Anyqtamany anyqtaǵan otyrys

Biryńǵaı jınaqtaýshy zeınetaqy qorynyń jumysy qalaı júrgizilýde? El azamattaryn tolǵandyryp otyrǵan bul suraqqa jaýap tabý úshin keshe Májiliste palata vıse-spıkeri Darıǵa Nazarbaevanyń jetekshiligimen «Nur Otan» partııasy fraksııasynyń keńeıtilgen otyrysy bolyp ótti. 2014 jyldyń 1 sáýirinen tur­ǵyndardyń zeınetaqyǵa jınaq­talǵan qarjysyn Biryńǵaı jı­naq­taýshy zeınetaqy qoryna ótkizý úderisi aıaqtalǵan-dy. Alaıda, onyń jumysy týraly naqty málimetter bolmaǵandyqtan, de­pýtattar arnaıy saýal da jol­daǵan edi. Mine, sol saýalǵa naqty jaýap berý úshin Ulttyq bank tóraǵasy Qaırat Kelimbetov  depýtattar aldyna shyǵyp, túsinik berdi. Bas bankırdiń aıtýynsha, buǵan deıin zeınetaqy shot­tary­nyń sany 10 mıllıonnan kem emes bolsa, endi solardyń bar­lyǵy da elektrondy túrde Biryńǵaı jınaqtaýshy zeınetaqy qoryna berilip otyr. Ondaǵy qordalanǵan aktıvterdiń saq­ta­lýyna Ulttyq bank jaýapty. Qazirgi tańda zeınetaqy ak­tıvteri 3,9 trıllıon teńgege jetipti. Q.Kelimbetovtiń aıtýynsha, keıbir jeke jınaqtaýshy qorlar buǵan deıin tıimsiz ári ashyq emes jumys júrgizip kelgen. Al aýdıtorlyq tekse­rister kórsetkendeı, tek  ústi­miz­degi jyldyń birinshi toqsa­nynda-aq BJZQ  jaqsy jumys nátıjesin kórsetipti. Bas bankır buǵan deıin usta­lyp kelgen 15 paıyzdyq komıs­sııa mólsheri eki esege deıin tómendetilgendiginen de ha­bardar etti. Keltirilgen máli­metke qaraǵanda, 2012 jyly jınaqtalǵan qordan ınves­tı­sııalyq kiris esebinen 40 mıllıard teńge komıssııa tólense, bıylǵy jyly jınaqtaýshy zeınetaqy qorlarynyń jumysyna 60 mıllıard teńge jumsalypty. Sondyqtan da komıssııany qysqartý esebinen tólem kólemin 20 mıllıard teńgege azaıtýǵa múmkindik týypty. Bul qarjylar negizinen BJZQ qyzmetkerleriniń jalaqysyna jáne elimizdegi fılıaldarynyń jumysyn qar­jy­landyrýǵa jumsalýda. Buryndary jınaqtaýshy zeınetaqy qorlarynyń jartysy óz qarjylaryn memlekettik qundy qaǵazǵa salyp kelgendigin tilge tıek etken Ulttyq bank tóraǵasy olar negizinen bıýdjet jetispeýshiligin jabýǵa jáne kvazımemlekettik sektordyń qundy qaǵazdaryna, sondaı-aq «Samuryq-Qazyna» ál-aýqat qoryna kiretin kompanııalardyń oblıgasııalaryna salynyp kelgendigin de atap ótti. En­digi másele – Úkimettegi Eko­no­mıkalyq saıasat keńesinde jáne quramyna Prezıdent Ákimshiligi men Úkimet ókilderi, sondaı-aq bedeldi sarapshylar kiretin Zeınetaqy aktıvterin basqarý keńesinde  zeınetaqy ak­tıvterin tıimdi basqarýdy jú­zege asyrý. Elbasynyń iri bank depo­zıtterine uzaq merzimge (5-10 jyl) zeınetaqy aktıvterin orna­lastyrýǵa tapsyrma bergenine oraı jumystyń júrgizilip jat­qanynan habardar etken Q.Ke­limbetov úshinshi baǵyt retinde sheteldik quraldarǵa ornalastyrý qarastyrylyp otyrǵandyǵyn alǵa tartty. Berilgen aqparattarǵa súıen­sek, qazirgi tańda jeke jınaq­taýshy zeınetaqy qorlary bar­lyq avtıvteriniń 10 paıyzy syrt­qy quraldarǵa ornalastyry­lypty. Sheteldik quraldarǵa zeınetaqy aktıvterin ornalas­tyrý ulǵaıtylýy múmkindigin alǵa tartqan Q.Kelimbetov ony ulttyq valıýta qunynyń ózgerýi múmkindigimen túsindirdi. Sondaı-aq, Qazaqstan Respýblıkasy Bi­ryńǵaı jınaqtaýshy zeınetaqy qoryn modernızasııalaýdyń tu­jyrymdamasy da ázirlenip jat­qany atap kórsetildi. Tipti, arnaıy zań da qabyldanbaq eken. Qosymsha málimet bergen BJZQ basqarma tóraıymynyń orynbasary Rýslan Erdenaevtyń aıtýynsha, qazirgi tańda BJZQ-nyń 18 fılıaly, olardyń 29 bólimshesi jáne 199 halyqqa qyzmet kórsetý oryndary jumys isteýde kórinedi. 2013 jyly qosymsha 87 halyqqa qyzmet kórsetý oryndary ashylypty. Buǵan deıin 28 eldi mekende eshqandaı jınaqtaýshy zeınetaqy qorlary bolmaǵandyǵy da aıtyldy. Al R.Erdenaev BJZQ óńirlik jelileri keńeıýde ekenin erekshe atady. Ol, sonymen qatar Úkimet aldyna jergilikti bólimshelerin ashýǵa ǵımarattar berý týraly usynys ta qoıylyp otyrǵandyǵyn aıtyp ótti. Al jalpy salymshylar poshta, ınternet saıt jáne Úkimet portaly arqyly ózderiniń qarjylary týraly aqparat alyp keledi eken. Depýtattar mundaı ýájben tolyq kelise qoıǵan joq. Tatıana Iаkovlevanyń málimdeýinshe, depýtattar Astana qalasynyń sol jaǵalaýyndaǵy eki jınaqtaýshy zeınetaqy ortalyǵynda bolyp, onda kelýshilerdiń azdyǵyna kóz jetkizipti. Munda óz salym­dary týraly aqparat alý da ońaı bolmaǵanǵa uqsaıdy. Tıisinshe, salymshylar qaıda bararlaryn bilmeı, eski mekenjaıǵa bar­ǵysh­tap kele jatqany da ótkir synǵa alyndy. Osylaısha depýtattar jeke zeınetaqy shottaryn basqarýǵa qajetti anyqtamany ala almaı júrgen salymshylardyń múddesin qorǵaý úshin naqty jumystyń qajettigin basa jetkizdi. BJZQ basqarýǵa jaýapty tulǵalar onyń maýsym aıyna deıin tolyq she­shimin tabaryna sendirýge ty­rysty. Bul áńgime sol kezde jal­ǵasyn tappaq. Asqar TURAPBAIULY,         «Egemen Qazaqstan».