Baspanaly bolýǵa bastaıtyn

Baspanaly bolýǵa bastaıtyn qazaqstandyq ıpotekalyq kompanııasynyń «Qoljetimdi turǵyn úı» baǵdarlamasy

Qazirginiń sózimen sóılesek: Qaı qazaqstandyq jeke baspanaly bolýdy qalamaıdy deısiz?! Jáne «óz bekinisin» ıemdenip, ony jaqsartýdy kim armandamaıdy deısiz! Alaıda, naryq baǵasyna kóz júgirtkennen keıin, otandasymyzdyń eńsesi túsip, sharasyz kúıde qalady. Turǵyn úılerdiń baǵasy nól sanyna «tunyp» turady. Turǵyn úıge qol jetkizý úshin klassıkalyq quraldardyń naryqtyq talaptary: bastapqy jarna – otyz paıyz, jyldyq – on bir. Osylaısha bizge birden kóp qarajat tólemeý úshin jóni túzý talaptar men ózge nusqalardy izdeýge týra keledi. О́tken 2012 jyly Úkimet «Qol­jetimdi turǵyn úı» baǵdarlamasyn bekitti. Atalmysh baǵdarlama aıasynda qorǵansyz qalǵan turǵyndar toptary: ardagerler, jetimder, kópbalaly otbasylar jáne ózge de jandarǵa kómektesýdi alǵa tartatyn «Qazaqstandyq ıpote­ka­lyq kompanııa» IU» AQ (QIK) – baǵdarlamadaǵy tórt opera­torlarynyń biri bolyp sanalady. Kommersııalyq bank arqyly turǵyn úı alý úshin klassıkalyq quraldarǵa qol jetkize almaıtyn adamdarǵa atalǵan baǵdarlama – qazirgi tańdaǵy eń qolaıly sheshim. Baǵdarlama týraly tolyǵymen aıtyp jatýdyń qajeti joq, barlyq aqparatty ǵalamtor betterinen op-ońaı taba alasyz. Alaıda, jýyrda 2014 jyldyń 31 naýryzynda «Qoljetimdi turǵyn úı – 2020» baǵdarlamasyn bekitý týraly Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń 2012 jylǵy 21 maýsymdaǵy                     №821 qaýlysyna ózgerister men tolyq­tyrýlar engizý týraly» qaýly shyqty. Birden aıta keteıik, atalmysh ózgerister «Qoljetimdi turǵyn úı» baǵdarlamasyn odan saıyn qoljetimdi etýge naqty jol ashady. Engizilgen ózgerister: • «Qoljetimdi turǵyn úı» baǵdar­lamasyna qatysý rásimin tártipke keltiredi; • Baǵdarlamanyń qatysýshylaryn irikteý jumysyn jergilikti atqarýshy organdarǵa júkteıdi; • Qujattardyń tolyq paketin bekitedi; • Baǵdarlamanyń burynnan qaty­sýshysy bolyp sanalatyn adamǵa taǵy qaıta turǵyn úı alý oqıǵalaryn qaıtalamaýdyń aldyn alady; • Jalǵa beriletin turǵyn úıdi júzege asyrýdyń ortaqtastyǵyn bóledi. Iаǵnı, birinshi topta 70% jáne ekinshi topta 30%. Jalǵa beriletin turǵyn úıdi bólýdiń araqatynasy jaıynda sóz qozǵasaq, munda túsinikteme bere ketken jón. Jalǵa beriletin turǵyn úı alýǵa úmitkerler endigi kezekte eki topqa bólinedi: I-top: Qazaqstan Respýblı­kasy­nyń 1997 jylǵy 16 sáýirdegi «Turǵyn úı qatynastary týraly» Zańynyń (budan ári – Qazaqstan Respýblıkasynyń «Turǵyn úı qatynastary týraly» Zańy) 67-babyndaǵy 1-tarmaǵynyń 1-1), 2), 3) tarmaqshalarynda kórse­tilgen tulǵalar sanaty, naqty aıtsaq: 1-1) ata-ana qaraýynsyz qalǵan jetim balalar; 2) «Turǵyn úı qatynastary týraly» Zańnyń 68-babynda 1-1), 5), 7), 11) tarmaqshalarynda kórsetilgen, turǵyn úı berý týraly ótinish jasaýdyń aldynda sońǵy on eki aı ishinde jıyntyq ortasha aılyq tabysy bar otbasynyń árbir múshesine respýblıkalyq bıýdjet týraly zańda tıisti qarjy jylyna belgilengen eń tómengi kúnkóris deńgeıiniń 3,1 eselengen mólsherinen tómen bolatyn, halyqtyń áleýmettik jaǵynan osal toptary; eń tómengi kúnkóris deńgeıiniń 3,1 eselengen mólsherindegi koeffısıent