Erteń Majarstan astanasy – Býdapeshtte velosporttan bir jyl bederinde uıymdastyrylatyn eń mańyzdy úsh jarystyń alǵashqysy, ıaǵnı 113 jyldyq tarıhy bar «Djıro d’Italııa» grand-týry bastalady. Úsh aptaǵa jalǵasatyn bıylǵy velokópkúndiktiń kezeńderi Majarstan, Slovenııa jáne Italııa tas joldarynda ótip, 29 mamyrda Veronadaǵy jekeleı básekemen óz máresine jetedi. Bıylǵy dodada ádettegideı qazaqstandyq Astana Qazaqstan Team veloklýbynyń sportshylary da baq synaıdy.
Álemdegi eń kóne velojarystyń biri sanalatyn «Djıro d’Italııanyń» tarıhy sonaý 1909 jyldan bastaý alady. Kezinde Italııadaǵy qarapaıym sport basylymynyń taralym sanyn ósirý, oqyrmandar qataryn kóbeıtý maqsatynda uıymdastyrylǵan bul doda búginde álem jurty súısinip tamashalaıtyn áıgili velojarystyń birine aınaldy. 1908 jyly Gazzetta dello Sport gazetiniń velosport bóliminiń redaktory Armando Kýne basylymnyń 7 tamyzdaǵy nómiriniń birinshi betine 1909 jyldan bastap «Djıro d’Italııa» kópkúndiginiń bastalatyndyǵy jóninde habarlandyrý beredi. Ertesi kúni oqyrmandar arasynda kóp talqylanǵan jarystyń jarnamasynan soń redaktordyń ıdeıasyn Italııa velosport odaǵy qoldaı ketip, alǵashqy jarysty 1909 jyldyń 13 mamyrynda ótkizedi. Italııanyń Loreto qalasynan bastalǵan velokópkúndik Mılanda tizgin tartady. Segiz kezeńnen turǵan alǵashqy týrnırde jergilikti veloshabandoz Lýıdjı Ganna jeńimpaz atanady. Al jalpy týrǵa 127 veloshabandoz qatysyp, uzaqtyǵy 2488 shaqyrym joldy júrip ótken. Bir qyzyǵy, márege 127 sportshynyń tek 49-y ǵana kelgen.
Irgetasy 2006 jyly qalanyp, 2007 jyldan bastap iri grand-týrlarǵa qatysý quqyǵyn ıelengen «Astana» velokomandasy sol jyldan bastap dástúrli «Djıro d’Italııaǵa» turaqty qatysyp keledi. Komanda endi jasaqtalǵan soń Aleksandr Vınokýrov bastaǵan jigitter alǵashqy maýsymda úzdikter qatarynan kórine almady. Kelesi jyly kil myqty velosportshylardan jasaqtalǵan qazaqstandyq komanda alǵash ret iri jeńisine qol jetkizdi. Áıgili ıspanııalyq veloshabandoz Alberto Kontador sol jylǵy dodanyń 15-kezeńinen bastap qyzǵylt tústi jeıdeni ústine kıip, jarys sońyna deıin jalpy esepte kóshbasshylyqty eshkimge bergen joq. Bir aıta keterligi, Kontador «Djıro d’ Italııanyń» birde-bir kezeńinde jeńiske jetpeı, jarys jeńimpazy atanǵan sanaýly sportshynyń biri. «Astananyń» «Djıro d’Italııadaǵy» jeńisti joly keıin bes jylǵa úzilip, 2013 jyly ıtalııalyq Vınchenso Nıbalı qaıta jalǵady. Ol eń birinshi 2013 jyly úzdikter qatarynan kórinse, araǵa úsh jyl salyp, 2016 jyly taǵy da sol bıiginen kórindi. Sonymen qatar ár jyldary jekelegen kezeńderde «Astananyń» basqa da veloshabandozdary tuǵyrdyń bıik satysynan kórinip júrdi.
О́kinishke qaraı, 2016 jyldan beri baqandaı alty jyl ótse de, qazaqstandyq komandanyń birde-bir ókili áli kúnge deıin júldegerler qatarynan kórine almaı keledi. 2020 jyly «Astananyń» danııalyq ókili jalpy esepte altynshy orynǵa taban tiregen bolsa, byltyr reseılik Aleksandr Vlasov júldege synyqsúıem qalǵanda súrinip, tórtinshi oryndy qanaǵat tutýǵa májbúr boldy.
