Qazaqstanda barlyǵy 9 bankte taratý úderisi júrip jatyr. Olardyń salymshylaryna kepildik berilgen ótem somasynyń 98%-dan astamy tólengen. Bul shamamen 113,1 mlrd teńgeni quraıdy. Qazaqstannyń depozıtterge kepildik berý qorynyń mamandary kepildik berilgen ótemdi tóleý jáne talap etilmegen ótem somalaryn Biryńǵaı jınaqtaýshy zeınetaqy qoryna aýdarý tártibin túsindirdi.
Taratylatyn segiz banktiń salymshylary ózderine tıesili ótem aqshalardy sońǵy kúnin qosa alǵanda 2022 jyldyń 1 mamyryna deıin ala alady. Bul «Valıýt-Tranzıt Bank» AQ, «Qazınvestbank» AQ, «Delta Bank» AQ, «Eksımbank Qazaqstan» AQ, «Qazaq Banki» AQ, «Astana Banki» AQ, «Tengri Bank» AQ jáne «AsiaCredit Bank» AQ salymshylary. «Capital Bank Kazakhstan» AQ lısenzııasynan keıinirek aıyrylǵandyqtan, onyń salymshylarynyń kepildik berilgen ótemdi sońǵy kúnin qosa alǵanda bıylǵy jyldyń 3 shildesine deıin alýǵa múmkindikteri bar.
О́tem alýǵa ótinishti dástúrli tásilmen nemese Tólemderdiń elektrondy portaly (TEP) arqyly onlaın bere alasyz. Onda tólenýge qoljetimdi somany tekserýge jáne ótinishtiń oryndalý barysyn qadaǵalaýǵa bolady. Sonymen qatar salymshylar lısenzııasynan aıyrylǵan banktiń salymshylaryna ótem tóleýge taǵaıyndalǵan agent bankter arqyly da ótinish bere alady. Kepildik berilgen ótemdi tóleıtin agent bankterdiń bólimsheleri týraly aqparatpen olardyń saıttary arqyly tanysyp shyǵýǵa múmkindik bar.
Tólem merzimi aıaqtalǵan soń, talap etilmegen ótem somalary salymshylardyń BJZQ-da ashylǵan, erikti zeınetaqy jarnalaryn esepke alýǵa arnalǵan jeke zeınetaqy shottaryna aýdarylady. Bul sharany qor «Qazaqstan Respýblıkasynyń ekinshi deńgeıdegi bankterinde ornalastyrylǵan depozıtterge mindetti kepildik berý týraly» Qazaqstan zańyna sáıkes kúntizbelik 30 kún ishinde júzege asyrady. Osylaısha, taratylatyn segiz banktiń klıentteri ótem aqshalarynyń BJZQ-ǵa aýdarylýyn osy jyldyń 31 mamyryna deıin, al «Capital Bank Kazakhstan» AQ salymshylary 2 tamyzǵa deıin kúte alady.
Eske salamyz, tólem merzimin dáleldi sebeptermen ótkizip alǵan salymshy jazbasha ótinishpen qorǵa tikeleı júginedi. О́tinishpen birge dáleldi sebepterdi rastaıtyn qujattar da qosa beriledi. Dáleldi sebepterge: áskerı qyzmetke ornalasý, depozıtordyń shetelde, bas bostandyǵynan aıyrý oryndarynda bolýy, salymshynyń murasyn qabyldaý jáne murany ashý jáne alýǵa qatysty ózge de sebepter, sondaı-aq sot anyqtaǵan basqa da mán-jaılar jatady.
BJZQ mamandary óz kezeginde taratylatyn bankterdiń salymshylarynyń talap etpegen ótem somalary Qazaqstan Respýblıkasynyń zeınetaqymen qamsyzdandyrý zańnamasynda kózdelgen tártippen salymshylardyń atyna ashylǵan, erikti zeınetaqy jarnalaryn esepke alýǵa arnalǵan jeke zeınetaqy shottaryna aýdarylatynyn atap ótti.
Talap etilmegen kepildik berilgen ótem somasy BJZQ-ǵa salymshynyń derbes derekteri BJZQ-daǵy derektermen sáıkes kelgende jáne salymshynyń jeke basyn kýálandyratyn qujaty bar bolǵan jaǵdaıda aýdarylady. Sondaı-aq salymshyda mindetti zeınetaqy jarnalary jáne (nemese) mindetti kásiptik zeınetaqy jarnalary jáne (nemese) erikti zeınetaqy jarnalary esebinen ashylǵan, zeınetaqy jınaqtary bar JZSh bar bolýy qajet.
Biraq bul úshin salymshylarǵa BJZQ-ǵa barýdyń qajeti joq – eger barlyǵy talapqa sáıkes keletin bolsa, ótem somasy BJZQ-ǵa avtomatty túrde aýdarylady.
Budan basqa BJZQ mamandary JZSh-ǵa eseptelgen ótem somalarynyń basqa zeınetaqy aktıvteri sekildi ınvestısııalanatynyn málimdedi. Iаǵnı bul soma salymshyǵa (alýshyǵa) ınvestısııalyq tabys ákeletin bolady.