Saıyn Túlek. «Saıasılanýǵa jol joq»
Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq. Áldekimderdiń erinip, bálkı, bilmeı jazyp júrgenindeı Eýrazııalyq odaq emes. Úsh taraptyń da resmı bıligi bul odaqtyń eshqandaı saıası boıaýy joq ekenin toqtaýsyz túsindirip keledi. Tek Reseıdiń túshtaqaı saıasatkersymaqtary birese ortaq valıýta, birese ortaq parlamentarıı júıesin aıtyp qalyp, jurttyń júıkesine tııýmen aınalysyp júr.
О́tken jyldyń jeltoqsanynda ótken Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq keńesiniń otyrysynda N.Nazarbaev osy tóńirektegi suraqtarǵa bylaı dep núkte qoıǵan bolatyn: «Buryn da aıtqanmyn, taǵy da qaıtalaımyn, uıymnyń saıasılanýyna jol berilmeıdi. Shekara qorǵaý, mıgrasııalyq saıasat, qorǵanys jáne qaýipsizdik júıesi sekildi baǵyttar, sonymen qatar, densaýlyq saqtaý, bilim berý, mádenıet, azamattyq, ákimshilik jáne qylmystyq quqyq salalarynyń eshbiriniń bul ekonomıkalyq ıntegrasııaǵa qatysy bolmaıdy. Táýelsiz memleket retinde biz barlyq memlekettermen jáne halyqaralyq uıymdarmen belsendi qarym-qatynasymyzdy jalǵastyra beremiz jáne odaq bul turǵyda bizge kedergi keltirmeýi tıis».
AQSh týdyrǵan ańyz
Anyǵynda, bul odaq týraly bastama sonaý 1994 jyldan bastap kóterilip keledi. О́zara ekonomıkalyq yqpaldastyq sodan beri birneshe satydan ótti. Qanshama kelisimder men qujattarǵa qol qoıyldy. Degenmen, boıaýdyń sońǵy bir jylda qatty qalyńdap ketýine myna bir málimdemeniń qatysy joq pa eken degen oı týady. AQSh-tyń memlekettik hatshysy Hıları Klınton ótken jyly: «Biz aımaqtyń (postkeńestik – C.T.) qaıtadan «sovettenýge» bet alǵanyn baıqap otyrmyz. Biz bul máseleni barynsha baıaýlatýdyń nemese toqtatýdyń tıimdi tásilderin tabýǵa barynsha tyrysatyn bolamyz» dep málimdegen bolatyn. AQSh-tyń kimge emeshegi ezilip otyr? Reseı taraby mundaı qadamdardy sońǵy jyldary oryn alyp otyrǵan saıası teketirestermen baılanystyrsa, biz de jańaǵy sózdiń jarty salmaǵyn ózimizge qabyldap qoıamyz. Demek, sońǵy kezderi aqparattyq keńistikti qaptaǵan «táýelsizdikten aıyrylý» kartınasynyń bas boıaýshysy qaı jaqtan ekenin ańdý qıyn bolmaı qaldy.
«Un da joq-aý, maı bolsa, baýyrsaq pisirip beretin...»
Bul, sóz joq, asa aýqymdy, mańyzdy, taǵdyrly másele. Ondaı máselede jaqtaý men dattaýdyń bolýy zańdy. Bılikke qatysty aıtsaq, sol pikirtalasqa laıyqty kóńil bólmeı otyrǵandaı kórinetini ras. Degenmen, keı azamattar tarapynan artyq aıtyp, shekten shyǵýdyń, qazaq balasyna tán emes qaradaı jala jabýdyń oryn alyp jatqanyn da moıyndaýǵa tıispiz. Olar Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdentine jala jabýda. О́z bıligi men baılyǵyn saqtap qalý úshin osy qadamǵa baryp otyr dep. Qısynsyz qıystyrý. Nazarbaevtyń bıligi Pýtınge qarap turmaǵanyn bárimiz bilip otyrmyz. Oǵan Nazarbaevtyń aqyly jetpeı qapty degen tym kúlkili, Pýtınniń tilimen aıtqanda, «tym «naıvno».
Ekinshiden, bireýmen elbesip-selbesip kún kórmese bolmaıtynyn jahandanýdyń jazylmaǵan jabaıy zańy áldeqashan uqtyryp qoıǵan.
Úshinshiden, osynaý ekonomıkalyq ıntegrasııanyń artynda qandaı saıasattar oınalyp jatqanyn biz ázirge túsine almaımyz. Bir kezde qatty synǵa qalǵan «kópvektorly saıasat» nemese «Astananyń aýysýy» sekildi bul qadamnyń da qaıyrly bolaryna sený kerek. Senbegen kúnde de, joǵarydaǵydaı salany tutas bir halyq sengen basshysynyń basyna qotara salmaı, synnyń ózin sapaly aıta bilgen jón-aý.
Al taqyrypshaǵa kelsek, Nursultan Nazarbaevty qolynda absolıýtti bıligi bar bıleýshi dep emes, kóp qaqpannyń arasynan jol taýyp berýge tyrysyp júrgen jolbasshy ǵana dep bilsek, jaǵdaıǵa ene qarasaq adamshylyqqa da, qazaqshylyqqa da qonymdyraq bolar ma edi...
Abai.kz