Nur-Sultanda Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylarynyń VII Sezi qarsańynda «Álemdik dintaný konteksindegi Qazaqstandaǵy dintaný: ótken jol, dástúrler, damý úrdisteri» atty halyqaralyq ǵylymı-praktıkalyq konferensııa ótti, dep habarlaıdy Egemen.kz.
2022 jyldyń 28 sáýir kúni L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıteti Konfessııaaralyq jáne órkenıetaralyq dıalogty damytý jónindegi N.Nazarbaev ortalyǵymen birlesip «Dintaný» mamandyǵynyń ashylýyna 20 jyl tolýyna oraı, Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylarynyń VII Sezi qarsańynda Álemdik dintaný konteksindegi Qazaqstandaǵy dintaný: ótken jol, dástúrler, damý úrdisteri» atty halyqaralyq ǵylymı-praktıkalyq konferensııa ótkizdi.
Konferensııa qazaqstandyq jáne sheteldik ǵalymdardy qosa alǵanda, memlekettik organdardyń, saraptamalyq qurylymdardyń, akademııalyq qoǵamdastyqtyń ókilderiniń qatysýymen gıbrıdti formatta ótti.
Konferensııada áleýmettik ǵylymdar fakýltetiniń dekany B.Somjúrek, Konfessııaaralyq jáne órkenıetaralyq dıalogty damytý jónindegi N.Nazarbaev ortalyǵy Basqarma tóraǵasynyń orynbasary D.Esenova, QMDB apparat basshysy Ǵ.Jádigeruly, QMDB Dinı bilim jáne kadr daıarlaý bóliminiń meńgerýshisi S.Súıerqululy, ınternet keńistikte dinı ekstremızmniń aldyn alýdy úılestirý basqarmasynyń basshysy J. Dolıev, Ál-Farabı atyndaǵy QazUÝ professory N.Baıtenova, Islam tarıhy, óner jáne mádenıet jónindegi zertteý ortalyǵynyń (Túrkııa) ókili A. Mýmınov qatysyp, óz oılaryn ortaǵa saldy.
«Etnosaralyq jáne konfessııaaralyq kelisimniń qazaqstandyq modeli» seksııasy konferensııanyń erekshe mańyzdylyǵyn kórsetti. Qazaqstan táýelsizdik jyldarynda 130 etnos pen 18 konfessııa ókilderi turatyn etnosaralyq jáne konfessııaaralyq kelisimniń biregeı qazaqstandyq modelin qurǵanyn atap ótken jón. Beıbitshilik pen tynyshtyq, azamattyq kelisim, dinı tózimdilik, túrli mádenıet ókilderiniń teń quqyly ómir súrýi - bul memlekettiń ulttyq saıasat negizine aınaldy jáne Qazaqstannyń álemdik qoǵamdastyqta aıryqsha ereksheligin qamtamasyz etti. Osyǵan baılanysty, dinderdiń rýhanı birligin júzege asyrý úshin turaqty jumys isteıtin halyqaralyq konfessııaaralyq ınstıtýttyń jumys isteý qajettiligi týyndady.
Bul ınstıtýt Táýelsizdiktiń 30 jyly ishinde Qazaqstannyń iri syrtqy saıası jetistigi bolǵan Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylarynyń Sezi bolyp tabylady. Qazaqstannyń bastamasymen ár úsh jyl saıyn Nursultan qalasynda ótkiziletin bul forým qazirgi álemdegi mádenıetter men órkenıetterdiń rýhanı tatýlyǵy úshin mańyzdy ról atqarýdy jalǵastyrýda.
Sonymen qatar, ol el ishindegi konfessııaaralyq kelisimniń qosymsha tiregi bolyp tabylady, dinderdiń beıbitshil mánin jalpyǵa birdeı túsinýge yqpal etedi.
Seksııada QR Mıtropolıttik okrýginiń Orys Pravoslav shirkeýiniń protoıereıi D. Baıdek, Qazaqstannyń katolık epıskoptary konferensııasynyń baspasóz hatshysy P. Pytlovany, Qazaqstan musylmandary dinı basqarmasynyń ókilderi S.Súıerqululy, G.Jádiruly, saıasattanýshy R.Jumaly jáne basqa da sarapshylar sóz sóıledi. Baıandamashylar memlekettik-konfessııalyq qatynastardy iske asyrý jáne dinaralyq dıalogty ilgeriletý arqyly qazaqstandyq modeldi odan ári damytý qajettigin atap ótti.
Konferensııaǵa qatysýshylary «Qýǵyn-súrginge ushyraǵan dinı qyzmetkerler men adamdar týraly estelikterdi qalpyna keltirý. «Ǵylymı ateızmniń» ústemdigi jaǵdaıyndaǵy dinı tájirıbeler tayryby qyzyǵýshylyq tanytty. Qazaqstan Keńes zamanynda ártúrli dinderdiń adamdary úshin synaq ornyna aınalǵany belgili. Keńestik kezeńde qýǵyn-súrginge ushyrap, qazaq dalasynda ornalasqan eńbekpen túzeý lagerlerinde jazasyn ótegen túrli din ókilderiniń esimin ulyqtaý polıetnıkalyq jáne polıkonfessııalyq el retinde Qazaqstan úshin erekshe mańyzǵa ıe. Qýǵyn-súrginge ushyraǵan din qyzmetshileri týraly estelikti qalpyna keltirý etnosaralyq jáne konfessııaaralyq kelisimniń qazaqstandyq modelin nyǵaıtýǵa eleýli úles bolyp tabylady. Seksııada saıası qýǵyn-súrgin qurbandaryn tolyq aqtaý jónindegi memlekettik komıssııanyń professory D. Kenjetaev pen professor Iý. Shapoval, magıstr D. Saıynov sóz sóıledi. О́z baıandamalarynda aqtóbelik ólketanýshy J.Abdýllına, sondaı-aq fılosofııa dosenti D. Tolǵambaeva biregeı pikirlerimen bólisti.
Dintaný biliminiń tujyrymdamalyq negizderiniń, dintaný saraptamasynyń, dindi saıasılandyrý, dindi medıatızasııalaý, gender men dinniń ózekti máseleleri «qazirgi dintanýdyń ózekti máseleleri» seksııasynda talqylandy. Seksııaǵa qatysýshylar óz sózderinde din qoǵamnyń bir bóligi ekenine toqtala kele, ǵylymı zertteýdi, taldaýdy qajet etetin qazirgi zamanǵy áleýmettik, saıası, tehnologııalyq ózgeristerine jaýap beretinin alǵa tartty.
Konferensııada sóz sóılegen L.N. Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıteti «Dintaný» kafedrasynyń oqytýshylary men stýdentteri qazaqstandyq dintaný álemdik dintanýdyń bir bóligi ekenin jáne kafedranyń maqsaty álemdik tájirıbege saı dintaný bilimin odan ári damytý bolyp tabylatynyn atap ótti.