Básekelestik ortada básimiz joǵary bolsyn desek...

Qazaqstan Prezıdenti janyndaǵy Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmetinde básekege qabilettilik, ıntegrasııalyq úderister tóńireginde brıfıng uıymdastyrylyp, oǵan Qazaqstannyń Azamattyq alıansynyń prezıdenti Nurlan Erimbetov pen «Turan» ýnıversıtetiniń rektory, Qazaqstan Joǵary oqý oryndary assosıasııasynyń prezıdenti Rahman Alshanov qatysty. Nurlan Erimbetov búginde Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqqa qatysty keıbir pikirlerdiń bar ekenin alǵa tarta kele, bylaı dedi: «Men bul jerde mynany aıtar edim: biz búginde úlken básekelestik ortaǵa enip baramyz. Al básekeli ortaǵa kirý ózimizge degen talapty kúsheıtedi, damýdy yntalandyrady. Men Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqqa degen kózqaras máselesine tek bıznes turǵysynan, sheshim qabyldaıtyndardyń kózqarasy turǵysynan ǵana emes, tutynýshy­lar­dyń kózqarasy turǵysynan toqtalǵym keledi. Integrasııa, meniń oıymsha, ultty biriktiredi. Eger, buryn meni elimizdiń bank júıesi, bıznesi sonshalyqty oılandyrmasa, qazirgi tańda bıznes, kásiporyndar, jumys berý­shi­ler máseleleri kádimgideı alań­da­tady. Sebebi, biz shynymen de básekelestik ortaǵa qadam basyp bara jatyrmyz. Integrasııadan bizdiń bıznesimizge ashylatyn múmkindikter mol. Bizge jańa óndirister, zaýyttar men tehnologııalar keledi. Osyǵan oraı, kadrmen qamtý máselesi týyndaıdy. Bizdiń naryǵymyzǵa keletin jańashyldyqtarmen básekege túse alamyz ba? Bizdi osy másele, ıaǵnı úlken naryqta qalaı ómir súretinimiz oılandyrýy kerek. Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqqa Dúnıejúzilik saýda uıymyna qaraı jasaıtyn alǵashqy qadam retinde de qaraýǵa bolady». Nurlan Erimbetovtiń sózin odan ári jalǵastyrǵan Rahman Al­shanov óz oıyn bylaısha jetkizdi: «Sh­ynymen de, sońǵy bir aıdyń ishinde osy másele kóp talqyǵa túsýde. «Osy kerek pe, kerek emes pe?», «Egemendikke nuqsan keltire me, joq pa?» degen turǵyda suraqtar týyndady. Ol – zańdy. Buǵan qosa, osy áńgime tóńireginde ózimizdiń or­nymyzdy, Qazaqstan qaı jerde, ne­ge qol jetkizdi, dúnıejúzinde biz­­ben eseptese me, qalaı bolady de­gen máseleler de kóterilip jatyr. Sebebi, biz ıntegrasııany kóp aı­tatyn, kóp talqylaıtyn boldyq. Qa­rap otyrsaq, Qazaqstan sońǵy 80 jyl boıy ıntegrasııada júr. Má­se­len, biz kómir shyǵaramyz, te­mir óndiremiz. Alaıda, onyń bar­lyǵy syrtqa ketip jatyr. О́zi­mizde solardyń 10 paıyzyn paıdalansaq, qalǵan 90 paıyz shıkizat shetel asýda. Demek, biz syrttyń suranysyna táýeldimiz», dedi. Onyń aıtýynsha, Qazaqstan búgingi tańda 184 elmen áriptestik qarym-qatynas ornatqan eken. «Eýropanyń Andorra, Monako sııaq­ty kishkentaı elderi Qazaq­stan­­men baılanysta. Qazir Pa­rag­­­vaı, Ýrýgvaı sekildi elder eli­miz­ge jylqy etin ákelip jatyr. Iаǵ­nı jylqy ósiretin elimizge. Al Amerıka taýyq etin