О́zindik dara stılimen álemge áıgili sýretshi atanǵan Salvador Dalıdiń mýzeıi álemniń úlken qalalaryndaǵy jurt kóp baratyn mádenıet ortalyqtarynda ornalasqan. Monmartrdegi Dalı murajaıy bul kúnderi Parıjge saıahattap barýshylardyń at basyn buratyn sanaýly orynnyń biri. Árıne, Parıjde ne kóp, murajaı kóp. Al solardyń ishinde sýretshi Dalıdiń mýzeıi nesimen erekshelenedi degen úlken suraq týyndaıdy. Buǵan jaýap ta daıyn.
Eń aldymen atalǵan mýzeı keńistigindegi óner týyndylary jeke kolleksııa arqyly alynǵandyqtan, sýretshiniń 300-den astam túpnusqa týyndylaryn óz kózińizben kóre alasyz. Qundy óner týyndylary sýretshiniń ozyq qııaly men erekshe darynynyń jemisi ekenine senesiz. Dalıdiń oıyndaǵy dara álemniń de túıisken jeri onyń sátti shyqqan týyndylarynan kórinis tapty. Sýretshiniń Parıjdegi atalǵan mýzeıi shaǵyn bolǵanymen, kórýshilerdiń kókeıine sáýle túsirip, tylsym ónerdiń kókjıeginiń biz oılaǵannan da keń ári sheksiz ekenin túsindire alady. Monmartrdaǵy Dalı mýzeıi tek músinder, kartınalar, keskindeme jumystarymen ǵana shektelmeıdi. Sondaı-aq bul keńistikte kóptegen tehnologııalyq bólshekter men balama jumystar arnaıy qoıylǵan, olar da óz rólin atqaryp tur deýge bolady.
Al bul óner ordasynyń ishindegi eskızderdi, estelik kitapshalardy, tipti úı ishine sán qosqan jaryqtar men jıhazdardyń da atqaratyn qyzmetteri san alýan. Sonymen birge atalǵan mýzeıdiń mýltımedııalyq aspektileri de jumys isteıdi, ol biz ónerine tamsanyp júrgen sýretshi Dalıdiń ómiri men san qyry týraly beıne jáne dybystyq júıe arqyly baıandap bere alady. Dalı mýzeıine kirý úshin saǵattap kezek kútýdiń de qajeti shamaly. Atalǵan ortalyq Parıjdiń qaq ortasyndaǵy 18-aýdandaǵy tynysh kóshede ornalasqan. Mýzeıge barýshylar bul murajaıdy qalany qydyryp júrip kenetten kezdestirip qalýy da ǵajap emes. Kezeksiz mýzeıge kirýmen qosa árbir óner týyndysymen kóbirek tanysyp, onyń syryn túsinýge ýaqyt taba alasyz.
Biz sóz etip otyrǵan mýzeı ortalyǵy resmı túrdegi kúlli Fransııadaǵy Dalı týyndylarynyń eń úlken keńistigi ekenin de aıta ketken jón. Anyǵyraq aıtqanda, Dalı mýzeıinde tek Dalıdiń ǵana shyǵarmashylyǵy jurtqa kórsetiledi, nasıhattalady. О́zge mýzeıler sııaqty árbir sýretshige arnalǵan buryshtar munda joq. Dalıdiń sýretterin sıqyrly tilde sóıletken sıýrrealızm janry osy ortada kóbirek saltanat qurady. Dalı úshin de, onyń salǵan týyndylary úshin de sıýrrealızm ózinshe bir álem retinde kórinis tabady. Iаǵnı bul mýzeıdi Dalı álemin biriktirgen tolyq masshtabty óner ordasy retinde qarastyrýǵa bolady. Qabyrǵadaǵy ár sýret ózinshe syr shertip, daralyǵyn ańdatady. Bári qosylyp, Dalıdiń asqaq talantyn taǵy bir márte jahanǵa jarııa etýge ýaǵdalasqandaı.
Bir qyzyǵy, Dalı mýzeıin balalar jaqsy kóredi eken. Munyń syry mynada, mýzeıdegi jumystar belgili bir deńgeıde balalar úshin anımasııalanǵan. Tipti keń maǵynasynan alyp aıtqanda, Dalı salǵan erigen saǵattar, qańqa músindes pilder, alyp ulýlar balalardyń qııalynan alys dúnıeler emes ekeni belgili. Tipti mýzeı edenindegi kóptegen qondyrǵylardyń da balalar úshin tıimdiligi joǵary, osy arqyly olar árbir óner týyndysyn jaqyn aralyqtan tamashalaı alady. Italııalyq sýretshi Bendjamıno Levı men Dalıdiń arasyndaǵy baılanys týraly da derekterdi osy mýzeıden taba alasyz. Qos qylqalam sheberi 1970 jyldardan bastap dostyq qatynas ornatqan. Biraq olardyń eshqaısysy bul barys-kelis týraly tis jarǵan emes. Levı – sol kezde óner áleminde Dalıdiń atyn shyǵarýǵa kóp kómektesken tulǵa. Bul da osy salany zertteýshiler úshin qyzyqty taqyryptyń biri bolmaq.