Ońtústik Koreıada balalardyń múddesin qorǵaıtyn zańgerler «memleket bolashaq urpaqtyń quqyǵyn buzyp otyr» dep sanaıdy. Olar «memleket aýaǵa taralyp jatqan zııandy qaldyqtardy azaıtýǵa jetkilikti áreket jasamaı, bolashaq urpaqtyń quqyqtaryn buzyp otyr» degen aıyppen sotqa júgingen.
On bir jasqa deıingi balalar men júkti áıelderdiń múddesin qorǵaıtyn zańgerlerler men balalardyń ata-analary ulttyq kómir óndirýshi jáne tutynýshy nysandar elde keń taralǵan klımattyq ózgeristerdi toqtatýǵa qulyqty emes jáne bul konstıtýsııaǵa qaıshy keledi deıdi. Máselen, Seýl turǵyny, ótinish berýshi Lı Dong Hen: «Men 6 jasar balamnyń qazirgi klımattyq daǵdarys pen tabıǵı apatta ómir súrýge májbúr bolǵany úshin ókinemin», deıdi.
Bul másele 2019 jyly Nıderlandtaǵy atyshýly sot isinen keıin álemde beleń aldy, onda úgitshiler úkimetke aýaǵa taralatyn zııandy qaldyqtardy azaıtýdy buıyrǵan edi. Bul «Irlandııadan Úndistanǵa deıin búkil álemde klımattyq daýlardyń órshýine sebep boldy», deıdi ekologııa sarapshylary.
Koreı azamattary klımattyń ózgerýine baılanysty memleketti sotqa berdi. Bir top jastyń jasaǵan ótinishi 2021 jyly Ońtústik Koreıa úkimeti nóldik shyǵaryndylar týraly jańa zań qabyldaǵannan keıin jańartyldy, alaıda olar áli de bul áreket jetkiliksiz dep sanaıdy. Olar eldiń 2030 jylǵa qaraı parnıktik gazdar shyǵaryndylaryn 40%-ǵa qysqartý maqsaty konstıtýsııaǵa qaıshy jáne bolashaq urpaqtyń negizgi quqyqtaryna (ómir súrý, teńdik, menshik quqyǵy jáne salamatty jáne taza, jasyldanǵan ortada ómir súrý quqyǵy) kepildik bere almaıtynyn aıtady.
Ońtústik Koreıadaǵy klımattyq ózgerister kúnnen kúnge kúrdelenip barady. Úkimettiń keltirgen statıstıkasy 1985 jyldan beri tabıǵı apattardan kelgen zalaldyń artqanyn, sonyń saldarynan 2007-2016 jyldar aralyǵynda 162 adam qaıtys bolǵanyn jáne shyǵyn 7,3 trıllıon vonǵa (4,6 mıllıard fýnt sterlıng) jetkenin kórsetedi. Boljamdyq málimetterge qaraǵanda, elde aldaǵy ýaqytta jıi jáne qatty sý tasqyny men orman apattary bolyp, faýna tirshilik etý ortasyn joǵaltady, kúrish sekildi negizgi azyq-túlik ónimderiniń shyǵymdylyǵy men sapasynyń tómendeýi oryn alady. «Eresekter jerdi biz úshin qorǵaımyz deıdi, biraq bul bizdiń bolashaǵymyzǵa kóp qatysy joq sııaqty», deıdi eldiń 10 jasar turǵyny Han Dje Ah. «Las klımatty bizderge «tabystamaı», eresekter kómirtegi qyshqylynyń aýaǵa bólinýin dál qazir qysqartýlary kerek», dep qosty ol sot prosesi kezinde. Kóptegen jas sotta klımattyq daǵdarys olardyń negizgi quqyqtaryn buzatynyn aıtqan. Biraq jastar bir jaǵynan tájirıbe kórsetkendeı, «Aýstralııalyq jasóspirim Andjalı Sharma sııaqty tanymal ister sátsiz aıaqtalady», dep alańdaıdy. Degenmen sýdıalar «zań qazirgi kúıinde bolashaq urpaqtyń bostandyqtaryna qaýip tóndiredi» dep sheshim shyǵarǵan soń Germanııa klımattyq máselelerdi alǵa qoıǵan. Koreı jastary da ótinishteri oń sheshim tabatynyna úmitpen qarap otyr.
Jastar bul máseleni álem elderiniń tájirıbesine súıene otyryp qozǵaǵandaryn aıtady. Mysaly, Ońtústik Amerıka sottary dál osy máselege qatysty «janashyrlyq» tanytqan. Sheshimdi oryndaý qıyn bolsa da 2018 jyly Kolýmbııanyń Joǵarǵy soty «Amazonkadaǵy ormandardy kesý qazirgi jáne bolashaq urpaqtardyń barlyq kolýmbııalyqtarǵa qatty zııanyn tıgizdi jáne negizgi quqyqtardy qorǵaý áli týylmaǵan balalarǵa qatysty» dep sheshim qabyldaǵan bolatyn. Jańa isti júrgizip jatqan Sunflower antııadrolyq zań tobynyń prezıdenti Kım Ion Hı The Guardian basylymyna: «Talapkerdiń ókili retinde jastar taǵaıyndaldy. О́ıtkeni olar bolashaq úshin eń mańyzdy sımvol bolyp tabylady», dedi. Kım osyǵan deıingi is boıynsha júkti áıelder men balalardyń konstıtýsııalyq ótinish berý qabiletin moıyndaıtyn sheshimge toqtaldy jáne Koreıanyń Joǵarǵy soty urpaqtar arasyndaǵy negizgi quqyqtarǵa kepildik berý kerek ekenin burynnan moıyndaǵanyn alǵa tartty.
Buǵan deıin birqatar Batys eliniń turǵyndary úkimetterin klımattyń ózgerýine kináli ekenin aıtqan bolatyn. Endi qatarǵa Azııa elderi de qosyldy, olar aýany lastap jatqan ónerkásipterdiń, iri óndiris oryndarynyń «ónim óndirýdegi» zııandy tustaryna jergilikti bılik qana kináli dep sanaıdy.