Semeıdiń sımvolyna aınalǵan aspaly kópir jóndeýdi qajet etedi. Osydan jıyrma jyl buryn paıdalanýǵa berilgen strategııalyq ınfraqurylymnyń ábden tozyǵy shyqty. Bul aralyqta jergilikti mamandar qansha jerden kópirdi kútip ustaýǵa tyrysqanymen budan mardymdy nátıje shyqpaǵan.
Endi qala ákimdigi sheteldik mamandardy tartyp, bir kezderi shahardyń kórkin keltirgen biregeı nysannyń burynǵy kelbetin qaıta jańǵyrtpaq nıette. Osy maqsatta japonııalyq ITOCHU Corporation jáne IHI Infrastructure System Co, Ltd kompanııalarymen tıisti kelissózder júrgizilipti. Kúnshyǵys eliniń mamandary kópirge muqııat saraptama júrgizýge qamdanyp otyr.
Semeıdiń sol jáne oń jaǵalaýyn jalǵaǵan nysandy kezinde japonııalyq IHI Corporation kompanııasy salǵan edi. Osy jobany iske asyrýǵa túrkııalyq «Alarko Alsım» kompanııasy da atsalysqanyn aıta ketken oryndy. Kópir 2001 jyly paıdalanýǵa berilgen bolatyn. Onyń pılondarynyń bıiktigi – 98,5 metr, uzyndyǵy – 1 086 metr (750 m – aspaly bóligi) jáne irgeles joldardyń uzyndyǵy – 14,5 shaqyrym. Bes ınfraqurylymdyq jol ótpesi, úsh jerasty ótkeli jáne kópirdiń astynda demalys aımaǵy qarastyrylǵan. Atalǵan jobany Qazaqstan men Japonııa úkimeti birlesip qarjylandyrǵan.
Kólik qozǵalysyna qarastyrylǵan mundaǵy alty jolaq eski kópirdiń, respýblıkalyq jáne halyqaralyq joldardyń, onyń ishinde Reseıdiń Omby-Novosibir baǵytyndaǵy tas jolynyń júktemesin jeńildetýge múmkindik beredi. Áıtse de qurylys aıaqtalysymen kópirge tıisti qyzmet kórsetilmeı, bul jol jabyndysynyń aıtarlyqtaı nasharlaýyna ákeldi. Tehnıkalyq qyzmet kórsetýge qajetti qarajattyń bólinbeýi, bilikti mamandardyń tapshylyǵy jol tóseminiń buzylýyna, metall qurylymdarynyń tat basýyna, lıftilerdiń, sol sekildi elektr jabdyqtary men elektr jelileriniń tozýyna áser etti.
ITOCHU Corporation jáne IHI Infrastructure System Co, Ltd kompanııalarynyń mamandary ortalyq tas joldyń ústińgi bóligin kesýge daıyn ekenin jetkizdi. Kópirdiń tutastaı jaǵdaıyn anyqtaý úshin alty túrli ýchaskede zertteý jumystary júrgiziledi. Jumystyń bul túri eki aıdyń ishinde aıaqtalady dep boljanyp otyr. Saraptamaǵa alynǵan úlgiler Japonııaǵa tıisti zerthanaǵa jiberiledi. Buǵan qosa korrozııa men tozýdyń deńgeıin anyqtaý úshin mehanıkalyq jáne hımııalyq tekserýge kabel úlgileri alynady. Onyń nátıjeleri shamamen eki aı ishinde daıyn bolady.
Kompanııa ókilderi qajetti úlgilerdi zerttteýge alý kópirdegi qozǵalys qaýipsizdigine áser etpeıtinin aıtty. Asfalt jabyndysy men kabeldiń jaǵdaıyn tekserý jyl sońyna deıin júrgiziledi. «Osydan keıin ǵana jumys kólemin jáne olardyń kúrdeliligin anyqtaýǵa bolady», dedi kúnshyǵys eliniń ókilderi.
Tekserý nátıjelerine sáıkes qorytyndy berilip, onyń negizinde kópirdi jóndeýge baılanysty jobalyq-smetalyq qujattama ázirleý josparlanyp otyr.
«Mańyzdysy, muny kim jobalaıdy? Eger de bul sheteldik kompanııa bolsa, onda jobanyń jergilikti jaǵdaılarǵa beıimdelýin jáne jumys qorytyndylary Qazaqstannyń zańnamasymen yqshamdalýyn eskerý qajet. Otandyq mamandardyń qorytyndysy mindetti túrde bolýǵa tıis», dedi Semeı qalasynyń ákimi Baqytjan Baıahmetov.
Qarjylandyrý máselesi kelesi jyldyń aıaǵynda nemese 2024 jyly sheshiletini belgili boldy. Budan soń jumystardyń qaı bóligin japonııalyq tarap, qaısysyn Qazaqstan jaǵy qarjylandyratyny týraly sheshim qabyldanady.
Byltyr Japonııa úkimetiniń Jer, ınfraqurylym, kólik jáne týrızm mınıstrligi Semeıdegi aspaly kópirdi tıisti qalpyna keltirýge baılanysty tehnıkalyq-ekonomıkalyq negizdemege qarajat bólgendikten tekserý jumystary tegin júrgizilmek. Bul japonııalyq kompanııalardyń osy baǵyttaǵy basty ustanymdarynyń biri dep naqtylady ákimdik ókilderi.
SEMEI