Úkimet úıinde Prezıdent janyndaǵy Áıelder isteri jáne otbasylyq-demografııalyq saıasat jónindegi ulttyq komıssııanyń otyrysy ótti.
Otyrysta áıelderge qatysty sot tóreligi júıesiniń tıimdiligin arttyrý, jastardyń destrýktıvti dinı aǵymdarǵa elikteýine qarsy turý, áıelder kóshbasshylyǵy mektepteriniń jelisin damytý, sondaı-aq taǵy basqa da birqatar máseleler qaraldy.
Birinshi másele boıynsha Joǵarǵy Sot janyndaǵy Sottardyń qyzmetin qamtamasyz etý departamenti dırektorynyń orynbasary Ásııa Qasenova baıandama jasady. Ol Joǵarǵy Sottyń Bas prokýratýramen jáne Statıstıka agenttigimen birigip jasaǵan zertteýleriniń nátıjesi sońǵy eki jyl ishinde respýblıka boıynsha áıelderdiń talap aryz berýi 24-27 paıyzdy kórsetkenin málimdedi. Eger sotqa qatysty isterdiń úlken bóligi zańdy tulǵalar men memlekettik organdarǵa qatysty bolatynyn eskersek, bul jekelegen azamattar tarapynan beriletin talap aryzdardyń jartysynan kóp ekenine dálel. Sondaı-aq, jekelegen kategorııalar boıynsha, dálirek aıtqanda, balalardy qamqorlyqqa alý, alıment máselesi boıynsha áıelderdiń talap aryzy osy máselelerdegi barlyq aryzdardyń 96-98 paıyzyn quraıdy eken. Joǵarǵy Sot ókili talap aryzdardyń arasynda áıelderdiń jynystyq kemsitýshilikke ushyraǵanyn kórsetetinderi de bolatynyn aıtyp ótti. Biraq, ondaı aryzdar «jynystyq kemsitýshilik bar ma, joq pa» dep emes, obektıvti túrde qaralatynyn jetkizdi. Sońǵy jyldary áıelder arasynda sottalýshylar sanynyń óskenin de baıandamashy atap ótti. 2013 jyldyń qorytyndysy boıynsha barlyq sottalǵandardyń 12 paıyzy áıelder bolǵan. Áıtse de áıelderge, onyń ishinde ekiqabat jáne on tórt jasqa deıingi balasy bar áıelderge qatysty sot adamgershilik qarym-qatynasty ustanady. Olar ólim jazasyna ne ómir boıy túrmede otyrý jazasyna kesilmeıdi. Sondaı-aq, Ásııa Qasenova alıment máselesi tóńireginde de óz oıymen bólisti. «Alımentke qatysty talap aryzdy negizinen áıelder beredi. Biraq, aralarynda balalary bolǵany úshin eki jaq ári qaraı da kúndelikti tirshilikte sóılesýge, balalardyń máselelerin birigip sheshýge májbúr. Sol úshin talap aryz berýshi men jaýap berýshiniń daýy sotqa jetpesten buryn medıatıvtik jolmen sheshilse, bul eki jaqqa da áldeqaıda tıimdi bolmaq. О́ıtkeni, jaýap berýshi kóp jaǵdaılarda sotta óz tabysyn, basqa da jaǵdaılaryn jasyratyny belgili», deıdi Joǵarǵy Sot ókili.
Jastardyń jat dinı aǵymdarǵa elikteýi máselesi boıynsha Din isteri agenttigi tóraǵasynyń orynbasary Erlan Ábdiqasov baıandama jasady. Ol jas býynnyń orta mektepte oqyp júrgende-aq jat aǵymdar týraly bazalyq bilimi bolýy qajettigi mańyzdy ekenin aıtty. Tóraǵanyń orynbasary búgingi tańda elimizdegi orta mektepterdiń 9-synybynda fakýltatıvti sabaqtyń esebinen «Dintaný negizderi» atty arnaıy kýrstyń bir jylda otyz saǵatqa laıyqtalyp ótkiziletinin málimdedi. Ol bıylǵy jyly Bilim jáne ǵylym mınıstrligimen birlesip kýrsty jetildirý boıynsha jumystar júrgizilgenin, zaıyrly memlekettiń ustanymy men qazaq memleketiniń dástúrli qundylyqtaryn túsindirý boıynsha pándi kúsheıtý kózdelip jatqanyn atap ótti. Agenttik ókili dástúrli emes dinı aǵymdardyń arasynda tájirıbede kezdesetin, «talaq» deýmen buzylatyn «azamattyq neke» jaıyn da áńgimeledi. Onyń aıtýynsha, qazirgi tańda meshit ımamdary jastarǵa birinshi kezekte nekesin AHAJ bólimderinde tirketip, sosyn baryp meshitte qıdyrý týraly túsindirý jumystaryn júrgizýde. Bul jerde taǵy bir eskeretin jaıt – musylmandyq jolmen neke qıdyrǵan kezde birinshi kezekte qyzdyń et jaqyndary neke qıdyrý rásimine qatysýy shart.
Jalpy alǵanda, qazirgi tańda Mahabbat Bekbosynova basqaratyn Prezıdent janyndaǵy ulttyq komıssııanyń bıylǵy negizgi basymdyq beretin jumysy – otbasy ınstıtýtyn kúsheıtýge atsalysý bolyp tabylady. Sondyqtan da otyrysta qaralǵan máseleler birinen-biri osal emes. Otyrysqa ulttyq komıssııa múshelerinen basqa resmı organdardan, úkimettik emes uıymdar tarapynan da birqatar ókilder qatysqanyn aıta ketýimiz kerek.
Aıgúl SEIILOVA,
«Egemen Qazaqstan».