Buzylǵan qoradan «berdeńke» tabyldy

«Berdeńkeni» qazaq balasy jaqsy biledi. Dalamyzǵa basyp kirgen kazaktar da, patsha dragýndary men soldattary da osy bir oqty qarýdy ustap kelgen. Amerıka polkovnıgi Haırem Berdan oılap tapqan osy qarý keıin Týla men Ijevskiniń qarý zaýyttarynda konstrýktor Petr Frolovtyń basshylyǵymen jetildirilip, keshegi II Dúnıejúzilik soǵysta da qoldanylǵan. Jetildirilgen túri orys arasynda «frolovka» dep atalady. Biraq qazaqtar ony eski atymen «berdeńke» dep qana ataıtyn. 

«Berdeńke» qazaq ańshy­lary men barym­tashylardyń, patsha ókimetiniń qýǵynyna ushyrap, «qashqyn» atanǵan azamattardyń súıikti qarýy bolǵan. HIH ǵasyrdyń aıaǵynda áskerge 2-3, keıin 5 ret atylatyn (besatar) uńǵyly vıntovka berilip, eski «berdeńkeler» halyqqa satýǵa shyǵarylǵan eken. Sol kezdegi quny 18 rýbl bolǵan ony qazaq jigitteri de jappaı satyp alǵanǵa uqsaıdy. Týra satyp almasa da talaı «tamyrlary» arqyly alýy múmkin. О́ıtkeni patshanyń qazaqtarǵa otty qarý satýǵa ty­ıym salǵan jarlyǵy  tóńkeriske deıin kúshinde bolǵan.

«Qarash-Qarash» oqıǵasynda Baqtyǵuldyń súıikti qarýy da osy myltyq. Ol da «berdeńkeni» buryn qashqyn atanǵan óziniń orys tamyrynan alatyny belgili. Moınynyń uzyn­dyǵy 70 sm-ge jetetin bul myltyqtyń artyqshylyǵy sol, onyń oǵy birshama alysqa jetedi. Sony bilgen uly jazýshy Muhtar Áýezov keıipkeri Baqtyǵulǵa taýdyń bıik shyńynan oq atqyzyp, ózekte kele jatqan ekinshi keıipkeri Jaraspaıǵa ony dál tıgizdirip, jer jas­tandyrady ǵoı... 

Petropavl turǵyny bir jarym ǵasyr buryn jasalǵan osy qarýdy ishki ister organdaryna tapsyrdy. Qarýdyń sapasyn zerttegen krımınalıster bul qarý keıin ań­shy myltyǵyna ózgertilgen, halyq arasynda «frolovka» dep atalyp ketken 1870 jylǵy Berdan vıntovkasy ekenin anyqtady.

«Krımınalısterdiń qo­ry­­tyn­dysyna sáıkes qarý atýǵa jaramsyz», dep habarlady PD Ákim­shilik polısııa basqar­masy­nyń erekshe tapsyrmalar jónindegi aǵa ınspektory po­lısııa maıory Qurman Mýsın. «Qazirgi ýaqytta sırek kezde­setin zatty SQO Polısııa depar­tamentiniń mýzeıine tapsyrý máselesi sheshilýde», dedi ol.

PETROPAVL