Elimizdegi birden-bir hımııa ónerkásibiniń lokomotıvi sanalatyn «Qazfosfat» JShS-daǵy anyqtalǵan oqıǵalar keıingi kezderi el aýzynan túspeıtin ańyz áńgimege aınaldy. Osydan biraz ýaqyt buryn myńdaǵan qyzmetkeri bar kásiporynnyń Sarysý aýdanyndaǵy bólimshesinde oqys oqıǵa tirkeldi. «Qarataý» ken óndirý kombınatyndaǵy fosfor untaqtaıtyn qurylǵy ishinde jóndeý jumysy júrgizilip jatqan kezde dıirmen ózdiginen iske qosylyp ketip, eki adam mert bolǵan edi.
Endi Tarazdaǵy kúkirt qyshqyly sehy óndirisindegi keleńsiz jaǵdaıdan keıin kóne shahardyń kók aspanyn tútin basyp, tuman torlady. Qoıý tútinniń qarqynynan qaımyqqan jurt on bes mınýttyń ishinde daýryqpa áńgimege dem berip úlgerdi. Tipti máseleniń baıybyna barmaǵan keıbireýler: «Densaýlyǵymyzǵa qaýip tóndirgenderi úshin aqy tólesin» degen syńaıda áleýmettik jelilerge jazba qaldyryp ta jatty. Al shyn máninde másele qalaı bolǵan edi?
Kóne shahardaǵy «Qazfosfat» mıneraldy tyńaıtqyshtar zaýytynan shyqqan qoıý tútinnen turǵyndarǵa qaýip bar ma? Seriktestiktiń bas ekology Arman Qarǵalıevke osy saýaldy tótesinen qoıǵan edik.
«11.07.2022 jyly saǵat 20.00 shamasynda «Qazfosfat» JShS «Mıneraldy tyńaıtqyshtar» Taraz fılıalynyń kúkirt qyshqyly sehynda absorberdiń monogıdratty sorǵysy (tazartýdyń ekinshi satysy) isten shyǵyp, sonyń saldarynan tútindik gazdyń qysqa merzimdi shyǵarylýy oryn aldy.
Saǵat 20.15-te osy sehtyń jumysshylary zaýyttyń dıspetcherlik pýnkti men seh basshylyǵyna habarlap, seh jumysyn shuǵyl toqtatty. Kompanııa basshylyǵy sanıtarlyq-qorǵaý aımaǵynyń shekarasynda, jaqyn mańdaǵy qala kóshelerinde jáne shyǵaryndylardyń negizgi kózderinde atmosferalyq aýany ólsheý jumystaryn uıymdastyrdy. Taldaýlardyń nátıjeleri boıynsha atmosferalyq aýadaǵy lastaýshy zattardyń shekti ruqsat etilgen konsentrasııasynan asyp ketýi anyqtalǵan joq. Jambyl oblysy boıynsha ekologııa departamentiniń zerthanasymen birge shyǵaryndylardyń negizgi kózderinde (BGS bólimshesi) kómirtegi totyǵy, azot oksıdi, ammıak, ftorly sýtegi sııaqty lastaýshy zattardyń quramy boıynsha júrgizilgen birlesken zerdeleýler shyǵaryndylardyń ShRK sheginde oryn alǵanyn kórsetti.
Sonymen qatar naqty ýaqyt rejimindegi avtomattandyrylǵan baqylaý júıesiniń kórsetkishteri boıynsha negizgi shyǵaryndylar kózinde (BGS bólimi) ftorıd sýteginiń artyq mólsheri tirkelmegen. Atmosferalyq aýadaǵy shekti ruqsat etilgen konsentrasııadan aspaıtyn deńgeıdegi lastaýshy zattar turǵyndardyń densaýlyǵyna jáne qorshaǵan ortaǵa áser etpeıdi.
Qysqasy, 15 mınýttyń ishinde taraǵan tútinnen el daýryqty. Álbette, mundaı jaǵdaıda aýaǵa zııandy zattardyń taraýy yqtımal. Áıtkenmen, zertteý nátıjesi kórsetkendeı, shekti mólsherden artyq taraǵan joq.
Dese de jurtshylyq dál sol sátte tútinnen tóngen azdaǵan bolsyn qaýipti sezinbedi deı almaımyz. Sol kezde adamdardy jótel qysqany ras. Áıtkenmen, ol mezettik dúnıe ǵana. Oqıǵa bolǵan kezde ǵana halyqqa áser etti. Al keıbireýler baıbalam salyp júrgendeı, apta boıy aýaǵa jaıylyp, eldiń densaýlyǵyna keri áser etetindeı bul ekologııalyq apat emes. Halyq osyny túsinse eken deımiz», deıdi A.Qaraǵalıev jaǵdaıdy túsindirip.
Qazirgi kezde mıneraldy tyńaıtqyshtar zaýyty qalypty rejimde jumysyn jalǵastyrýda. Shyǵaryndylardyń barlyq kózderi úzdiksiz baqylaýǵa alynǵan. Taraz qalasynda ekologııalyq jaǵdaı turaqty. Shyǵaryndylar saldarynan kúkirt qyshqyly sehy men Mıneraldy tyńaıtqyshtar fılıalynyń birde-bir qyzmetkeri zardap shekken joq. Bizdi qýantatyny da sol.
Tarazda oqys oqıǵa tirkelgen sátte oblys ákiminiń orynbasary Rústem Dáýlettiń jetekshiligimen jumys toby quryldy. Mamandardan jasaqtalǵan top tún qatyp jumys istedi.
«Oblystyq ekologııa departamenti Taraz qalasyndaǵy Súleımenov kóshesinde shekti ruqsat etilgen konsentrasııa boıynsha ólsheý júrgizdi. Nátıjesinde ammıak pen kómirsýtegi boıynsha shekti ruqsat etilgen konsentrasııa mólsherinen aspaǵany anyqtaldy. Ftor qosylystarynyń azdap joǵarylaýy baıqalǵan. Sondaı-aq Jambyl oblysy Shaıqoryq aýylynda da zerdeleý júrgizildi. Artyq eshteńe baıqalmaǵan. Taraz qalasyndaǵy Sátpaev kóshesinde ornalasqan «Qazgıdromet» avtomattandyrylǵan stansasynyń mamandary keltirgen málimetterge sensek, aýadan zııandylyǵy joǵary zattar tabylmaǵan. Taraz qalasy turǵyndaryna tóngen eshqandaı qaýip joq», deıdi R.Dáýlet.
Aýany jaılaǵan kúmándi tútin halyqtyń oıyn san-saqqa júgirtkeni ras. Jalpy, «Qazfosfatta» oqys oqıǵa ataýly alǵash ret anyqtalyp otyrǵan joq. Eń bastysy, 15 mınýtta tizgindelgen qaýipti tútinnen halyqtyń zardap shekpeıtini qýantady. Alaıda bul seriktestik basshylary sergek bolýy kerektigin aıǵaqtaı tússe kerek. Tuman týdyrǵan kúmán seıilgenimen, «Qazfosfat» basshylary qurylǵylarynyń sapasyn jıi tekserip turǵany jón sekildi.
Jambyl oblysy