Stýdenttik assambleıa – el jastary birliginiń myzǵymas uıytqysy

Búgingi kúni egemen elimizdiń irgesi berik qalanyp, álem moıyndaǵan memleketter qatarynan oryn aldyq. Osy jetistikke – eńsesi bıik, oı-órisi keń halqymyz ben isker de kóregen Tuńǵysh Prezıdentimizdiń kemel saıasatynyń nátıjesinde qol jetkizdik. Memleket basshysynyń utqyr ustanymdary ishki saıasatta el ekonomıkasynyń qaryshtap damýyna, halqymyzdyń áleýmettik jaǵdaıynyń, turmysynyń jaqsarýyna jetkizse, syrtqy saıasatta Táýelsizdigimizdiń qaýipsizdigin nyǵaıtýǵa negiz boldy. Elbasy N.Á.Nazarbaev Qazaqstandaǵy kópetnosty halyqty yntymaq-birlikke shaqyryp, elimizdiń ekonomıkasyn damytý baǵdarlamalaryn iske asyrýǵa birige jumylýyna uıytqy bolyp, barlyq etnostyq toptardyń keleshegine senim bere bildi. Keńes Odaǵynan bólinip shyqqan kóptegen elderde oryn alǵan ultaralyq janjaldar men azamattyq qaqtyǵystardan memleketimizdiń aman bolýynyń negizgi sebebi de osynda ekeni aqıqat. Qazirgi ýaqytta da álemde túrli tolqýlar men qaqtyǵys-kóterilister jıi boı kótere bastady. Bul rette Qazaq eli saıası turaqtylyq pen toleranttylyqty tý etip, kópultty memleketimizdegi el birligin barynsha qasterlep kele jatqany aıan. Bir shańyraq astyndaǵy bereke «Bereke basy – birlikte» de­gen halyq danalyǵyn san már­­te esimizge salyp, eli­miz­degi ty­nyshtyqty kózdiń qara­shy­­ǵyndaı saqtaýǵa arnalǵan sha­ralarynyń biri – Elbasynyń Qazaqstan halqy Assambleıasyn qurýy. Memleket basshysy ózi atap kórsetkendeı, búgingi kúni Qazaqstan halqy Assambleıasy taza qazaqstandyq saıası jańashyldyqtyń nátı­je­sinde qalyptasqan ózindik bire­geı ınstıtýt deńgeıine kóte­rildi. Ol etnosaralyq jáne kon­fes­sııaaralyq kelisimniń bas­ty tetigi retinde el tarıhynda mańyzdy ról atqardy jáne atqaryp keledi. Bul úlken senimdi bildiredi. Elimizde qalyptasqan etnosaralyq tatýlyq, saıası ty­nysh­tyq, yntymaqtastyq, birlik sonyń kórinisi. Osy qundylyqtar Qazaqstannyń saıası ómiriniń shyndyǵyna aınaldy. Jańa ǵasyrda jańa memleket quryp otyrǵan elimizdiń astanasynda aldaǵy kúnderi «Qazaqstan-2050» Strategııasy: beıbitshilik, rýhanııat jáne kelisim mádenıeti» taqyrybymen 20 jyldyq beleske abyroımen jetip otyrǵan Qazaqstan halqy Assambleıasynyń XXI sessııasy ótkizilmek. Elbasynyń ózi tóraǵalyq etetin bul bire­geı ınstıtýt elimizdegi bar­lyq etnos ókilderin ortaq maqsatqa uıystyra otyryp, respýblıkadaǵy turaqtylyqty saqtaý men el damýynyń maqsa­tyna aıtýly úles qosyp kele­d­i. Assambleıa qyzmetiniń arqa­synda Qazaqstanda etnostyq nemese dinı ereksheligine qara­mastan, árbir azamattyń Kons­tıtýsııamen kepildik beril­gen azamattyq quqyqtary men erkindigi tolyǵymen qoldany­latyn etnosaralyq jáne konfes­sııaaralyq kelisimniń aıryqsha úlgisi qalyptasty. Keń baıtaq elimizdiń kópetnostyq baı keńis­tiginde senim, kelisim men ózara túsinistik úlgisi ornady. Búginde elimizde Qazaqstan etnostarynyń mádenıetteri, tilderi men dás­túrleriniń damýyna qajetti bar­lyq jaǵdaı jasalǵan. Osy oraıda N.