Aýyl sharýashylyǵy damý jolynda

Keshe Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmetinde Aýyl sharýashylyǵy mınıstrliginiń jaýapty hatshysy Arman Evnıev «Agrobıznes-2020» baǵdarlamasynyń júzege asyrylý barysy men azyq-túlik qaýipsizdigine qatysty baspasóz máslıhatyn ótkizdi. Oǵan mınıstrliktiń Ekono­mı­kalyq ıntegrasııa departamentiniń dırektory Aına Birjanova men Ulttyq kásipkerler palatasynyń Agroónerkásip komıtetiniń tóra­ǵasy Ivan Saýer de qatysyp otyr­dy. Jaýapty hatshynyń sózi­ne qaraǵanda, sońǵy on jylda elimizdiń aýyl sharýashylyǵy aıtarlyqtaı damyǵan. Qazirgi ýaqytta el turǵyndaryn negizgi azyq-túlik túrlerimen qamtamasyz etý qanaǵattanarlyq. Eger salystyrmaly túrde qaraıtyn bolsaq, 2011-2013 jyldary ishki tutynýdaǵy otandyq óndiristiń úlesi 80 paıyzdy qurap tur eken. Mysaly, óńdelgen kúrish, as qy­zylshasy, bıdaı uny, nan sekildi azyq-túlik túrlerimen el turǵyn­daryn qamtamasyz etý 100 paıyzdan da asyp jyǵylatyn kórinedi. Saladaǵy jetistikterdi tizbelegen jaýapty hatshy artta qalǵan on jylǵa da oı jiberdi. «Eger 2001 jyly biz shamamen 480 mlrd. teńgeniń ónimin óndirsek, 2013 jyly 2,5 trln. teńgeniń azyq-túligin shyǵardyq. Sóıtip, 12 jyl­da 5 ese ósimge qol jetkizdik. Osy­nyń bári otandyq óndiristiń kór­setkishi ekenin naqtylap aıtamyz. Osyǵan qaraǵanda, salanyń ınves­tısııalyq tartymdylyǵy eselep artyp keledi», dedi A.Evnıev. Jaýapty hatshy ótken jyl aýyl sharýashylyǵy úshin óte sátti jyl bolǵanyn aıtty. Byltyr qabyl­danǵan «Agrobıznes-2020» baǵdarlamasy sheńberinde sha­rýa­shylyq salalaryn damy­týdyń 15 sheberlik-jospary jasalyp, olardyń tıimdi júzege asyrylyp jatqanyn tilge tıek etti. Nátıjesinde, sútti qaıta óńdeıtin óndiris úshin shıkizat tapshylyǵy máselesin sheshý boıynsha jeke qosalqy sharýashylyqtardan sútti jınaý úshin 200 daıyndaý pýnktterin jasaqtaý maqsatyna ınvestısııalyq sýbsıdııa bólý sharasy qarastyrylyp jatyr eken. Jalpy, osy sharaǵa 2020 jylǵa deıin 563 mln. teńge jumsaý kózdelipti. Sondaı-aq, et ónimine aldaǵy 6 jylda 398 mln. al irimshik pen sary maı óndirisi úshin shıkizatty satyp alýǵa 42, qant óndirisine 10 mlrd. teńgeni sýbsıdııalaý sharalary josparlanypty. Buǵan qosa, ondaǵan kásiporyndar jańaryp, jańǵyrtylatyny týraly sóz boldy. «Biz memlekettik qoldaýdyń sońǵy jyldary qabyldanyp jatqan barlyq sharalarynyń jaǵymdy dınamıkasyn kórýdemiz. 2001 jylmen salystyrǵanda 2013 jyly biz jalpy ónim óndirisiniń 5 ese artýyn tirkedik. Atap aıtqanda, mal sharýashylyǵynda 4,5 jáne ósimdik sharýashylyǵynda 5 esege artty», dedi jaýapty hatshy. Onyń sózine zer salsaq, mal sharýashylyǵy ónimderiniń jalpy kólemi, ósimdik sharýashylyǵy ónimderinen asyp túsipti. Buryn mundaı jaǵdaı bolmaǵan kórinedi. Osy jetistikti tilge alǵan A.Ev­nıev, «2013 jyl baǵdarlama úshin úlken jol ashylǵan jyl boldy. Osy ýaqytta onyń zańnamalyq jáne ınstıtýttyq negizi salyndy», dep túıindedi sózin. Dese de, jýrnalıster taıaý­da ǵana Senattyń plenarlyq otyrysy barysynda senator Q.Baımahanov aýyl sharýashylyǵy taýarlary ımportynyń ósimine alańdaýshylyq tanytqanyn alǵa tartty. «Reseıge 15 myń tonna et satamyz deısizder, sóıte tura 15 myń tonna etke kvota beresizder. Sala mınıstrliginiń málimeti boıynsha, ótken jyly aýyl sharýashylyq taýarlarynyń eksporty 14 paıyzǵa qysqarǵan, al ımport 7 paıyzǵa ósipti», degen edi senator. Depýtat jylqy eti de ózi­mizde jetkilikti ekenin aıtyp, «Import kólemi 50 paıyzdan asa­tyn taýarlardyń ishinde kú­rish te bar. Ol 89 paıyzdy qu­rapty. Qyzylorda oblysynyń eki Qazaqstanǵa jetetin kúrishi bar ǵoı. Nege osyǵan kedergi qoımaısyzdar? Qyzylordada 360 myń tonna kúrish óndirilse, onyń 200 myń tonnasy aq kúrish. Bul 17 mln. emes, 47 mln. halyqqa erkin jetedi emes pe?», degen edi halyq qalaýlysy. Mınıstrliktiń jaýapty hatshysy senatordyń bul pikirimen kelispeıtinin aıtty. Sóıtip, naqty sandardy taǵy da alǵa tarta sóıledi. Mańyzdy 29 azyq-túlik túriniń tek 6 túri boıynsha ǵana otandyq taýar úlesi 80 paıyzdan kem ekenin alǵa tartty. «Olar – qant, qus eti, sary maı ónimderi ekenin jaqsy bilesizder. Endi osy pozısııalarǵa «Agrobıznes» baǵdarlamasynda basymdyq berip, úlken kóńil bólemiz. Josparlar ázirlenip, sýbsıdııalaý júıesi boıynsha tıisti qarjy bólinip jatyr. Osy ba­ǵyttardaǵy ósim dınamıkasyn baqylap otyrmyz. Bıylǵy 17 qańtarda zań qabyldandy, on­da buryn-sońdy bolmaǵan is-shara­lar boıynsha tıisti ózgerister engizildi», dedi A.Evnıev. Nurbaı ELMURATOV, «Egemen Qazaqstan».