Keı-keıde, qolym qalt etkende ózime jumys isteı bastaımyn. Atam «ózińe qul bolǵannan artyq ne bar?» dep otyratyn kórinedi. Qazir eń qıyny da ózińe ýaqyt bólý sııaqty seziledi. Jumys, balabaqsha, mektepke bala tasý, áleýmettik jeli, qalanyń qym-qýyt qarbalasy... Tipti umyttyryp jiberedi kim ekenińdi. Oryndaýshy bolyp ár iske bir jegilesiń de júresiń. Bitirip jatqanyń da shamaly.
«Qazaq – o basta óziniń qandaı halyq bolǵanyn umytyp qalǵan ult», degendi jıi estımin. Jany bar sóz sekildi. Sol umytý, ıaǵnı syrtqy kúshterdiń kim ekenińdi umyttyrýy búgingi tańda ár taraptanyp, burynǵydan da kúrdelenip, dendeı túskendeı kórinedi. О́tkende Aqseleý Seıdimbektiń kúndelikterinen myna bir sóz kózime ottaı basyldy. «Adamdar arasyndaǵy qarym-qatynas dástúrli nanym-senimge moıynusynbaǵan soń, salt-dástúrdi saqtamaǵan soń, tyıym-tosqaýyl kórmegen soń erkindik degenniń ózi kórgensizdikke ulasqan jaıy bar. Iаǵnı adamdardyń boıynda ishteı tyıylýdan góri, salt-dástúrmen sanasýdan góri zańnan ǵana qorqý nemese syrt kózden ǵana qaımyǵý sezimi basym...», delingen onda.
Ilkidegi qazaqtyń ustanǵan turmys-salty men ómir súrý daǵdysyn eskilikti áńgimeler men tarıhı derekterden oqyp-bilgende kóp nárse túısinemiz. Kisiniń kisi balasyna qurmeti, iltıpaty men izeti, qajet jerindegi márttigi men iriligi kimdi de bolsyn beıjaı qaldyrmasa kerek.
Sonaý bir jyldary aýylda úlkenderdiń aldyn kórip ósken jezdem myna jaıtty aıtyp kúldirgeni esimnen ketpeıdi. Birge týǵan aǵasynyń qalada ósip, erjetip qalǵan nemeresi jazǵy demalysta aýylǵa keledi. Týǵan aǵasynyń nemeresi bolǵan soń oǵan da nemere, eki úıdiń arasynda erkelep júretini belgili ǵoı. Sol nemeresi bir kelgende jezdem «atańa baryp aıtshy, ótken joly alǵan kúrekti senen berip jibersin», degen eken. Sóıtkende ózi tórgi úıinde teledıdar tamashalap, qannen-qapersiz jata bergen. Sóıtse nemeresi kúrek ákelýdiń jóni osy eken dep tórgi úıde jatqan kishi atasynyń ústine dobaldaı kúrekpen kirip barypty. Meniń jezdem, onyń kishi atasy shoshyp ketken. «Syrtqa nemese aýyz úıdiń kireberisine súıep, «ákep qoıdym» deý joq. Meni sabaýǵa kelgen adamsha ózinen úlken kúrekpen tórgi úıge basa-kóktep bir-aq kiripti. Olaı istemeý kerektigin túsindirip aıttym, jetesine jetkizgen boldym, biraq bilmeımin qazirgi balalardy», deıdi. Osyndaı da qyzyqtar bar. Kúrekpen tórgi úıge basa-kóktep kirgen urpaq kúrek pen júrektiń ornyn shatastyryp almas úshin ne kerek dep oılaısyz? Ony ajyratý úshin kóp aqyldyń qajeti de shamaly sııaqty edi ǵoı...