A.Baıtursynuly atyndaǵy Qostanaı óńirlik ýnıversıtetine qarasty pedagogıka ıntıtýtynda Azııa dalasynyń bıologııalyq áralýandyǵyn saqtap qalý jáne zertteý máselesine arnalǵan halyqaralyq konferensııa ótti. Atalǵan bilim ordasynda osymen tórtinshi ret uıymdastyrylyp otyrǵan ǵylymı jıynǵa Qazaqstannyń ózge óńirleri men AQSh, Izraıl, Ýkraına, Germanııa, Lıtva jáne Reseı elderiniń ǵalymdary Zoom arqyly qosyldy.
Aýqymdy is-sharanyń ashylý rásiminde quttyqtaý sóz sóılegen ýnıversıtet rektorynyń mindetin atqarýshy Erbol Isaqaev aldymen halyqaralyq konferensııanyń qazaqtyń kórnekti geolog-ǵalymy, Ǵylym akademııasynyń tuńǵysh prezıdenti Qanysh Sátpaevtyń týǵan kúnine oraılastyrylǵanyn atap ótip, jıynda qaralatyn máselelerdiń búginde álem ǵalymdarynyń nazaryn aýdaryp otyrǵanyn aıtty.
– Búginde klımattyń ózgerip bara jatqany, ósimdikter men janýarlardyń kóptegen túriniń azaıyp ketýi, tipti joǵalyp ketýdiń az-aq aldynda turǵandyǵy, jańa aýrýlardyń paıda bolýy jumyr jerdiń betin meken etken barsha adamzat balasyn alańdatyp otyr. Búgin Ahań ýnıversıtetiniń qabyrǵasynda 7 elden 140 ǵalym bas qosyp, osy ózekti máselelerdi sheshý joldaryn birneshe baǵyt boıynsha qarastyrmaq, – dedi Erbol Isaqaev.
Konferensııaǵa qatysýshylar otyz jyldan astam ǵumyryn Soltústik Qazaqstannyń ornıtofaýnasyn, jyrtqysh qustar mıgrasııasy men uıa salý erekshelikterin zertteýge arnaǵan belgili ornıtolog Evgenıı Bragındi eske aldy. Ǵalym 2020 jyly koronavırýs indetinen kóz jumǵan bolatyn. Professormen birge ár jyldary Naýyrzym qoryǵy men Altyn dala tabıǵı rezervatynda zertteý jumystaryn júrgizgen sheteldik ǵalymdar Evgenıı Aleksandrovıchtiń álemdik ornıtologııa ǵylymyna qosqan úlesi eleýli ekenin atap ótti.
– Evgenıı Aleksandrovıch Naýyrzym qoryǵyndaǵy qustar álemin zertteı júrip, 2002 jyldan beri Qostanaı memlekettik ýnıversıtetiniń stýdentterine dáris oqı bastady. 2012 jyly birjola ýnıversıtetke jumysqa keldi. Ornıtologııalyq zertteýlerin osy jerde jalǵastyrdy. Ol jyl qustarynyń kóshý jolyn zertteý úshin Qazaqstanda alǵashqylardyń biri bolyp spýtnık belgi bergish qurylǵylardy paıdalandy. Al qanatty jyrtqyshtardyń bir-birimen ózara qatynasyn jáne basqa da qustarmen qarym-qatynasyn zertteý úshin sheteldik áriptesterimen birlesip molekýlalyq-genetıkalyq ádisterdi jıi qoldandy, – dedi ǵalymnyń jary, bıologııa ǵylymdarynyń doktory Tatıana Bragına.
Konferensııanyń negizgi bóliminde tehnogendik agroekojúıe jaǵdaıyndaǵy dala ósimdikteri, Qazaqstannyń dalalyq landshafty jáne onyń týrıstik áleýeti, Qazaqstandaǵy dala ekojúıesi jáne onyń qorǵalýy degen máseleler sóz boldy. Ǵalymdardyń aıtýynsha, dalalyq landshaftardyń adamzat órkenıetiniń damý tarıhyndaǵy orny erekshe. Sondyqtan dala tabıǵatynyń ereksheligin jan-jaqty zertteý mańyzdy. Osyǵan oraı, 2008 jyly Qazaqstannyń dalalyq aýmaqtary IýNESKO-nyń Álemdik muralar tizimine engizilip, Naýyrzym jáne Qorǵaljyn qoryqtary halyqaralyq deńgeıde zerttele bastaǵan. Konferensııada osy zertteý jumystarynyń nátıjelerin jınaqtap, joǵary bilim berý baǵdarlamasyna engizý týraly usynystar aıtyldy.
Qostanaı oblysy