Integrasııaǵa iz

О́nim óńdelýimen ótimdi Jeke kásipkerlikpen alǵash shuǵyldanǵan kezim áli kúngideı esimde. Qurylys salasyndaǵy azdy-kópti jumys tájirıbeme senip, úı jıhazdaryn jasaýǵa bel býdym. Úırene kele óndiristi keńeıtip, keńselik jıhazdarǵa tapsyrys ala bastadym. Ma­man­danyp, tóselip alǵannan keıin janyma qolynan is keletin ji­gitterdi jınap, jıhaz jasaıtyn seh ashtyq. Qural-jabdyqtardy Italııadan aldyrttyq. Kásiporyn qurylǵanda nebári 6 adam eńbek etse, «Promstroımebel» JShS-ne aınalǵaly 120 jańa ju­mys ornyn qamtamasyz etýge múm­kindik týdy. Aınalasy on jyl­dyń ishinde sapaly da sándi jı­hazdar shyǵarýmen qatar basqa da salalyq qurylymdar paıda boldy. Munyń bári aıtýǵa ǵana ońaı, is júzinde kóptegen kedergiler kez­desti. Qınalǵan kezder, ásirese, qa­rajattan tapshylyq kórgen sát­ter az bolmady. Shynyn aıtsam, Elbasynyń otandyq bıznesti da­my­týǵa degen jan-jaqty qol­daýy bolmaǵanda mundaı dárejege jet­pes edik. Imandaı shynym bul. Ká­­nekı, derekterge júginip kó­reıik. Joǵaryda aıtqanymdaı, sátin salyp, isimiz alǵa basty. Alaıda, zaman aǵymyna saı jıhaz jasaý kásipkerligin meńgergenmen, biz sııaqty shaǵyn óndirýshilerge naryq zańynyń qoıatyn talaptary qatań bolatyn. О́zimizdiń taýarlyq belgimizdi qalyptastyrý úshin básekelestikke tótep be­rý qajettigi týdy. Mine, osy kez­de memlekettiń údemeli ındýs­trııa­lyq-ınnovasııalyq damýy­na­ negizdelgen ushqyr joba­lar­­ǵa súıenýge týra keldi. Osy oraıda, «Bıznestiń jol kartasy-2020» baǵdarlamasynyń sharapaty da, shapaǵaty da kóp tıdi. Osy baǵdarlama aıasynda 50 mıllıon teńge jeńildetilgen demeýqarjy alý arqyly óndiris aýqymyn arttyryp, jumys ornyn kóbeıttik. Jıhaz jasaý óndirisindegi basty shart – sapa men sánge erekshe basymdyq bere otyryp, tehnıkalyq jań­ǵyr­týlarǵa barynsha den qoı­dyq. Sońǵy tehnologııalyq jańa­lyqtarymyzdyń biri 90 myń eýro turatyn frezerlik ortalyq ornatyldy. Italııadan jetkizilgen aǵash óńdeý stanogy men membrandy nyǵyzdaýyshtyń baǵasy 80 myń eýrony qurady. Másele arzan-qymbattylyǵynda emes, biz úshin qazaqstandyq mazmundaǵy sapaly taýarlar túrin molynan shyǵarý basty baǵdar etildi. Osy údeden kóriný maqsatymen «Elimizdiń úzdik taýarlary» se­kildi bedeldi baıqaýlarǵa úzbeı qatysyp, tájirıbemizdi odan ári jetildire tústik. Ýaqyt aǵymyna ilesý ońaı emes. Jurtshylyqtyń usynystary birinshi kezekte eskerilip, qosymsha aǵash óńdeý, plastık esikter men terezeler jasaý salalaryn jańǵyrttyq. Biz búginde jylyna 300 mıllıon teńgeniń úı-ishilik, keńselik jıhazdardyń túr-túrlerin quras­tyrýǵa qaýqarlymyz. Bul ju­mystarmen 45 adam aınaly­sady. Jyl ótken saıyn áleýmet­tik, ónerkásiptik jáne jeke arnaıy tapsyrystar kólemi artyp keledi. О́z ónimderimizdi Shymkent, Qa­raǵandy, Astana, Atbasar, Qos­tanaı, Shortandy, Stepnıak qala­la­ryna úzdiksiz jóneltemiz. Bas­qalarǵa qaraǵanda baǵa nege qoljetimdi degen saýaldar maǵan jıi qoıylady. Túsindire keteıin. Qytaıdiki arzandaý kóringenimen, sapasyna qoıylatyn kinárat kóp. Reseıdiki qymbat. Osyǵan oraı, baǵa saıasatyn ońtaıly ornyqtyrýdyń mańyzy