Qazaqstandyq jankúıerler «Astananyń» «Djıro d’Italııadaǵy» jeńispen órilgen tamasha dástúri bıyl qaıta jalǵasatynynan úmitti. О́ıtkeni bıyldan bastap qazaqstandyq veloklýbqa kezinde komandany órge súıregen ıtalııalyq Vınchenso Nıbalı men taýly kezeńderdiń úzdigi kolýmbııalyq Mıgel Anhel Lopes qaıta oraldy.
«Djıro d’Italııa» jarysynyń eki dúrkin chempıony, jeti kezeńniń jeńimpazy, grand-týrdyń 2010, 2011, 2017 jylǵy 2019 júldegeri Vınchenso Nıbalı bıylǵy «Djıroǵa» 11 márte qatysqaly tur. Al osy dodanyń 2018 jylǵy júldegeri Mıgel Anhel Lopes úshin bul tórtinshi jarys bolmaq. Sondaı-aq «Astana» komandasynyń taǵy bir ókili ıspanııalyq Davıde De la Krýs ta «Djıro d’Italııa» velokópkúndiginde tórtinshi márte óner kórsetedi. Joǵarydaǵy úsh sportshydan bólek, bıylǵy jarysqa «Astana» veloklýbynan ıtalııalyq Valerıo Kontı jáne Fabıo Fellıne, amerıkalyq Djo Dombrovskı, kolýmbııalyq Harold Tehada men qazaqstandyq jas veloshabandoz Vadım Pronskıı qatysady. Vadım bıyl qatarynan ekinshi jyl úlken jarysta baq synaý múmkindigine ıe boldy.
Osydan birneshe kún buryn «Astananyń» sporttyq dırektory Djýzeppe Martınellı BiciSport basylymyna suhbat berip, «Djıroda» Mıgel Anhel Lopes komanda kapıtany bolatynyn aıtty. «Biz osy jyly kolýmbııalyq veloshabandozǵa úlken senim artyp otyrmyz. О́ıtkeni 2018 jyly ol óziniń Italııadaǵy alǵashqy iri týrnırine birinshi ret qatysyp turǵanyna qaramastan, jalpy esepte úshinshi orynǵa ıe boldy. Kelesi jyly úzdik ondyqtyń qatarynan tabylyp, eń úzdik jas veloshabandozǵa beriletin aq jeıdege ıe boldy. Tórt jyldyń ishinde ol ájeptáýir tájirıbe jınaqtady. Sol tájirıbesiniń arqasynda bıyl top jarýǵa tıis. Árıne týrnırde bizden de myqty komandalar, Lopesten de tisqaqqan veloshabandozdar bar ekenin joqqa shyǵarmaımyn. Biraq biz Mıgelge senim artamyz. Onyń basty qarsylasy retinde ekvadorlyq Rıchard Karapasty (Ineos) erekshe atap ótkim keledi. Ol óz aldyna joǵary maqsat qoıatyn, únemi turaqty nátıje kórsetip júretin veloshabandoz. Menińshe, «Djıronyń» taǵdyry Marmoladede ótetin 20-kezeńde sheshilse kerek», deıdi ol.
Sonymen qatar Djýzeppe Martınellı Rıchard Karapasty qalaı jeńý kerektigin oılastyryp jatqanyn da málimdedi. «Ony eshqashan qaraýsyz qaldyrýǵa bolmaıdy. Ár kezeń saıyn yńǵaısyz pozısııada ustap, erkin qımyldaýyna múmkindik bermeýimiz kerek. Árıne bul jerde onyń qasynda júretin veloshabandozǵa batyldyq, jedel sheshim qabyldap otyrýǵa týra keledi. Al dál osy tusta biz Vınchenso Nıbalıdiń kómegine muqtajbyz. Ol Lopeske jaqsy kómekshi bola alady dep oılaımyn. Biraq keı sátterde ony erkine jiberip, jarystan lázzat alýyna múmkindik beremiz. О́ıtkeni ol sondaı qurmetke laıyq veloshabandoz. Sondyqtan oǵan endi eshteńeni dáleldeýdiń qajeti joq», deıdi «Astananyń» sporttyq dırektory.
Aıta keteıik, bıylǵy «Djıro d’Italııa» velokópkúndigine 22 komandanyń 218 veloshabandozy qatysady dep josparlanýda. Al 21 týrǵa sozylatyn jarysta sportshylar Býdapesht pen Veronaǵa deıin jalpy uzaqtyǵy 3445,6 shaqyrym joldy júrip ótedi.