Talaı jyldan beri kópshilik úshin kókeıkesti máselege aınalǵan óńirdegi shaıyndy sýlardyń jaǵdaıy áli rettelmeı keledi. Taraz qalasynan shyqqan qaldyq sýlar oblys ortalyǵymen irgeles jatqan Jambyl aýdanynyń aýmaǵyna jaıylýda. Onyń qolqany qapqan kúlimsi ısinen bul kúnde jergilikti jurtshylyq ta zárezap bolǵan.
Máselen, Taraz qalasynan Jambyl aýdanynyń ortalyǵy Asa aýylyna qaraı ary-beri ótken jolaýshylar bul jaǵdaıdy jaqsy biledi. Qaladaǵy káriz júıeleriniń tozǵandyǵynan eki ortadaǵy birqatar aýyl turǵyndary zardap shegip otyr. Bul máseleni jergilikti jurtshylyq ta talaı ret kótergen. Tipti ákimderdiń esep berý jıyndarynda da bul óńirdegi kúrdeli máselelerdiń biri retinde jıi aıtylatyn. Biraq jaýaptylar máseleni basshylyqqa alǵanymen, áıteýir túrli sebeppen sheshimin tappady. Jergilikti jurtshylyqtyń janaıqaıy bolyp kele jatqan máseleni jýyrda oblys ákimi Nurjan Nurjigitov kóterip, tıisti sala basshylaryna tapsyrma berdi. Endi bul máseleniń qalaı retteletinin ýaqyt kórsetedi.
Taraz qalasyndaǵy káriz júıeleriniń qurylysy ótken ǵasyrdyń elýinshi jyldary bastalǵan. Odan beri jetpis jyldan astam ýaqyt ótti. Másele sol kúıi qalyp keledi. Tipti búginde kóptegen eldi mekenniń turǵyndary paıdalanyp otyrǵan qudyqtardaǵy sý sapasy eshbir sanıtarlyq talaptarǵa sáıkes kelmeıdi. Bul da turǵyndardyń densaýlyǵyna qaýip tóndiretin jaıttyń biri. Sonymen qatar káriz sýlaryn tazalaý qondyrǵysy elimiz boıynsha Taraz qalasynda ǵana joq eken. Al ýaqyt ótken saıyn qaladan shyqqan qaldyq sýlar Jambyl aýdanynyń aýmaǵyna jaıylyp, turǵyndardyń jaıly ómir súrýine kedergi keltirýde.
«Qalanyń qaldyq sýlary Jambyl aýdany, Qostóbe aýylynyń mańynda ornalasqan kólemi 197,07 gektardy quraıtyn súzgi alqabyna tógiledi. Qazirgi tańda qaladan alqapqa káriz júıeleri arqyly qabyldanyp jatqan qaldyq sý kólemi táýligine 65-70 myń tekshe metr bolsa, kóktemgi jáne kúzgi jaýyn-shashyn kezinde aǵyp kelip jatqan sý kólemi táýligine 100-120 myń tekshe metrdi qurap otyr. Aýmaqtaǵy Jambyl aýdanyna qarasty Birlesý-Eńbek, Qostóbe, О́rnek, Ernazar, Tastóbe eldi mekenderinde qudyqtan alynǵan sý sapasy eshbir sanıtarlyq talapqa sáıkes kelmeıdi. Sondaı-aq sońǵy jyldary súzgi alqaptyń mańyndaǵy aýyl sharýashylyǵyna paıdalanyp otyrǵan jerlerde jerasty sýlarynyń deńgeıi kóterilip, batpaqqa aınalýda», deıdi Taraz qalasynyń ákimi Erjan Jylqybaev.
Bul rette shahar basshysy ózekti máseleni sheshý úshin óńirdi shuǵyl túrde tehnogendik apattaǵy tótenshe jaǵdaı aýmaǵy retinde qabyldap, apattyń aldyn alýǵa baǵyttalǵan is-sharalar júrgizý qajet ekenin aıtady.
Shynynda da, tozyǵy jetken káriz júıeleriniń jaǵdaıy aımaqtaǵy kúrdeli máseleniń biri. Aýyl turǵyndarynyń sanıtarlyq talapqa saı kelmeıtin sý ishýi, aýanyń lastanýy, bári de úlken qater ekeni anyq. Degenmen atalǵan máseleni sheshý úshin óńirde tıisti sala basshylary áreket etip jatqanyn da jetkizdi. Oblystyq tabıǵı resýrstar jáne tabıǵat paıdalanýdy retteý basqarmasy basshysynyń mindetin atqarýshy Jarylqasyn Aıtaqovtyń aıtýynsha, bıyl oblys ortalyǵyna káriz sýlaryn tazartý qondyrǵysyn salý boıynsha elimizdiń Indýstrııa jáne ınfraqurylymdyq damý mınıstrligi respýblıkalyq bıýdjetten beriletin nysanaly transfertter esebinen Taraz qalasynda kárizdik tazartý qurylysyn salý jobasyn iske asyrý jónindegi «Jol kartasy» ázirlenipti. Sondaı-aq ol 2018 jyly atalǵan másele boıynsha tehnıkalyq-ekonomıkalyq negizdeme daıyndalǵanyn, endi sol qujatty qaıta qarap, jobalyq-smetalyq qujat ázirleý men memlekettik saraptama qorytyndysyn alý qajet ekenin aıtty. Eger jobalyq-smetalyq qujat daıyndalǵan jaǵdaıda jobany iske asyrý úshin Indýstrııa jáne ınfraqurylymdyq damý mınıstrligine bıýdjettik ótinim berý kózdelgen. Al qurylys jumystary 2024-2026 jyldarǵa josparlanǵan. Sonymen qatar oblystyq energetıka jáne turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyǵy basqarmasynyń basshysy Qudaıbergen Qorǵanbaevtyń aıtýynsha, respýblıka kóleminde káriz tazartý ımarattaryn salýdy halyqaralyq qarjy uıymdarynyń qarjysyna iske asyrý týraly sheshim qabyldanyp, 53 qalanyń tizimine Taraz, Shý, Qarataý, Jańatas qalalary da engizilgen eken.
Bul másele bıyl ǵana kóterilip otyrǵan joq. Áýlıeata óńirin basqarǵan ákimderdiń bári de atalǵan jaıdan habardar bolatyn. Tipti máseleni sheshý úshin talaı ret talpynys ta bolǵan. Alaıda jurtshylyqtan súıinshi suraýdyń sáti túspegen. Osy máselege baılanysty ótken jıynda da oblys ákimi Nurjan Nurjigitov atalǵan máseleniń mańyzdy ekenin jáne turǵyndardyń talaı jyldan beri kóterip kele jatqanyn, aldaǵy ýaqytta sheshilmese munyń kúrdeli máselege aınalatynyn eskertken. Tipti uzaqqa sozylatyn qujat ázirleý jumystaryn kútpeı, máseleni tez arada sheshý joldaryn qarastyrý kerektigin de aıtqan. Rasynda da, mundaıda qujat ázirleý jumystarynyń kóp ýaqyt alatyny belgili. Qazirgi kezde Taraz qalasynyń qoldanystaǵy súzý alańdarynyń tolýyna baılanysty qosymsha kartalardyń qurylysyna 20 gektar jer telimi alynypty. Endi jumysty jedeldetý úshin tıisti zerdeleý júrgizilse, bul da kópten beri kele jatqan kúrdeli máseleni sheshýge degen oń qadamnyń biri bolatyn edi.
Jambyl oblysy