Ulttyq bank birazdan beri aıtyp júrgen sıfrly teńge 2022 jyldyń sońyna deıin engizilip, qoldanysqa berilmek. Jaqynda UB men Tólem jáne qarjylyq tehnologııalardy damytý ortalyǵy (TQTDO) «Sıfrly teńgeni engizý boıynsha sheshim qabyldaý modeli» baıandamasyn jarııa etti.
Modelde sıfrly teńgeniń tehnologııalyq iske asyrylýyn, áleýetti ekonomıkalyq paıdalar men shyǵyndardy, júıeni retteý múmkindikterin, sondaı-aq ekojúıeni damytý áleýetin baǵalaý boıynsha zertteýler qamtylǵan. Taldaý quraldary retinde tehnologııalyq eksperımentter, ekonomıkalyq modeldeý, múddeli taraptarmen dızaın-sessııalar qarastyrylǵan. 2022 jyldyń 4-toqsanynda naryqqa qatysýshylarmen jáne tutynýshylarmen sıfrly teńgeniń tehnologııalyq platformasyn ótpeli testileý josparlanyp otyr.
«Zertteý nátıjelerin obektıvti túsindirý maqsatynda táýelsiz halyqaralyq sarapshylar men halyqaralyq qarjy uıymdary qyzmetkerleriniń qatysýymen «Sıfrly teńge» jobasynyń Konsýltatıvtik keńesi quryldy. Qarjy naryǵynyń qatysýshylarymen sıfrly teńgeniń ekojúıesin qurý da jobany damytýdaǵy tabystylyqtyń mańyzdy faktory. Osy maqsattar úshin kollaboratıvti alań – Digital Tenge Hub quryldy, oǵan naryq qatysýshylary, ınfraqurylymdyq oıynshylar, halyqaralyq seriktester qatysady. Sıfrly teńgeni engizý, onyń ishinde oflaın tóleý múmkindigi arqyly tólem men qarjylyq qyzmetterdiń qoljetimdiligin arttyrady», delingen UB habarlamasynda.
Sarapshylardyń aıtýynsha, sıfrly teńge ınfraqurylymy qarjy naryǵyna qatysýshylar men memlekettik organdar úshin qosymsha quralǵa aınalady, bul smart-kontrakt tehnologııasy negizinde ınnovasııalyq qyzmetterdi qurýǵa múmkindik beredi. Bolashaqta sıfrly teńgeni engizý transshekaralyq tólemderdiń tıimdiligin de eseleıdi degen úmit bar.
Model qurylymy suraqtar men taldaý krıterıılerin tórt blokqa logıkalyq túrde toptastyrady: sıfrly teńge arhıtektýrasynyń dızaınyn anyqtaıtyn negizgi parametrler, arhıtektýrasy jáne ekonomıkalyq máselelerdi eskere otyryp, sıfrly teńgeniń dızaınyn aıqyndaý, tańdalǵan sıfrly teńge dızaınynyń ómirsheńdigin baǵalaý, tujyrymdamalyq operasııalyq jáne retteýshi modelderdi taldaý.
«2022 jyldyń sońyna deıin zertteý aıasynda tehnologııalyq eksperımentterdiń, saýalnamalardyń, ekonomıkalyq modeldeýdiń jáne qarjy naryǵyna qatysýshylarmen jáne sarapshylar qoǵamdastyǵymen talqylaý nátıjeleriniń kómegimen baǵalanatyn tehnologııalyq, ekonomıkalyq jáne retteýshi aspektiler taldanady. Sıfrly teńgeni engizý týraly sheshim 2022 jyldyń sońynda áleýetti paıdalar men táýekelderdi jan-jaqty zertteý, tehnologııalyq aspektilerdi pysyqtaý, aqsha-kredıt saıasaty men qarjylyq turaqtylyqqa áserin, sondaı-aq Ulttyq tólem júıesi men onyń qatysýshylary úshin yqtımal áserdi baǵalaý nátıjeleri boıynsha qabyldanady», dep málimdeıdi UB.
Tólem jáne qarjylyq tehnologııalardy damytý ortalyǵynyń basqarma tóraǵasy Bınýr Jálenovtyń aıtýynsha, sıfrly teńgeni engizý bir kúnniń sharýasy emes.
«Sıfrly teńgeni engizý eldiń qarjylyq turaqtylyǵyna jaǵymsyz áser bermeýi kerek. Tıisinshe, bul bir kúnniń sharýasy emes. Qazir mamandar sıfrly teńge ne úshin qajet jáne ony engizýge Qazaqstannyń ekonomıkalyq hám tehnologııalyq daıyndyǵy bar ma degen máseleni zerdelep jatyr. Birinshi kezektegi másele kıberqaýipsizdikke kelip tireletindikten yqtımal táýekelder tarazyǵa tartylady», deıdi B.Jálenov.