdanda tentekterdi tezge salatyn tárbıe tetigi joq pa?
Shyǵys Qazaqstan oblysy,
Úrjar aýdany