Á.Nazarbaevtyń etnosaralyq toleranttylyq pen qoǵamdyq kelisim úlgisi álem nazaryn aýdaryp otyrǵandyǵyn aıta ketýimiz kerek. Bul «qazaqstandyq úlgi» kóptegen elderde ótken halyqaralyq forýmdarda tanystyrylyp, oń baǵaǵa ıe boldy. BUU-nyń Bas hatshysy Pan Gı Mýn elimizge sapary barysynda Qazaqstan halqy Assambleıasynyń qyzmetimen tanysyp, Assambleıa prınsıpi BUU-nyń jumys prınsıpimen tolyq sáıkes keledi dep aıryqsha atap ótkenin bilemiz. Qazirgi Qazaqstan qoǵamynyń jańarý jolymen tıimdi damýy eń aldymen eldegi saıası turaqtylyq pen qoǵamdyq kelisimge táýeldi. Kópetnostyq Qazaqstan halqynyń ortaq qundylyqtar men murattar tóńireginde toptasýy bolmasa, tabys ta bolmaıtyndyǵyn el-jurt túsindi. Elbasy qo­ǵam­nyń tynysyn ashatyn, áleý­mettik salada oıdaǵydaı rýhanı ahýal qalyptastyratyn etnosaralyq tatýlyqqa udaıy kóńil bólip keledi. Qalaı desek te, bizdiń alǵa qoıǵan aıqyn maqsattarymyz ulttar men ulystar arasyndaǵy dostyq pen tatýlyqtyń arqasynda iske asatyndyǵy aqıqat. Osy mańyzdy rýhanı faktordy júzege asyrýda tikeleı qyzmet isteıtin uıym – Qazaqstan halqy Assambleıasy. El qaýymynyń ótinishimen bul uıym­dy N.Á.Nazarbaev basqa­ryp, onyń jumysynyń negizgi baǵyttaryn anyqtap otyr. Negizgi maqsat – kópultty Qazaqstan hal­qyn ózara tatýlyq, áleýmettik kelisim, dinaralyq túsinistik jáne qazaqstandyq patrıotızm rýhynda tárbıeleý.   «Dostyq» assambleıasyna – 10 jyl Qazaq ulttyq agrarlyq ýnı­versıtetiniń ujymy stýdentterge tárbıe berý júıesindegi jańasha baǵyttardyń taǵdyrlyq mańyzyn tereń túsinedi. Bizdiń oqý ornynda qazir 27 ult pen ulys ókilderinen quralǵan stýdentter men magıstrlar bilim jetildirýde. Ýnıversıtettegi «Dostyq» stý­denttik assambleıasynyń quryl­ǵanyna bıyl 10 jyl toldy. Jastar qoǵamdyq birlestigi retinde qurylǵan uıymnyń osy merzim aralyǵynda jasaǵan jumystary qýantarlyq. Uıym­nyń qyzmeti stýdenttik ózin ózi basqarý qaǵıdatyna negiz­delgen. Ol ýnıversıtettiń stý­dent­tik «Dostyq» assambleıasy» qoǵamdyq birlestigi týraly ere­jesin basshylyqqa alady. Bakalavrıatta, magıstratýra men doktorantýrada oqıtyn túrli ult ókilderi óz halqynyń dástúrli merekelerin fakýltetter, nemese jalpy ýnıversıtettik deńgeıde atap ótedi. Barlyq tárbıelik ózegi bar sharalardy stýdentter ózderi uıymdastyryp, ózderi júrgizip, erekshe belsendilikpen qatysady. Bul rette jastardy etnos­ara­lyq dostyq rýhynda tár­bıeleý asa mańyzdy. Búgingi kúni ýnıversıtetimiz tárbıe ju­mysyn ınnovasııalyq turǵy­dan uıymdastyrýdy qolǵa aldy. Mysaly, ýnıversıtet Qazaqstannyń joǵary oqý oryn­darynyń arasynda birinshi bolyp Elbasy ıdeıasynan týyndaǵan «Qazaqstan joly» tárbıe-bilim ortalyǵyn qurdy. Stýdenttik «Dostyq» assambleıasynyń jumysy da «Qazaqstan joly» tárbıe-bilim ortalyǵy qoıatyn talaptar pishinine kóshirildi. Ja­ńa baǵyttaǵy negizgi talap – qazaqstandyqtardyń mem­le­ketshil, patrıot jańa býynyn qalyptastyrý, jeke bas­tyń tabysqa jetý joldaryn úıretý ádistemesin damytý, elimizdiń Tuńǵysh Prezıdenti N.