Ekologııa, geologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstrliginiń Balyq sharýashylyǵy komıteti elimizdiń barlyq óńirinde «Taza sý aıdyndary» tabıǵat qorǵaý aksııasyn ótkizýdi dástúrge aınaldyrǵan. Sý aıdyndaryn balyq aýlaý quraldarynan jáne jaǵalaýyn qoqystardan tazartý arqyly tabıǵatqa janashyrlyq jasaý maqsatyndaǵy aksııa Túrkistan oblysyndaǵy Shardara sý qoımasynda ótti.
Qazirgi tańda sý qoımasynan qarmaqpen de balyq aýlaýǵa bolmaıdy. О́ıtkeni ýyldyryq shashý kezeńi. Osy aralyqta ınspektorlar baqylaý sharalaryn kúsheıtedi. О́ıtkeni balyq emin-erkin ýyldyryq shashatyn bolsa, odan shyǵatyn shabaqtardyń da kóbeıip, balyq sanynyń artýyna sep bolady. Maýsym ashylysymen ınspektorlar balyq aýlaýshylarǵa qajetti túsindirme jumystaryn júrgizip, turmystyq qaldyqtardy arnaıy oryndarǵa tastaýdy eskertip otyrady. Balyq ınspeksııasy mamandarynyń aıtýynsha, sýdaǵy qaldyqtar balyqtardyń jetilýine zııanyn tıgizedi. Degenmen eskertýge nemquraıdy qaraıtyn, talaptardy oryndamaıtyn jaǵdaılar kóp kezdesedi. Qoqystardyń tonnalap jınalýy sol nemquraıdylyqtyń bir kórinisi. Mysaly, ótken jyly Túrkistan oblysynyń sý qoımalarynan shyǵarylǵan qoqys 60 myń tonnaǵa jýyqtady. Al kúni keshegi jergilikti atqarýshy organdar, tabıǵat qorǵaý mekemeleri, tabıǵat paıdalanýshylary, eriktiler, qoǵamdyq, ǵylymı uıymdardyń ókilderi, sý aıdyndaryna jaqyn ornalasqan turǵyndar men oqý oryndarynyń stýdentteri qatysqan aksııanyń bir kúninde 5 tonna qoqys jınalyp, 200-ge jýyq balyq qutqaryldy. Aýmaǵy 72 myń gektar Shardara sý qoımasynan 30 myń metrge jýyq ıesiz balyq aýlaý torlary arnaıy qaıyqtardyń kómegimen sý ultanynan shyǵaryldy. Sý qoımasy aýmaǵyn tazalaýǵa 200-ge jýyq tabıǵat janashyrlary qatysty, 15 tehnıka, 9 birlik sý kóligi jumyldyryldy.
«Mundaı aksııalar bolashaq urpaqqa sý qoımalarymyzdyń bıoalýantúrliligin saqtaý úshin úlken mańyzǵa ıe. Búgingi aksııa aıasyndaǵy jumystar sózsiz qorshaǵan ortaǵa kóp paıda ákeledi», degen Aral-Syrdarııa oblysaralyq balyq sharýashylyǵy ınspeksııasynyń basshysy Pazylbek Nálibaev kópshilikti sý aıdyndarynda, balyq resýrstary men basqa da sý janýarlarynyń tirshilik etý ortalarynda tazalyqty saqtaýǵa shaqyrdy.
Tabıǵatty taza kúıinde keleshek urpaqqa saqtaýda elimiz úshin mundaı sharalardyń mańyzdylyǵy joǵary ekenine toqtalyp, barsha qatysýshyǵa alǵys bildirdi. Aıta ketelik, tabıǵat qorǵaý aksııasy barlyq balyq sharýashylyǵy sý aıdyndary men ýchaskelerinde 31 mamyrǵa deıin ótkizilmek.
Jalpy, Túrkistan oblysy aýmaǵynda taýarly balyq ósirýge jaramdy 134 ózen-kól bar. Onyń ishinde 88 jergilikti mańyzy bar sý aıdyny balyq sharýashylyǵy maqsatynda tabıǵat paıdalanýshylarǵa berilgen. Mysaly, Saıram aýdanyndaǵy «Kómesh balyq» balyq ónimderin óndirý sharýashylyǵynyń ıeligine 17 ózen kiredi. Balyqtyń san alýan túriniń kútimimen aınalysatyn mekeme jylyna 500 tonnaǵa deıin balyq ósiredi. Búgingi tańda óńirde balyq sharýashylyǵynyń qýattylyǵy jylyna 8 myń tonnadan asady. Bul kásippen 133 kásiporyn aınalysady. Sondaı-aq memleket tarapynan akvaósirýge paıdalanylatyn azyqty satyp alýǵa jumsalatyn shyǵyndardyń 30%-yn sýbsıdııalaý baǵdarlamasy balyq sharýashylyǵyn damytýǵa oń yqpalyn tıgizýde. Sarapshylar oblystaǵy jasandy sý qoımalarynda balyq ósirý salasynyń joǵary áleýetin aıtýda. О́ńirdiń taýar óndirýshileri jylyna 2 myń tonnadaı balyq ónimin Ázerbaıjan, Grýzııa, Izraıl, Reseı, Qytaı jáne О́zbekstanǵa eksporttaıdy.
Túrkistan oblysy