Májiliste vıse-spıker Balaım Kesebaevanyń tóraǵalyq etýimen «Gaz salasyn damytý perspektıvalary» taqyrybynda Úkimet saǵaty ótti. Otyrysty ashqan Májilis Tóraǵasynyń orynbasary Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń 2022 jylǵy 8 aqpandaǵy Úkimettiń keńeıtilgen otyrysynda teńgerimdi jáne kommersııalyq jaǵynan tartymdy gaz naryǵyn qalyptastyrý qajettigin atap ótkenin eske saldy.
Jıynda Balaım Kesebaeva Parlament depýtattarynyń munaı-gaz salasyn damytý máselelerin budan buryn da birneshe ret kótergenin atap ótti. «Búgingi is-sharanyń negizgi maqsaty – gaz salasynyń aǵymdaǵy jaı-kúıin taldaý, osy saladaǵy óńirlerdi gazben qamtamasyz etýdegi negizgi problemalar men táýekelderdi aıqyndaý, olardy sheshý jóninde sharalar men usynymdar ázirleý», dedi vıse-spıker.
Otyrysta Energetıka mınıstri Bolat Aqsholaqov elimizdiń gaz salasyn damytý perspektıvalary boıynsha qysqasha paıymdaý men jańa tásilderi týraly baıandama jasady.
Mınıstrdiń aıtýynsha, gaz qory boıynsha Qazaqstan álemde 22-orynda, al TMD elderiniń arasynda Reseı men Túrikmenstannan keıin 3-orynda tur. Tabıǵı gazdy keńinen qoldaný múmkindigin atap ótken Energetıka mınıstri álemdik ekonomıkada onyń mańyzy zor ekenin de alǵa tartty.
– Elimizde gaz tutyný turaqty túrde ósip keledi. 2017 jyldan bastap 2021 jyldy qosa alǵan kezeńde tutyný 13,8-den 18,6 mlrd tekshe metrge deıin 4,8 mlrd tekshe metrge ósti. Gaz tutyný ósimi shamamen 35% nemese jyl saıyn orta eseppen 7 paıyzdy qurady. Sonymen birge, eldegi gaz salasyn damytýdyń negizgi tejeýshi faktory baǵany tejeý saıasaty bolyp tabylady. Osyǵan baılanysty 2025 jylǵa qaraı otandyq gazdyń tapshylyǵy jáne ımporttyq resýrstarǵa táýeldilik týyndaýy múmkin, – dedi vedomstvo basshysy.
Mınıstr atap ótkendeı, eldiń ishki naryǵyn gazben turaqty qamtamasyz etý maqsatynda 2014 jyly ulttyq operator ınstıtýty engizildi, oǵan munaı ken oryndarynda óndiriletin gazdy satyp alýǵa memlekettiń artyq quqyǵy berilgen. Ulttyq operator – QazaqGaz UK taýarlyq gazdyń kóterme saýdasyn jáne satyp alý baǵasy men magıstraldy tasymaldaý tarıfterin negizge ala otyryp, biryńǵaı gazben jabdyqtaý júıesi arqyly gazdy bólýdi biryńǵaı dıspetcherleýdi júzege asyrady.
Energetıka mınıstriniń málimdeýinshe, bul shema memlekettik organdarǵa gazdyń baǵasyn ustap turýǵa jáne ishki naryqta turaqty gazben jabdyqtaýdy qoldaýǵa múmkindik beredi.
Bul rette kóterme saýda ulttyq operator úshin zalaldy bolyp tabylady. Sebebi mundaı saýda eksporttyq túsimderge tikeleı baılanysty jáne sodan sýbsıdııalanady. Máselen, 2015-2021 jyldarda ulttyq operator ishki naryqqa 587 mlrd teńge sýbsıdııalady. Gazdandyrýdy damytý jaǵdaıynda ulttyq operatordyń shyǵyndary tutynýdyń, onyń ishinde gazǵa naryqtyq baǵany tóleýge qabiletti jańa kommersııalyq tutynýshylardyń ósýimen jyl saıyn ulǵaıýda.
Sonymen qatar Bolat Aqsholaqov mınıstrliktiń Úkimetke 2024 jylǵa deıin jer qoınaýyn paıdalanýshylardan satyp alý baǵalaryn toqtatý jóninde usynys engizgenin málimdedi. Bul shara eldiń áleýmettik osal turǵyndary úshin taýarlyq gazǵa shekti kóterme saýda baǵalaryn tejep turýǵa yqpal etetin bolady.
О́z kezeginde QazaqGaz UK basqarma tóraǵasy Sanjar Jarkeshov munaı óndirýshi kompanııalar úshin aǵymdaǵy baǵalar kezinde gaz óndirýge qyzyǵýshylyq joq ekenin jáne gaz óndirýdiń tartymdylyǵyn arttyrý úshin ádil baǵa usyný qajet ekenin atap ótti.
Úkimet saǵaty barysynda depýtattar gaz tasymaldaý ınfraqurylymynyń tozýy, óńirlerdi gazdandyrýdyń tómen deńgeıi, gaz salasyn basqarý júıesin reformalaý qajettiligi jáne taǵy basqa máselelerdi kóterdi.
Talqylaý qorytyndysy boıynsha barlyq múddeli taraptardyń usynystaryn eskere otyryp, tıisti usynymdar ázirlenetin bolady.