Eń baı mektep

О́mirde eshkimge uqsaı bermeıtin qyzyq jandar bar desek, sondaılardyń biri – Myrzageldi Kemel. Sonaý stýdent kezinde Naýaı atyndaǵy kitaphanada otyryp, ózbek tilinen úndi danalyǵy «Panchatantrany» qazaq tiline qysqartyp aýdaryp shyqqan tárjimashyńyz, mine, osy kisi. Belgili qalamger jaqynda jeke kitaphanasyndaǵy 3000 kitapty ózi bilim alǵan Maqtaaral aýdanynyń Qyzylqum eldi mekenindegi «Saryarqa» orta mektebine syıǵa tartty. Úsh ret qatarynan Parlament depýtaty bolyp saılanǵan, ekonomıka ǵylymdarynyń doktory, professor, Jazýshylar odaǵynyń múshesi, búginde L.N.Gýmılev atyn­daǵy Eýrazııa ulttyq ýnıver­sıtetinde us­tazdyq etetin rýhanııat mesenatyn áńgimege tartqanymyzda: «Elý jylǵa jýyq kitap jınadym. Ishinde 1966 jyly Tashkent ırrıgasııa ınjenerleri ınstıtýtynyń 1-shi kýrsynda oqyp júrgendegi alǵashqy shákirtaqyma Alaı bazarynan satyp alǵan Sergeı Esenınniń 3 tomdyq shyǵarmalar jınaǵy bar. Ol ýaqytta jaqsy kitaptar óte sırek kezdesetin. Úshinshi kýrs­ta dostarymyzben birge qaǵaz qaldyqtaryn tapsyryp, ózbektiń uly aqyny Álisher Naýaıdyń 2 tomdyq shyǵarmalar jınaǵyna qol jetkizgendegi qýanǵanym kúni keshe sııaqty edi. Sodan beri tirnektep jınaǵan kitaptarymdy ózim oqyǵan «altyn uıama» syıǵa tartýdy jón sanadym. Týǵan ólkege degen súıispenshiligin ár adam óz qalaýymen jetkizedi. Men kitappen jetkizdim. Aýyl jastary bilimge qaıta den bura bastaǵan kezde bul qazyna qanshama órenniń ómirden óz jolyn tabýyna jaryq shyraqtaı járdemdeserine senemin», dedi. Aıta ketý kerek, bul M.Kemeldiń oqý oryndaryna kórsetken alǵashqy kómegi emes, buǵan deıin 400-deı kitapty Astanadaǵy «Otyrar kitap­hanasyna» tap­syrǵan bolatyn. Aıadaı aýyldy qazaqtyń bú­kil qalamger tulǵasynyń rýhy nurlandyryp jibergendeı, dál mynadaı ushan-teńiz mol dúnıe, kitap qory óte sırek kezdesetin jaǵdaı. Sórede kóptegen tanymal avtorlardyń kóptomdyqtary qaz-qatar tizilgende, injý-marjan toly baılyqqa kezikkendeı áser túıdik. «О́zim oqyǵan mektebimde jeke kitaphanamdy ashamyn degen oıymdy estigen kóp azamattar kómekterin aıap qal­ǵan joq. Rýhanııat janashyry Imanǵalı Tasmaǵambetov Oralhannyń shy­ǵar­malaryn, marqum Farıza apamyz qaıtys bolarynyń aldynda 150-deı kitaby men jýrnalyn, Ulttyq kitaphananyń bas dırektory Álibek Asqarov «Qazaqtyń myń áni» men «Qazaqtyń myń kúıi» taspalaryn, júzge jýyq balalar ádebıetin, «Egemen Qa­zaqstan» gazetiniń redaksııa­sy túrli ensıklopedııalyq eń­bekter men «Táýelsizdik», «As­­tana» jınaqtaryn, L.N.Gý­mılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnı­versıtetiniń rektory Erlan Sydyqov «Tamasha adamdar ómiri» serııasymen qazaq jáne orys tilderinde jaryq kórgen «Shákárim» atty eńbegin syıǵa tartty», deıdi