Á.Nazarbaevtyń ómirlik usta­nymdary, jasampaz qyzme­ti men bolashaqqa qyzmet ete­tin ıdeıalaryn paıdalaný ar­qyly stýdentterdi tyń basta­malarǵa qanattandyrý. Maqsat – stýdentterdiń boıynda Elba­synyń memleketshildik, otan­shyldyq jáne eńbekqorlyq úlgi­simen lıderlik, kóshbasshylyq sa­palardy tárbıeleý, ómiri men qyzmetin qazaqstandyq patrıo­tızmniń negizi retinde nasıhattaý. Hakim Abaı aıtqan «Kemel adam» bolýdyń qazirgi zamandaǵy bir joly – ózińmen qatar ómir súrip kele jatqan ult pen ulysty bilý, olarmen dostyq jáne syılastyq qatynastar ornatý. El birligi men tatýlyǵy kópultty Qazaqstannyń kúsh-qýatynyń qaınar kózine aınalatyn tusy da osy. Erekshe atap ótetin jaıt, ýnıversıtette tárbıe jumysyn, ásirese, etnosaralyq mádenıetti qalyptastyrý má­se­lesin Prezıdent ataǵan jeti jalpy­qazaqstandyq basty qun­dy­lyqtarǵa sáıkes keletin, «Qazaq­stan joly» tárbıe-bilim beretin ortalyǵynyń aldyna qoıǵan mindetterdi tikeleı she­shýge kómektesetin 7 jańa tár­bıe ortalyqtary jumys isteı­di. Olar: «Qazaqstan táý­el­­sizdigi» stýdentterdiń debat orta­lyǵy, Ulttyq bilim men kelisim ortalyǵy, Rýha­nııat or­ta­lyǵy, Quqyqtyq memle­ket­te­gi ınnovasııalyq ekonomı­ka ortalyǵy, Eńbek qoǵamy já­ne sa­lamatty ómir salty or­ta­ly­ǵy, Mádenıet jáne til or­ta­­ly­ǵy,Ulttyq qaýipsizdik ortalyǵy. Árbir ortalyq Qazaqstan qo­ǵamynyń ómirindegi asa mańyzdy áleýmettik-saıası máselege baı­lanysty qurylyp otyr. Stý­denttik assambleıa jumysy da osy basym baǵyttarmen úndes. Oqý ornyndaǵy sharalardyń barlyǵy stýdenttik ózin ózi bas­qarý arqyly júzege asyrylady. Demek, stýdentter saıası ómirdi basqarýdyń daǵdylaryn osy bastan úırene bastaıdy. Ár ortalyqqa ýnıversıtet jany­nan qurylǵan O.Súleımenov atyndaǵy áleýmettik-gýmanıtarlyq bilim berý jáne tárbıe ınstıtýty quramyna kiretin 4 kafedra jáne mádenıettaný kafedrasy ádistemelik kómek beredi. Bul baǵytta ýnıversıtettegi tárbıe jumysy ınnovasııalyq ádis-tásildermen júrgizilýde. Ýnıversıtetimizdegi stý­dent­tik «Dostyq» assambleıasy Almaty qalasyndaǵy orys, ýk­raın, kúrd, uıǵyr, koreı, cheshen, túrik, polıak, belorýs etnos­tarynyń Kishi assambleıalarymen birigip, osy etnostardyń etnografııasynan, tarıhynan, mádenıetinen, sharýashylyǵy men dástúr-salttarynan maǵlumattar beretin jekelegen ekspozısııalar uıymdastyrdy. Kez kelgen memlekettik mereke men ár ultqa tán ulttyq meıramdar men ataýly kúnderdiń qaı-qaısysy bolsyn, stýdenttik assambleıa tarapynan jan-jaqty atap ótiledi. Buǵan qosa, oqý ornyndaǵy ár ulttyń stýdentteri tól salt-dástúrleri men ulttyq qundylyqtaryn nasıhattap, kórmeler men túrli mádenı sharalar, arnaıy aksııa­lar ótkizip keledi. Bul rette oqý ornynda stýdenttik assambleıa negizinde «Jas aspazdar mektebiniń» uıytqy bolýymen ulttyq taǵamdar baıqaýynyń da tabysty uıymdastyrylyp kele jatqandyǵyn aıta ketýimiz kerek. Atalǵan sharalardyń barlyǵyna Qazaqstan halqy Assambleıasy janyndaǵy etnomádenı bir­lestikterdiń ókilderi qatysyp, baı­qaýlarǵa qazylyq jasaıdy. Eldiń jańa damýy kezeńindegi ıdeologııalyq mindetter týraly Prezıdenttiń «Qazaqstan joly – 2050: bir maqsat, bir múdde, bir bolashaq» atty Jol­daýynda keńinen aıtylǵan. Biz osyndaǵy qaǵıdattyq ıdeıalardy basshylyqqa alýdamyz. Jastar bolashaq maman retinde kúrdeli álemde bolatyn úrdisterdi, qaýipter men qaterlerdi durys túsine bilýleri kerek. Qazaq elin kúsheıte túsetin, onyń álemge tanymdylyǵyn arttyra túsetin búgingi stýdentter – erteńgi aýyl sharýashylyǵynda, agroóndiris kesheninde jetekshi qyzmet atqaratyn mamandar. Sondyqtan da stýdent jastar úshin, jalpy qoǵam úshin eń basty qundylyq memlekettiligimizdi saqtap, damytý ekeni daýsyz.   