ákelýde. Bar­­­lyǵy óz taýarlaryn ótkizgisi kele­di. Tynyq muhıty elderi de eli­miz­ben áriptestik baılanys júr­giz­ip, bizdi zerttep jatyr. Bir ǵana Qytaı­dyń ózinde Qazaqstannyń ki­ris-shyǵys taýar aınalymyn ba­qy­lap, zertteıtin 14 ǵylymı-zert­teý ınstıtýty bar kórinedi. Al Qazaqstanda mundaı ortalyqtar bar ma? Sondyqtan, bizge osyndaı ekonomıkalyq saraptama júrgizip otyratyn zertteýler kerek. Bul, árıne, óz esebimizdiń tú­gel qamtylýy úshin qajet. Osy sebep­ti biz ıntegrasııasyz alǵa jyl­­jı almaımyz. О́zimizdegi bı­daı­­dy jalǵyz tutynbaımyz, son­sha kómirdi paıdalanbaımyz. Biz­ge syrttan alatyn elder de kerek. Mine, bul ıntegrasııanyń bir kórinisi», dedi R. Alshanov. Qa­zir Qazaqstan ekonomıkalyq qa­rym-qatynastardyń aýqymdy júıesine, álemdik saýda-sattyq naryǵyna tartylǵan. Sondyqtan, elimiz mundaı úderisten, syrt qala almaıdy eken. «Árıne, bul rette, biz ózimizdiń ustanymymyzdy óz­gertkimiz keledi. Sol arqyly ja­ńa ekonomıkanyń tetigin ny­ǵaıt­qymyz keledi», dedi sózin jal­ǵastyrǵan R.Alshanov. Onyń pi­ki­rinshe, Qazaqstanǵa senimdi seriktes kerek. Al tomaǵa-tuıyq tir­shilik etý el ekonomıkasyn órken­detýge kedergi keltirmek. «Bir sát alpaýyt memleketterdiń álem­dik ekonomıkalyq damý kór­set­kish­terine tıgizip otyrǵan yq­pal, áserlerine kóz tigip qara­ıyq. Tehnıka-tehnologııalyq tur­ǵy­dan baǵamdaıtyn bolsaq, mun­daı ja­handyq dodada ózara yn­ty­maq­tastyqpen, senimdi serik­tes­termen birlese barmasaq, eko­no­mıkalyq kórsetkishterimiz tura­laıdy. Kór­shilerimen ózara alys-beristigi men álemdik bırjadaǵy baǵa qubylysyn saraptaı alatyn mamandary bar kez kelgen eldiń esebi túgel bolatyny sózsiz. «Jalǵyzdyń úni, jaıaýdyń shańy shyqpasy» beseneden belgili. Tap osyndaı uranmen, jarty álemge bıligi júretin AQSh ta, kórshi Qytaı men irili-usaqty Eýropa elderi, Eýroodaqqa múshe memleketter men Ońtústik-Shyǵys Azııa elderi de ózara yntymaqtasyp jatyr. Otyzdyqqa ený jolynda Qazaqstannyń jeke shaýyp, dara kelmeıtini anyq jaǵdaı», dedi ekonomıka ǵylymdarynyń doktory. Brıfıng barysynda R.Alshanov ınvestısııaǵa suranys baryn, otandyq bızneste resýrs jetkilikti bola tura, elimizdiń udaıy sheteldik ınvestorlardy izdeıtinin atap ótti. «Memleket basshysy qalyptasqan bıznesmenderge: «Kelińder, óz eko­no­mıkamyzǵa, óz bankterimizge úle­si­mizdi qosaıyq, qorǵaıyq, ulttyq ekonomıkaǵa ınvestısııa salyńdar, dedi. Allaǵa shúkir, biz ósip kelemiz, jaqsy jobalarymyz da bar. Biz bıznesti qorǵaımyz. Eger, biz óz psıhologııamyzdy ózgertsek, onda bizde damýǵa ar­nalǵan ishki resýrs paıda bolady», dedi ol bul oraıda. R.Alshanov, sondaı-aq, búginde álemniń kúrdelený baǵytyna qaraı bet alǵanyn, álemdik saýda-sattyqtyń mólsheri ulǵaıǵanyn atap óte kele, mundaı jaǵdaıda ıntegrasııalyq úderiske, kez kelgen básekelestikke daıyn bolý qajettigine toqtaldy. Láıla EDILQYZY, «Egemen Qazaqstan».