Taı-О́leńti aýylynyń 60 jyldyq toıy dúrkirep ótti. Mereıli merekeniń qyzyǵy mádenı-sporttyq sharalardy uıymdastyryp, asta tók as berýmen ólshenbese kerek. Muny qaperine alǵan aýyl jurtshylyǵy, ózge óńirde júrse de týǵan jeriniń týyn bıik ustaǵan azamattar «60 jyldyqqa – 60 ıgi is» aksııasyn júzege asyrdy. Aýyldyń ómirine qan júgirip, áp-sátte qulpyryp shyǵa keldi!
О́leńti sovhozy – tyń ıgerýdiń ekinshi tolqynynda paıda bolǵan sharýashylyq. 1961 jyldyń erte kókteminde, dálirek aıtqanda, 19 naýryzda jańa sovhozdy qurý mindeti júktelgen basshylar men mamandar, júrgizýshiler men mehanızatorlar Kóksıyr aýylyna kelip jumyla iske kiristi. Buǵan deıin «Ekibastuz» sovhozynyń bólimshesi bolyp kelgen Taldyqamys aýyly men Kóksıyr qystaýy endi jańa sharýashylyq – «О́leńti» sovhozyna qaratylǵan edi. Sovhoz dırektory Sartaı Qabylov mamandarmen keńese kele, sovhoz ortalyǵy salynǵanǵa sheıin sharýashylyq keńsesin Kóksıyr aýylyndaǵy mektep úıinde ornalastyrý jón dep uıǵardy. Al sovhoz ortalyǵyn jergilikti halyq Taı dep ataıtyn jazyq dalada salýdy josparlady. Búginde Taı aýyly Ekibastuz aýyldyq okrýginiń quramynda. О́leńti ataýy resmı qaǵazdan tabylmasa da, jurt arasynda Taı-О́leńti aýyly dep qatar atalatynyn atap ótken jón.
Tarıhqa kóz júgirtsek, 1979 jyldyń kóktemi men jazynda dıqandarǵa tabıǵat ta ıip berip, ylǵal mol bolǵan eken. Alqaptarda jaıqalyp ósken egin kóz qýantyp, kóńilge qanat bitirgen. Kúzde sharýashylyq buryn-sońdy bolmaǵan mol astyqqa keneldi. Astyqtyń mol bolǵany sonshalyq, qyrmanǵa syımaı ketti. Sóıtip, memleketke sharýashylyq tarıhynda tuńǵysh ret 1 mıllıon put astyq tapsyryldy. Bul óleńtilik dıqandar qaýymynyń teńdessiz erligi, tarıhı jeńisi edi. О́leńtilik órenderdiń zor tabysy memleket tarapynan da laıyqty baǵalanyp, 1980 jyly О́leńti aýylynda aýdandyq agromájilis ótkizilip, sonda 19 adamǵa memlekettik nagrada tapsyryldy.
Ekibastuz óńirinen shyqqan úsh birdeı Eńbek Eriniń О́leńti óńirine qatysy bar eken. Keńes dáýirinde Sosıalıstik Eńbek Eri atanǵan jylqyshy Qalı Qalenov Taldyqamysta týsa, Bóken Qyzǵarınniń eńbek jylynyń on jyly О́leńtide ótken. Al Táýelsiz Qazaqstanda Ekibastuz óńirinen alǵash «Altyn Juldyz» taǵyp, Qazaqstannyń Eńbek Eri atanǵan kenshi Ryshat Ámirenov О́leńti mektebin bitirip, osy bilim ordasynan eńbek jolyn bastaǵan.
Endi 60 jyldyq mereıtoıǵa oralaıyq. Dúbirli toıǵa daıyndyq sharalary bir jyl boıy jalǵasty deýge bolady. Buǵan deıin aýyl kóshelerine 9 mamyrda qaz-qatar bılbordtar ornatylyp, soǵys jáne tyl ardagerleriniń portretteri ilingen. Joǵaryda jazǵanymyzdaı, aksııaǵa jergilikti ákimdik pen mektep túlekteri, aýyl azamattary belsendi atsalysqan. Nátıjesinde, mektep murajaıy qaıta jabdyqtalyp, shahmat kabıneti ashyldy. Aýylǵa kireberis qaqpa ornatylyp, týtuǵyr (flagshtok) boı kótergen. Jasandy jabyny bar fýtbol alańy salynyp, kóshe shamdary jaryqdıodty shamdarǵa aýystyrylypty. Kóshe joldary tegistelip, saıabaqqa qımatastar tóselip, syrty qorshaldy. Meshit aýlasyna 11 túp qaraǵaı otyrǵyzylsa, mektep aýlasyna 7 túp qaraǵaı men shyrsha, gúlder egilgen. Saıabaqta jemis aǵashtary tamyr jaıǵan. Igi isterdiń bárin tizbelemeı-aq qoıaıyq, jańashyldyqty kórgińiz kelse Taı-О́leńti aýylyna meıman bolyp ketińiz!
Aıyrmasyn halqymdy
birliginen,
Jaqsylyqtar bolsynshy
úlgi kileń.
Qanat qaqqan tósińnen
bir ulyńmyn,
Saǵan máńgi baılanǵan
kindiginen, týǵan el!