M.Kemel. Kitaphana orys jáne shetel ádebıeti qazynasymen baıydy. Kóptomdyq eńbekterdiń jalpy sany 500-ge jýyqtaıdy. Bularǵa qosa «JZL», «Klassıkı ı sovremennıkı» serııalarymen shyqqan 80 kitap bar. Balalarǵa arnalǵan álemdik ádebıettiń 80 tomy, «Orys halyq ertegileriniń» 2 tomdyǵy, Jıýl Vernniń – 8, Aleksandr Dıýmanyń 12 tomdyqtary, orys tilindegi «Elder men halyqtar» atty ensıklopedııanyń 10 tomdyǵy, «Qazaq ertegileri» men úndiniń «Mahabharatasy», túrli-tústi sýrettermen kóm­kerilgen ondaǵan ertegi kitaptar, sondaı-aq 100-ge jýyq «Balalar ádebıeti» sóreni toltyryp turdy. Alty qatarlyq 12 sóreniń eki qatary túgeldeı M.Kemeldiń óziniń kitaptaryna berilgen. Olardyń ishinde «О́zimdi izdep júrmin», «Abzaldyq álippesi», «О́zime sabaq», «Bes báıit», «Kó­gildir kitap», «Shákárimniń ar ilimi», «Kóńil kúndeligi», «О́nege», «Ǵıbrat», «Aqyl qalta» kitaptarynyń árqaısysy 2-5 danadan qoıylǵan. Sondaı-aq, «О́zin-ózi taný» páni boıynsha sheberlik synybyn ótkizip júrgen avtordyń «Ádep ne­gizderi», 2 tomdyq «О́zin-ózi taný», «О́zin-ózi taný páni boıynsha tanymdyq dáris» eńbekteri, «Myń oı», «100 tilek» jáne orys tilinde jarııalanǵan «Ýrokı mýdrostı», «Bıznes v aforızmah» atty kitaptary, qazaq jáne orys tilderindegi «Memlekettik basqarýdyń teorııa­sy men tájirıbesi» sııaqty basqa da oqý quraldaryn qosqanda, bas-aıaǵy 100-den asyp jyǵylady. «Ǵylymı-tanymdyq ádebıet» atty qazaqsha jáne oryssha bólimderdegi El Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń kitap­taryn, suhbattaryn, joldaýlary men túrli tanymdyq eńbekterdi qosa qamtyǵanda myńnan asady. Jalpy aýmaǵy 48 sharshy metrlik kitaphanalyq bólmeniń ishi zamanaýı kúrdeli jóndeýden ótkizilgen. Sóreler sý jańa. Teledıdar, beınemagnıtofon, ǵalamtorǵa qosylǵan kompıýter syndy oqýshynyń kitaphanaǵa jıi bas suǵýyna jaǵdaı týǵyzylǵan. 1200 oqýshysy bar mekteptegi kitaphananyń tusaýkeserine ardagerler, aýdannyń qurmetti azamattary jınaldy. Aýdan ákimi Serik Turbekov júrekjardy lebizin bildirse, ardager Toıym Júnisov mektep kitaphanasyna óz atynan 11 kitapty ákelip qosty. Al Maqta sharýashylyǵy ǵylymı-zertteý ınstıtýtynyń dırektory, aýyl sharýashylyǵy ǵylymdarynyń doktory Iba­dýlla Úmbetaev ıns­tıtýt ǵalym­darynyń eńbekterin tapsyrdy. Kitaphana ashyldy, ishinen jibek shashyldy demekshi, aýyl balalary qýanyp jatyr. Ári qaraı taǵy ne istelmek? Qalamger qaıyrymdylyqty qysqa qa­ıyrmaı, kitaphanadaǵy merzimdi basylymdarǵa jazylýdy óz moınyna aldy. Kitap qory degenińiz damylsyz soǵa beretin tamyr ǵoı. Sol tamyrmen jazýshy júregi birge soǵyp, tapqan oljasyn osy kitaphanaǵa tabystap otyrýǵa tas bekindi. Jolbarys TILEÝULI, Qazaqstan Jýrnalıster odaǵynyń múshesi. Ońtústik Qazaqstan oblysy, Maqtaaral aýdany.