Qazaq shıpagerlik óneri erte kezden dala zańdary arqyly kórinis taýyp otyrdy. Aspanda juldyzǵa qarap jer osin boljap, tórt túlik mal arqyly aýa raıyn anyqtaǵan ata-babalarymyz medısına salasyn da qamtýsyz qaldyrmaǵan.
Qazaq medısınasynyń aıtýly jemisi retinde – «Shıpagerlik baıan» medısınalyq-ensıklopedııalyq kitabyn ataýǵa bolady. XV ǵasyrda ómir súrgen ataqty shıpager О́teıboıdaq Tileýqabyluly keı derekterde 1388-1478 jyldar aralyǵynda ómir súrgen. «Shıpagerlik baıan» eńbegi qazaqtyń Jánibek hanynyń arnaıy tapsyrýy boıynsha jazylǵan. Ǵalym ushan-teńiz eńbekti 70 jasynda bastap, Jánibek han dúnıe salǵan 1473 jyly,
85 jasynda jazyp bitirgeni jóninde maǵulmat qaldyrǵan. Ǵalymnyń 90 jasqa jaqyndap dúnıe salǵany jóninde de málimetter bar. О́simdikten alynatyn 728 túrli, jan-janýarlardan alynatyn 318 túrli, metall-metalloıdtardan túziletin 318 túrli shıpalyq qasıeti bar dárilerdiń ataýy bar kitapta mańyzdy málimetter jetip artylady. Máselen, «sheshek» aýrýyna vaksına egýdi aǵylshyn ǵalymy Edýard Jennerden 1796 jyly qolǵa alsa, Da Vınchı, V.Garveı syndy zertteýshiler qan aınalymy, júrek pen mı qyzmetterine tujyrymdamalar jasaǵan. Bir tańǵalarlyq jaıt, О́teıboıdaq babamyz bul salada bir ǵasyrǵa jýyq ýaqyt buryn zertteý júrgizgen. Jergilikti eldiń ar-namysyna tıetin kekesin sóz ben áreketterine qaramastan, ǵalym ólgen adamnyń denesin borshalap, Ombyda tiri túlkiniń terisin sypyryp, Jetisý aımaǵynda tiri qoıdyń keýdesin pyshaqpen jaryp, júregin julyp alý arqyly júrek, mı, qan tamyrlary qyzmeti jaıly óz tujyrymdamasyn jasaıdy. Osyndaı jankeshti tájirıbelerden týǵan qunarly málimetterdiń basymdyǵynan bolar, ańyzǵa aınalǵan kitapty Qytaı ókimeti joǵary baǵalap, 1997 jyly maýsym aıynda «1-dárejeli memlekettik tańdaýly ulttyq kitap» syılyǵymen marapattaǵan. Sonymen birge Qytaıda «Shıpagerlik baıandy» zertteý úshin arnaıy medısınalyq ortalyq qurylǵan.
О́teıboıdaq Tileýqabyluly dúnıeniń basqa qyzyqtaryn shetke ysyryp, tek ómirge kelgendegi dara mıssııasy sanaǵan shıpagerlik qyzmetti jetildirýmen ǵana ǵumyr keshti. Tipti bala súıý, jar súıý syndy otbasylyq qundylyqtardan bas tartyp, ómirin tolyq adamdardyń jan-tánine dárý tabýǵa arnady. Ǵalym ósıetnamasynda: «Tapqysyz baǵa gaýhardaı asyldarǵa da, pysqaq, byqsyqqan, jasyqtarǵa da shıpa em darymdadym. Qol lasy dáýletke, las nili sáýletke de qyzyqpadym» dep asqan tazalyǵyn, joǵarǵy parasaty men kisilik kemeldiligin kórsetedi.
«Shıpagerlik baıanda» tek emdeý isi jóninde emes, adamdy ózin tanýǵa, rýhanı joǵarylaýǵa qaraı umtyldyratyn izgilik, otansúıgishtik, aǵartýshylyq joldar da qamtylǵan. Jaqsy men jamandy ajyratý jaıly 91 nárseni jeýge tyıym salsa, 7 nársege tıispeýdi ósıet etedi. Jeti qaǵıda adamdy rýhanı tazalyqqa úndeıtin biregeı dúnıeler. Bular: «Kóktemde kóktep kele jatqan óskinge tıispeý, kóktemde kóbeımeli jorǵamalarǵa tıispeý, kóktemde kóringen qozǵalyshtarǵa tıispeý, kóktemde kóz ashpaǵan shıkilikke tıispeý, qaı-qashanda qonjatqa tıispeý, qaı-qashanda kórshige tıispeý, qaı-qashanda elshige tıispeý».
Iá, júreginen nurdy bulaqsha aǵyzǵan ǵulama ǵalymdy taný búgingi urpaqtyń boryshy. О́lmes óner qaldyrǵan ol ómiriniń sońǵy jyldarynda aldaǵy urpaqqa senim artyp: «Menen urpaq qalmasa da, kúnderdiń kúninde meni álemge áıgileıtin «Shıpagerlik baıanym» artymda qalmaq. Bul sońǵylardyń qadirin bilip, ustana bilse, qanǵysyz bulaq, qadirin bilse, otbasy aıaqpen tozatyn týlaq» dep, alyp murasyn bolashaqqa amanat etken. «Qazaq óz-ózin tanysa búkil əlemdi jaýlap alar edi» degendeı, elikteýdiń sheńberinen shyǵyp, asyl túbirimizge úńilsek, kóptegen jaýharǵa kezigerimiz haq.