Birlikke bastaıtyn baǵyt Ulttyq birlik pen kelisim ortalyǵy aıasynda belsendi qyz­met etip kele jatqan stý­dentterdiń «Dostyq» assambleıa­sy ýnıversıtettiń ımıdjin kóterip, jastarǵa patrıottyq tárbıe berýde kóptegen mádenı-tanymdyq sharalar ótkizýde. Bul stýdenttik ujym tárbıe men ónerdi uıymdastyrýda qomaqty nátıjelerge qol jetkizip keledi. Mysaly, stýdentterdiń ózara tildik qarym-qatynastaryn damytý aıasynda ýnıversıtetimiz arnaıy baıqaýǵa qatysyp, «Rýsskıı mır» halyqaralyq qorynyń grantyna ıe bolǵan. Atalǵan grantty utyp alý úshin bilikti qazylar alqasyna TMD elderimen qatar, Eýropa, Azııa, Avstralııa jáne Amerıka elderinen 405 joba usynylǵan. Nátıjesinde ýnıversıtetimizdiń stýdenttik «Dostyq» assambleıa­sy daıyndaǵan joba jeńimpaz dep tanyldy. Stýdenttik assambleıa aıasynda quramy túrli ulttar ókilderinen turatyn «Dostyq» bı ansambli ýnıversıtet, aýdan, qala, oblys, respýblıka kóleminde ótkiziletin mádenı is-sharalarǵa, bı baıqaýlaryna únemi qatysyp, olardy ótkizýge belsene atsalysyp keledi. Ansambldiń repertýarynda álem halyqtarynyń 30-ǵa jýyq horeografııalyq qoıylymdary bar. Atalǵan óner ujymy Reseı men Túrkııanyń birneshe qalalarynda ótken bedeldi baıqaýlarda talaı márte top jardy. Ýnıversıtetimizdiń búgingi mádenı ómirinde stýdenttik as­sam­bleıanyń alatyn orny erekshe. Árbir akademııalyq topta, fa­kýltetterde, ýnıversıtet kóleminde assambleıa músheleri óz qundylyqtaryn nasıhattaıdy. Tárbıe men bilim berý úrdisterin teń ustaı otyra ýnıversıtet elimizdiń bolashaǵy sanalatyn jańa býyndy qalyptastyrý jolynda aıanyp otyrǵan joq. Oqý úderisine Elbasy N.Á.Nazarbaev ómiri men qyzmeti týraly arnaýly kýrstar men arnaýly semınarlar engizýdi josparlaý­damyz. Ondaǵy maqsat – stýdentterge elimizdiń Tuńǵysh Prezıdenti jasaǵan qazaqstandyq joldyń ereksheligin jáne ıdeologııalyq fılosofııasyn túsindirý. Stýdentter Qazaqstan Táýelsizdigin alǵan 1991 jyldan beri qaraı júrgizilip kele jatqan reformalar saıasatynyń logıkasy men evolıýsııasyn durys uǵynýlary mańyzdy. Búgingi stýdent – mem­le­ke­timizde qabyldanǵan strategııalyq mańyzy bar baǵdarlamalardy iske asyratyn bolashaq tájirıbeli maman. Bul oraıda, Elbasymyzdyń respýblıkamyzdyń damý strategııasyn aıqyndap, júıeleý kezinde joǵary bilimniń sapasyn birinshi orynǵa qoıýy qolǵa alǵan árbir istiń nátıjeli bolýyna alyp kelýde. Bul jolda Elbasy bastamasymen negizi qalanǵan Qazaqstan halqy Assambleıasyna áli de júkteler mindet kóp. Qazaq ulttyq agrarlyq ýnıversıtetiniń stýdenttik «Dostyq» assambleıasy da óz jumysyn úlken Assambleıa qyzmetimen ushtastyryp, memleket qoıyp otyrǵan mejeli maqsattardy kezeń-kezeńimen júzege asyrýda bar yqylas-nıeti men kúsh-jigerin jumsaýda. Tilektes ESPOLOV, Qazaq ulttyq agrarlyq ýnıversıtetiniń rektory, akademık.