múgedek balalary bar nemese olardy tárbıeleýshi otbasylarǵa qoldanylmaıdy; 3) memlekettik qyzmetshilerge, bıýdjettik uıymdardyń qyz­met­kerlerine, áskerı qyzmetshilerge, ǵaryshkerlikke úmitkerlerge, ǵarysh­kerlerge, arnaýly memlekettik organ qyzmetkerlerine jáne mem­lekettik saılanbaly qyzmet atqa­ratyn adamdarǵa. Halyqtyń áleýmettik jaǵynan osal toptaryna jatatyn azamattar: 1-1) Uly Otan soǵysynyń múgedekteri men qatysýshylaryna teńestirilgen adamdar; 2) 1 jáne 2-toptaǵy múgedekter; 3) múgedek balalary bar nemese olardy tárbıeleýshi otbasylary; 4) Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti bekitetin aýrýlar tiziminde atalǵan keıbir sozylmaly aýrýlardyń aýyr túrlerimen aýyratyn adamdar; 5) jasyna qaraı zeınet demalysyna shyqqan zeınetkerler; 6) oralmandar; 7) ekologııalyq zilzalalar, tabıǵı jáne tehnogendi sıpattaǵy tótenshe jaǵdaılar saldarynan turǵyn úıinen aıyrylǵan adamdar; 8) kóp balaly otbasylar; 9) memlekettik nemese qoǵamdyq mindetterin, áskerı qyzmetin oryndaý kezinde, ǵarysh keńistigine ushýdy daıyndaý nemese júzege asyrý kezinde, adam ómirin qutqarý kezinde, quqyq tártibin qorǵaý kezinde qaza tapqan (qaıtys bolǵan) adamdardyń otbasylary; 10) tolyq emes otbasylar jatady. II-top: Barlyq tulǵalar sanaty, sonyń ishinde «QIK» IU» AQ-tyń «Turǵyn úı» baǵyty boıynsha basym quqyq berilgen sanattary da kiredi: • memlekettik zańdy tulǵalardyń qyzmetkerleri; • áleýmettik salada tómende kór­setilgen qyzmet túrlerin iske asyratyn kez kelgen menshik túrindegi memlekettik emes uıymdardyń qyz­metkerleri; • kosmetologııalyq qyzmetten basqa medısınalyq qyzmet kórsetý; • mektepke deıingi tárbıe men bilim berý salasynda qyzmet kórsetý; • ǵylym, sport (kommersııalyq sıpattaǵy sporttyq oıyn-saýyqtan ózge), mádenıet jáne óner (shoý-bıznesti qospaǵanda) salasy. Al, myna joǵaryda atalǵan ózgeristerdiń birqatary, bizdiń oıy­myzsha buǵan tolyǵyraq toqtalyp ótken jón. Jyljymaıtyn múlikke qatysty alypsatarlyqtyń aldyn alý úshin bir adam baǵdarlamanyń barlyq baǵyty jáne Qazaqstannyń barlyq óńirleri boıynsha turǵyn úıdiń 1 bir­ligin ǵana óz menshigine alýǵa nemese keıin satyp alý quqyǵymen tur­ǵyn úıdi jalǵa alýǵa quqyǵy bar. Sonymen qatar, «Qoljetimdi tur­ǵyn úı» baǵdarlamasyna qatysýǵa qujattar qabyldaý jáne irik­teý jumysymen jergilikti atqa­rýshy organdardyń (JAO) aına­lysatyndyǵyn bilgen jón. Qujattar JAO-men resmı túrde rastalǵannan keıin ǵana baǵdarlamanyń operatoryna baǵyttalady. JAO operator, sonyń ishinde «QIK» IU» AQ tólem qabilettiligin rastaǵan qatysýshylardy turǵyn úı alýǵa úmitkerlerdiń tizimine qosyp, baǵdarlamaǵa qatysýshylardyń – áleýetti jalǵa alýshylardyń tizimin jalǵa alý týraly kelisimshart jasaýǵa «QIK» IU» AQ-qa baǵyttaıdy. «QIK» IU» AQ-tyń quzyrynda – baǵdarlama qatysýshylarynyń tólem qabilettiligine baǵa berý, «Qazaqstandyq turǵyn úı-qurylys korporasııasy» AQ táýeldi uıymy arqyly qurylysty qarjylandyrý jáne baqylaý mindeti bar. Úkimettiń qaýlysyna engizilgen joǵaryda atalǵan jáne ózge de ózgerister men tolyqtyrýlardy ǵalamtor betterinen qaraýǵa bolady. Mysaly: http://adilet.zan.kz/rus/docs/P1200001189 siltemesi boıynsha. Marat AQQUL, «Egemen Qazaqstan».