Kaspııdiń mártebesin anyqtaý – mańyzy joǵary is

Máskeýde Kaspıı teńizi ja­ǵalaýy elderi Syrtqy ister mı­nıstrleriniń konferensııa­synda aǵymdaǵy jyldyń qyrkúıeginde Astrahanda ótetin tórtinshi Kaspıı sammıtine daıyndyq má­se­leleri talqylandy jáne atalǵan sharaǵa daıyndyq boıynsha jumystardyń aldyn ala qorytyndylary shyǵaryldy. Is-sharanyń ashylý kezindegi sózinde Reseı Federasııasynyń Syrtqy ister mınıstri Sergeı Lavrov Kaspıı teńizin jaýapkershilikpen qoldaný máselesine qatysty keshendi máseleler boıynsha ózara tıimdi sheshimderdi odan ári izdeýdiń mańyzdylyǵyn atap ótti. О́z kezeginde Qazaqstan Respýb­lıkasynyń Syrtqy ister mınıstri Erlan Ydyrysov: «Kaspıı uzaq jyldar boıy onyń jaǵalaýyn meken etken halyqtardy birlestirgen  dostyq pen turaqtylyq teńizi bolyp otyr. Kaspıı teńizi mártebesin retteý jáne halyqaralyq saıası, ekonomıkalyq jáne mádenı yntymaqtastyqtyń qu­qyqtyq rejimin qurý Qazaqstan úshin saıası turaqtylyqty qamtamasyz etý, Kaspıı óńirin damytý, onyń tabıǵı baılyqtaryn saqtaý men kóbeıtý jáne biregeı geografııalyq ornalasýyn qoldaný turǵysynan strategııalyq mańyzdy másele bolǵan jáne bolyp qala bermek», dep málimdedi. «Tek úılestirilgen kúsh-jiger teńiz jaǵalaýyndaǵy memleketterdiń resýrs­taryn álemdik ekonomıkaǵa sátti túrde yqpaldastyrýǵa múmkindik beredi, al bizdiń josparlap otyrǵan jáne júzege asyp jatqan jańa ınfraqurylymdyq jobalarymyz bizdiń elderimizdiń qazirgi múmkindikteri men jalpy Kaspıı aımaǵynyń damýyna jaǵdaı jasaıdy», dep málimdedi Qazaqstan syrtqy saıasat  vedomstvosynyń  basshysy. Shara aıasynda aldaǵy ýaqytta ótetin joǵary deńgeıdegi kezdesýde qarastyrylatyn saıası qujattardyń jobalary qarastyryldy, sonymen qatar, Kaspıı teńizindegi bıoresýrstardy saqtaý men tótenshe jaǵdaılardyń aldyn alý salalaryndaǵy salalyq kelisimder jobasy boıynsha jumys­tardyń nátıjeleri talqyǵa salyndy. Ázerbaıjan, Iran, Qazaqstan, Re­seı jáne Túrikmenstan syrtqy saıasat vedomstvolarynyń basshylary As­tra­han sammıtiniń kún tártibine óz usy­nystaryn engizdi jáne jalpy Kas­­pıı teńizi memleketteri prezıdent­teri­niń qarastyrýyna usynyla­tyn máse­leler tizimi kelisildi. Tarap­tardyń or­taq pikirlerine sáıkes, sam­mı­ttiń kún tártibine engiziletin máse­le­ler qaǵı­datty sıpatqa ıe jáne kelis­sózder úde­risine qatysýshy barlyq tarap­tardyń múddelerine saı keletin, sal­maq­tan­ǵan saıası sheshimderdi talap etedi. Konferensııa konstrýktıvti únqa­tysý, ózara túsinistik pen mámile rýhynda ótip, taraptardyń birqatar aspektiler boıynsha ustanymdarynyń jaqyndasýyna yqpal jasaldy. Taraptar kezdesýdiń nátıjelerin oń baǵalap, Kaspıı teńizi jaǵalaýy elderi Syrtqy ister mınıstrleriniń orynbasarlary deńgeıindegi Kaspıı teńiziniń quqyqtyq mártebesi jónindegi konvensııany ázirleý boıynsha Arnaıy jumys tobynyń kelissózder mehanızmi sheńberinde atalǵan sammıtke daıyndyq boıynsha jumystardy jalǵastyrýǵa kelisti. Konferensııa alańynda E.Ydyrysov pen Iran Syrtqy ister mınıstri Muhammad Djavad Zarıftyń ekijaqty kelissózderi ótti. Taraptar ekijaqty kún tártibiniń ózekti máselelerin, sonyń ishinde saýda-ekonomıkalyq jáne kóliktik-logıstıkalyq yntymaqtastyq máselelerin talqyǵa saldy. Atap aıtqanda, aldaǵy ýaqytta Qazaqstan – Túrikmenstan – Iran temirjolynyń túrikmendik-ırandyq toraby iske qosylýynyń mańyzdylyǵy atap ótildi. Sonymen qatar, Iran ıadrolyq baǵdarlamasy jóninde «alty plıýs bir» pishinindegi halyqaralyq kelis­sózder barysy talqyǵa salynýyna oraı, Qazaqstan syrtqy saıasat vedo­mstvo­synyń basshysy osy úderiske degen qoldaýyn jetkizip, ári qaraı da barynsha yqpal jasala beretinin atap ótti. Sondaı-aq, E.Ydyrysovtyń Túrik­­menstan Mınıstrler kabıneti tóraǵa­synyń orynbasary – Syrtqy ister mınıstri Rashıd Meredovpen kezdesýi boldy. Áńgimelesýshi taraptar kóliktik-logıstıkalyq yntymaqtastyqty damytýǵa nazar salyp, aǵymdaǵy jyly eki eldiń basshylary deńgeıinde baılanystar ornatýǵa kelisti. Qazaq jáne túrikmen halyqtarynyń tarıhı tyǵyz baılanystary qazirgi deńgeıdegi ózara tıimdi yntymaqtastyqty damytýǵa eleýli negiz bolatyny atap kórsetildi. Sáýlebek BIRJAN.