óte zor. Bul – bir. Ekinshiden, biz kóter­me saýda ádisimen jumys isteý­ge kóshtik. Nege deısiz ǵoı? Elimizde jıhaz jasaýmen shuǵyl­danatyn uıymdardyń deni­niń óndiristik jaraqtanýy da, ónimdilik qýaty da tómen. Kóbine kishigirim tapsyrystar qabyldaýmen ǵana shekteledi. Biz sııaqty ekiniń biriniń qoly jete bermeıtin óte qymbat qon­dyr­ǵylar alýǵa táýekel ete ber­meıdi. Ári qarjylyq múm­kin­dikteri de shekteýli. Máselen, Al­matynyń usaq saýda kompanııa­lary bizden qotara satyp alyp, ózgelerge usynyp jatady. Jýyr­da shymkenttik bir kásip­ker sandyqtyń 400 dana bet jaqta­ýyna tapsyrys berdi. Onyń ótini­shin ári ketse 7-10 kúnniń ishin­de tap-tuınaqtaı oryndaımyz. Tap­syrystyń kóbeıgeninen-aq tuty­nýshylar kóńilinen shyǵyp júr­genimizdi ańǵarýǵa bolatyn sııaqty. «Trans Motors Group» JShS-in uıymdastyryp, ishki jáne halyqaralyq kólik-logıstıka qyzmetin jandandyrýymyzǵa da «Bıznestiń jol kartasy-2020» baǵdarlamasynyń járdemi orasan zor boldy. Bul sala biz úshin tyń sanalǵanymen, jeńildikpen eki jylǵa berilgen 150 mıllıon teńge demeýqarjyny oryndy jumsaı bilýdiń arqasynda júk tasý, saqtaý baǵyttary boıynsha qyzmet kórsetý kólemi byltyr 110 mıllıon teńgege jetti. TMD, Eýropa elderine júk tasýmen joǵary klasty sheteldik 15 kólik aınalysady. Nemistiń «Forte» bankiniń jergilikti fılıaly arqyly taǵy 10 kólik satyp alýdy mejelep otyrmyz. Bıyldan bastap óndiristik-ónerkásiptik korporasııa qura otyryp jarma daqyldaryn qaldyqsyz óńdeýdiń klasterlik júıesin damytýǵa kóńil bólgen jaıymyz bar. Ol úshin shıkizat jergilikti taýar óndirýshilerden satyp alynyp, odan arǵy úderis túgeldeı ózimizde atqarylady. Shetelden ákelingen shaǵyn zaýyt aıyna 15-20 tonna ónim óndire alady. Daıyn kúıindegi qaraqumyq, burshaq, jarma ónimderi ázirge Soltústik Qazaqstan, Qaraǵandy oblystaryna taratylady. Baǵa­lary áldeqaıda arzan. О́ndiristi keńeıtkennen keıin ózge óńirlerge de jetkizetin bolamyz. Jaqyn shetelderge shyǵý da oıymyzda bar. Kózin taba bilgenge tabys kól-kósir. Onyń úlken-kishisi bolmaıdy. Mysaly, «Promstroımebel» seriktestigine qarasty «Qurylys-Servıs-SK» kompanııasy turǵyn úıler, áleýmettik ǵımarattar salý­men aınalysady. О́tken jyly 80 oryndy mektep, 10 úı qolda­nysqa berildi. Bıyl 27 páter­li úıdiń, 300 oryndy bilim úıi­niń qurylysy júrgizilýde. Mamlıýt qalasynda 18 páterli úı «Bız­nestiń jol kartasy-2020» baǵ­darlamasy sheńberinde turǵy­zylýda. Paıdalanýǵa berilgen jaǵdaıda 7 páter bizdiń bolashaq jumysshylarǵa tapsyrylady. Biz olardy ekijaqty kelisimshart talabymen turaqty jumyspen qamtamasyz etetin bolamyz. Naýbaıhana, dıirmen múltiksiz jumys istep tur. Aıyna 60-70 tonna un úgilip, 20-30 tonna­sy satylady. Qalǵany ishki qajettilikke jumsalady. Aıyna 30-35 myń bólke nan pisiriledi. Baǵasy 37-40 teńge aralyǵynda. Naryq bárimizdi ónimniń ótýi­men ótimdi ekenin anyq uqtyrdy. Biz de naǵyz básekelestik halyq­ara­lyq standarttarǵa negizdelgen sa­paǵa baryp tireletinin anyq túsinemiz. Murat HARSIEV, «Promstroımebel» JShS dırektory. Soltústik Qazaqstan oblysy, Mamlıýt aýdany.