Qıyndyq ataýlyny jeńetin bir-aq kúsh bar. Ol – birlik

«Qazaqstan uıǵyrlary respýblıkalyq etnomádenı ortalyǵy» qoǵamdyq birlestiginiń tóraǵasy Shaımardan Nurymovpen áńgime

– Shaımardan Úseıinuly, Birikken Ulttar Uıymynyń burynǵy Bas hatshysy Kofı Annan kezinde bizdiń elimiz jóninde «Álemniń ózge mem­le­ketteri úshin ultaralyq keli­simniń, turlaýly ári turaqty damýynyń úlgisi» degen pikir bildirgen eken. Dúnıejúzine tanymal saıasatker muny jaıdan-jaı aıtpasa kerek. – Birikken Ulttar Uıymynyń burynǵy Bas hatshysynyń bul pikiri elimizde berik ornyqqan saıası turaqtylyqqa, ultaralyq jáne konfessııaaralyq yntymaq pen ózara kelisimge bergen joǵa­ry baǵasy dep bilemin. Búginde birqatar memleketterdiń ekono­mıkalyq damýyna etnostyq, son­daı-aq, dinı kıkiljińder kedergi keltirip otyrǵany jasyryn emes. Al Qazaqstanda turatyn barlyq etnos ókilderin bir shańyraqtyń astyna toptastyryp, olardyń birligin nyǵaıtýdaǵy Elbasymyz Nursultan Nazarbaevtyń erlikke toly eńbegin qazaqstandyqtar ǵana emes, búkil álemdik qoǵamdastyq moıyndap otyr. Berekeli birlikke, ynty­maq­ty tirlikke, jarasymdy jaq­sy­lyqqa uıyǵan elimizdiń bú­gingi qol jetkizgen tabystary, baǵyndyrǵan belesteri Mem­leket basshysynyń bastamasy­men qurylǵan biregeı ıns­tı­týt – Qazaqstan halqy Assam­bleıasynyń qyzmetimen tikeleı baılanysty. О́ıtkeni, Assambleıa qurylyp, jumys isteı bastaǵan ýaqyttan beri ol etnosaralyq kelisimdi nyǵaıtýda orasan zor tabystarǵa jetti. Azamattardyń etnostyq nemese dinı erekshelikterine qaramastan, olardyń quqyǵy men bostandyǵyn saqtaýdyń basty kepiline aınaldy. Assambleıanyń tıimdi ári jemisti is-áreketiniń nátıjesinde elimizdegi etnosaralyq jáne konfessııaaralyq qatynastar salasynda beıbitshilik pen kelisim saltanat qurdy, qazaqstandyqtar arasynda aýyzbirshilik bekem ornyqty. О́z kezeginde bul el ekonomıkasynyń qarqyndy damýyna yqpal etti. – Elbasy – Qazaqstan hal­­qy Assambleıasynyń Tóraǵasy alǵa qoıǵan maqsattarǵa qol jetkizý úshin bizdiń hal­qy­myz­dyń toptasqandyǵy qajet, degen qaǵıdany únemi esimizge salyp otyrady... – Bizder, qazaqstandyqtar Memleket basshysynyń birlikke, yntymaqqa shaqyrǵan osyndaı sózderin eshqashan umytpaýymyz kerek. Kópetnosty bolǵanmen, bir tilekke den qoıǵan otandas­tarymyz osy tektes bataly da ataly sózdi uran retinde tutyp, judyryqtaı jumylatynyna senimdimin. Qazaqtyń qasıetti topyraǵyn meken etken ulystar nebir qıyndyqtardy qazaq halqymen birge bastarynan ótkizdi. Bir úzim nandy bólip jedi, bir tostaǵan sútti bólip ishti. Keńpeıil qazaq halqy qınalǵanda qolushyn berdi, demeý boldy. Osy jaqsylyqty, osy qamqorlyqty nege umytýymyz kerek?! Eshqashan esten shyǵarmaýǵa tıispiz. Prezıdentimizdiń bir úlken jıynda «Qıyndyq ataýlyny jeńetin bir-aq kúsh bar, ol – birlik. Elińdi, jerińdi qorǵaý úshin birlik qanshalyqty qajet bolsa, táýelsizdik jemisterin, búgingi qol jetkizgen tabys­tarymyzdy saqtap qalý úshin de ol sondaı qajet», – dep aıtqa­ny tek meniń ǵana emes, kópshilik qazaqstandyqtardyń júreginde saqtalyp qaldy dep oılaımyn. Sondyqtan bizder, Sherhan Murtaza aǵamyz aıtqan­daı, Elbasy – bireý, qalǵan­darymyz tireý bolýǵa tıispiz. Qazaq­standaǵy barlyq etnostar sol údeden shyǵyp keledi dep aıta alamyn. – Shaımardan Úseıinuly, endi ózińiz jetekshilik etetin Qazaqstan uıǵyrlary res­pýb­lıkalyq etnomádenı bir­lestiginiń tynys-tirshiligi jóninde aıtyp ótseńiz. – О́tken ǵasyrdyń otyzynshy jyldaryndaǵy qıyn-qystaýlarda, surapyl soǵysta, odan keıingi kezeńderdegi aýyrt­palyqtarda synnan súringenimiz joq. Dinimiz bir, tilimizde aıtar­lyqtaı aıyrmashylyq joq, tile­gimiz ortaq, arqa súıerimiz táýelsizdik bolyp tabylatyn qazaq halqy men uıǵyr jurty nesheme ǵasyrlardan beri bir sapta keledi. Qazaqstannyń órkendep-ósýine, jan-jaqty damýyna kóppen birge uıǵyrlar da óz úlesterin qosyp júr. Qyz uzatyp, kelin túsirgen qudandalyǵymyz da bar. Eki ulttyń tanymal tulǵalarynyń arasynda qyl ótpegen dostyǵy buryn da bolǵan, ol qazir de jalǵasyn taýyp otyr. Al bizdiń etnomádenı orta­lyǵymyz elimizde bolyp jatqan jańalyqtardan, ıgi bastamalardan, ózge de is-sharalardan eshqashan syrt qalǵan emes. So­lardyń aldyńǵy sapynda júr desem, qatelese qoımaspyn. Qandaı jumystar atqardy degenge kelsek, buǵan mysaldar jetkilikti. Bireýine ǵana toqtalaıyn, osy jaqynda ǵana Ońtústik Qazaq­stan oblysyndaǵy uıǵyr etno­mádenı ortalyǵynyń uıymdastyrýy­men Shymkent qalasynda «Til, dástúr, mádenıet» degen taqy­rypta tanym­dyq shara ótti. Oǵan oblys aýma­ǵyndaǵy ózge de etnomádenı ortalyqtardyń ókilderi qatysty. – Qazaq tilinde óte jatyq ári múdirmeı sóıleıdi ekensiz. Muny aıtyp turǵan sebebim, baǵanadan beri áńgimeńizge birde-bir uıǵyrsha sóz aralastyrmadyńyz. – Men qazaq pen uıǵyr hal­qy aralas turatyn Almaty oblysy, Uıǵyr aýdanyndaǵy Kishi­dıqan aýylynda dúnıege kelgen­min. Balalyq shaǵym sonda ótti, mektepti de sonda bitirdim. «Oktıabr» orta mektebi dep atalatyn sol kezde. Osy mektepte qazaq pen uıǵyr balalary qulyn-taıdaı úıirilisip birge oqydy. Muǵalimderdiń jetispeýshiliginen shyǵar, qazaq tildi muǵalimder uıǵyr synyptaryna, al uıǵyr tildi muǵalimder qazaq synyptaryna sabaq ótkize beretin. Sabaqtan keıin de bizder oıyndy birge oınaıtynbyz, alma baǵyna birge urlyqqa túsetinbiz. Aýyl adamdarynyń bir-birine degen qurmeti, syılastyǵy keremet edi. Búginde sol qurmetti, sol syılastyqty qazirgi urpaq jalǵastyryp keledi. – Áńgimeńizge rahmet. Áńgimelesken Álısultan QULANBAI, «Egemen Qazaqstan».