Bul óleń – sar dala tósinde án bolyp aqqan ózen boıyn jaılaǵan О́leńtige arnalǵan. Mátini men notasy basylǵan qaǵazda «Bul án qazaqtyń úlken júrekti azamaty, qymbatty Serik Telmanuly Sádýaqasov myrzaǵa arnalady. Zor qurmetpen, án avtory Q.Mahanov. 23.10.2010 j.» degen avtograf bar. Mádenıet qaıratkeri, «Qurmet» ordeniniń ıegeri, kúıshi, kompozıtor, óner zertteýshi Qaıyrjan Mahanov sazyn jazǵan án mátini belgili aqyn Qonysbaı Ábilovtiki. Árıne, eki avtordyń da О́leńtini kózben kórmegeni anyq, dese de aýyldy perzentine qarap ánge aınaldyrýynda bir gáp bar. Sebebi О́leńti – óz órenderiniń boıyna týǵan jerge degen mahabbatty daryta bilgen, qyrandaryn qııaǵa samǵata bilgen aýyl. Sondaı órenderiniń biri joǵarydaǵy «О́leńtide – aýylym» ániniń týýyna sebepker bolǵan Serik Sádýaqasov bolsa kerek. Qaıyrymdy azamat О́leńti aýylynda meshit salǵanyn, mektepke zamanaýı muǵalimder bólmesin syıǵa tartqanyn bireý bilse, bireý bilmes. Bul joly da isker azamat aýyl mereıtoıyna oraı jaryq kórgen «О́lke táji – О́leńti» kitabyna demeýshilik úles qosty.
Al aýyl azamatyna arnalǵanymen, ot keýdeli órenderdiń týǵan mekenine degen mahabbatynyń jarshysyna aınalǵan osynaý ándi óleńtilikter alǵash ret tyńdady. «Jaıqońyr» ansambliniń súıemeldeýimen naqyshyna keltire oryndaǵan – Muhıt Nurbol.
О́leńti – ónerdi serik etken talaı órendi túletken uıa. Degenmen qazirgi jastar aǵa býynnyń eren eńbegin bile bermeýi múmkin. Osyndaıda tarıhta qoltańbasy qalǵan adamdar esimin nasıhattaý quraly kerek-aq. Bul jaǵynan óleńtilikterge alańdamaýǵa bolady, óıtkeni mektep ishindegi quty qashyp turǵan ólketaný mýzeıi 1960 jyly týǵan azamattardyń kúshimen qaıta jabdyqtaldy. Bular – mekteptiń 1977 jylǵy túlekteri. О́negeli iske osy aýyldyń týmasy – Ekibastuzdaǵy №13 jalpy orta bilim berý mektebiniń dırektory Ersaǵat Áshirov muryndyq boldy.
О́ńi ketken О́leńti mektebine 60 jyldyq toı qyrýar ózgeris ákeldi. Toı qarsańynda bilim ordasynda birtalaı nárse túlekter kúshimen jańaryp qaldy. Buryn mundaǵy kórgende kóziń toıarlyq bólme jalǵyz muǵalimder bólmesi edi. Endi kópshiliktiń kózaıymyna aınalar oryndar qataryn shaǵyn mýzeı men shahmat kabıneti tolyqtyrdy. Shahmat kabınetin kezinde osy mektepte birneshe jyl dırektor bolǵan Qabdýaıys Moldabaevtyń otbasy jabdyqtady.
Bul kúni shahmat, voleıbol, alaman báıge, toq báıge, qunan báıge, qyz qýý, qazaq kúresi sııaqty sport túrlerinen kil myqtylar anyqtalyp, demeýshilerdiń esebinen qomaqty júlde tabystaldy. Yntalandyrý syılyǵynyń ózi júldelerden kem emes. Saıystardyń tartysty ótkenin osydan-aq bile berińiz.
Taı túlekteriniń toıǵa jasaǵan tartýy ishinde jurt nazaryna ilikken tamasha nysan – «Men Taıdy súıemin!» belgisi. Muny 1985 jyly týǵan azamattar, ıaǵnı mekteptiń 2002 jylǵy túlekteri ornatty.
Mı qaınatqan ystyqqa qaramastan ásem bezendirilgen sahnada ótken konsert uzaq ári mazmundy boldy. Júrgizýshiler – aýyl týmalary – aqyn Aıbek Qalı men Aısha Saıdova tik turyp qyzmet kórsetti. Ánshiler Lázzat Shýshaeva, Suńǵat Kópejanov, Gúlmıra Aldanova, Bolatbek Shalanov, Kúmishan Saǵyndyq, «Jaıqońyr» ansambli, «Qamajaı» ájeler vokaldyq ansambli, «Arna» vokaldyq toby, «Zamandastar» ardagerler klýbynyń toby merekeniń óz deńgeıinde ótýine úles qosty. Sháken Moldaǵulovanyń akkordeonda, Saltanat Kısatovanyń baıanda shyrqaǵan ánderine kópshilik «Beý!» desip otyrdy.
О́leńtide ótken toı túnde otshashýmen túıindeldi. Jastarǵa bı keshi uıymdastyrylyp, jıylǵan qaýym aýyl kóginde jarqyldaǵan salıýtti qyzyqtady. Ekibastuz aýyldyq okrýginiń ákimi Janat Ibraev toıǵa atsalysqan azamattarǵa alǵysyn bildirdi.
Pavlodar oblysy,
Ekibastuz qalasy