El taǵdyry úshin jaýapty is

Táýelsizdiktiń alǵash­qy jyldarynda halyqtyń kóńil kúıi joǵary bolǵandyǵy belgili. 1995 jyl­ǵy referendýmda saıası órleý ústin­de ótti desek eshqandaı artyq aıt­qandyq emes. Birinshi referendým Mem­leket basshysynyń ókilettigin 2000 jylǵa deıin uzartý jóninde boldy. Halyq ol usynysty qoldady. О́ıt­keni ol kezde qaıta-qaıta saılaý jasap sharshaýdyń qajeti shamaly edi, eki tizgin, bir shylbyrdy bir qolǵa berip, prezıdenttik bılikti kúsheıtý qa­jet bolatyn. Ekinshi referendým Qazaq­stannyń jańa Konstıtýsııasyn tal­qylaýǵa baılanysty. Osy baǵytta da úlken jumys júrgizildi. Áli esimde, 90 paıyz halyq referendýmdy qoldady, 10 paıyzy qarsy daýys berdi. 7 mln-nan astam adam qoldap, 800 myńnan astamy qarsy daýys bergen bolatyn.

Qaı memlekettiń turpatyn da, tabı­ǵatyn da, taǵdyryn da, tynys-tirshiligin de bárinen buryn Konstıtýsııasy aıqyn­daıdy. Jańa Qazaqstandy qurýdyń Konstıtýsııany jańartýdan bastalyp otyrǵany sondyqtan.

Bul jańartý – túbegeıli jańartý. Konstıtýsııanyń 33 babyna túzetý engi­zilmekshi. Al munyń ózi búkil Konstı­týsııadaǵy baptardyń úshten biri.

Reformanyń keı baǵyttaryn sanamalap shyqsaq ta ózgeris kóp bola­tynyn ańǵarta alamyz. Bıliktiń ási­re sýperprezıdenttik modelinen prezı­denttik respýblıka modeline aýysý júzege asyrylmaqshy. Bılik tarmaq­tarynyń ózara qarym-qatynasynyń tıimdi, teńgerimdi úlgisi jasalmaqshy. Memleket pen qoǵamnyń únqatysýy­nyń jańa sıpaty ornyqtyrylmaqshy. Par­lamenttiń róli arttyrylmaqshy. Májiliske zańdy qabyldaý quqy beril­mekshi. Májilis depýtattaryn saılaý burynǵydaı bir jolmen emes, eki jolmen, ıaǵnı partııalyq tizimder boıynsha jáne bir mandatty okrýgter boıyn­sha júrgizilmekshi. Jurtshylyqtyń eldi basqarýǵa qatysýy keńeıtilmek­shi. Adam quqyn qorǵaý kúsheıtilmekshi. Kon­stı­týsııalyq Sot qurylmaqshy. Jo­ǵary aýdıtorlyq palata engizilmekshi.

О́mirimizge enetin ózgerister Prezı­dent Qasym-Jomart Toqaevtyń ókilet­tikterin edáýir yqshamdaıdy. Biraq Memleket basshysy osy qadamǵa ózi bas­ta­mashylyq jasap otyr. Bul ózgeris­terdi Qasym-Jomart Kemeluly halyq­tyń ókilettikterin barynsha keńeıtý úshin usynyp otyr. Qazaqstanda demo­kratııanyń damýy, adam quqynyń qazir­giden jaqsyraq qorǵalýy, jurt­shy­lyqtyń óz eliniń taǵdyryna jaýapker­shiligi arta túsýi úshin usynyp otyr.

Referendým – bárimiz úshin taǵdyr­sheshti másele. Elimizdiń qandaı el bolatyny, Qazaqstandaǵy demokratııanyń qalaı damıtyny azamattarymyzdyń referendýmdaǵy ustanymyna, el taǵ­dyry úshin jaýapkershiligine tikeleı qatysty.

Saýytbek ABDRAHMANOV,

Májilis depýtaty