Qondyrǵy iske qosylady

Aqtaý men onyń tóńiregindegi aýyldar úshin aýyzsý, ystyq sý, elektr energııasy men dıstıllıat óndirip daıyndaıtyn «MAEK-Qazatomónerkásip» JShS qazir sý tushytý keshenin jańǵyrtý jumystaryn júrgizýde. Jýyrda atalmysh kásiporynda ótken baspasóz máslıhatynda óńirdiń aýyzsý tapshylyǵyn joıý jolynda jasalǵan jumystarmen tanysýdyń sáti tústi. Kásiporynda qazir 1980 jyldardan bastap, sol onjyldyqtyń sońyna deıin qoldanysqa engizilgen qondyrǵylar jumys istep tur. Qoldanylý merzimi 20 jyl dep belgilengen bul qondyrǵylardyń qazir qýattylyǵy syr berip, sý tutyný kólemi artqan saıyn ónimdilikke qol jetkizýge óz áse­rin tıgizýde. Keshege deıin kásiporyn quramyndaǵy 6 sý tushytý qondyrǵysy aımaqtyń energetıkalyq óndirisin, dıstıllıat óndirýdi tolyq qamtyp kelgen bolsa, turