Konstıtýsııalyq reforma neni kózdeıdi? Nelikten referendýmǵa qatysý mańyzdy? Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmeti alańynda ótken brıfıngte sarapshylar osy suraqtar tóńireginde oı-pikirlerin bildirip, saıası kezeńniń mańyzdylyǵyn túsindirdi.
«Jańa Qazaqstan men Ekinshi respýblıka ıdeıasyn qoǵam birte-birte túsinip kele jatyr», dep esepteıdi L.N.Gýmılev atyndaǵy EUÝ prorektory, zań ǵylymdarynyń doktory, professor Erkin Ońǵarbaev. «El azamaty retinde osy úderister týraly óz túsinigimdi bildirgim keledi. Eń bastysy, bul saıası reforma ádiletti qoǵam ıdeıasy ekenin eskerýmiz qajet. Bul jaıynda Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev ta aıtqan bolatyn», dedi sarapshy. «Jańa Qazaqstan men Ekinshi respýblıka ıdeıalaryn qoǵam birte-birte túsinip keledi. Nelikten? Sebebi damýdyń 30 jylynda biz belgili bir jetistikke jettik, táýelsizdigimiz nyǵaıdy, biraq qoǵam belgili bir «indetterden» turatyn ádiletsiz sátterden keıin suraqtar qoıa bastady. Bul nepotızm, sybaılas jemqorlyq. Qoǵam úshin bul máseleler ótkir tur. Prezıdenttiń baılyǵymyzdyń 50%-yn ıemdengen júzdegen adam týraly sózi kezdeısoq emes. Árıne, bul halyqtyń kópshiliginiń narazylyǵyn týdyrady. Buryn negizgi tezıs «aldymen ekonomıka, sodan keıin saıasat» bolatyn. El Prezıdenti bizdiń qazaqstandyq qoǵamda demokratııalyq negizderdi iske asyrý úshin saıası reformalar, saıası jańǵyrtý júrgizý qajettigin aıtady. Onyń sózderi ispen kelispeıdi. Ol partııadan shyǵyp, bizdiń qoǵamda jumys isteıtin barlyq partııalardyń básekege qabiletti bolýy úshin partııaǵa músheligin toqtatatynyn aıtty. Osyǵan baılanysty saıası básekelestik nátıjesinde bizdiń qoǵam osy turǵydan ádiletti bolady dep senemin», dedi ǵalym.
Sondaı-aq ol prezıdenttiń jaqyn týystary kvazımemlekettik sektorda saıası memlekettik jáne basshylyq laýazymdardy atqarmaýy týraly kózqarasyn bildirdi. «Bul da barlyq memlekettik qyzmetshiler men halyq úshin adamgershilik qaǵıdattardy ár adam ózinen bastaýy tıis ekendiginiń úlgisi. Osy prızma arqyly ádil qoǵamnyń elementteri iske asyrylatyn bolady», dedi professor.
Al Prezıdent janyndaǵy QSZI dırektorynyń orynbasary Alýa Joldybalına osy jyldyń mamyr aıynda referendým týraly halyqtyń pikirin bilý maqsatynda saýalnama júrgizgenderin aıtyp, nátıjesimen bólisti. Saýalnama qorytyndysy boıynsha halyqtyń 76,4 paıyzy referendýmdy qoldaıtynyn bildirse, 70 paıyzy bul saıası oqıǵadan habardar, ıaǵnı, saıası naýqannyń neni kózdeıtinin biletinin jetkizgen. Al 66,4%-y mańyzdy is-sharaǵa qatysatynyn aıtqan. Brıfıngte Alýa Joldybalına ózge memleketterden mysal keltirdi. «Referendým – bul aldymen halyq pen bılik arasyndaǵy qarym-qatynas. Mysaly, Skandınavııa elderiniń bıligi halyqty ıdeıa kózi dep sanaıdy. Olardyń pikirleri arqyly memleketti basqarýda mańyzdy sheshim qabyldaıdy. Sondyqtan Prezıdenttiń bul sheshimi men usynysy tájirıbeden alynǵan, muny «Halyq únine qulaq asatyn» memleket qurýdyń alǵysharty dep bilemin», dedi ol.
«Búginde áleýmettik jelilerde halyq Prezıdenttiń paraqshasyn belgilep, kómek suraıtyn jaǵdaılar kóp. Osy oraıda, Memleket basshysy Parlament, Májilis, ákimderdiń atqaratyn qyzmeti men rólin aıqyndap berdi. Bul da durys sheshim, Jańa Qazaqstanǵa bastar oń qadam», dedi sarapshylar.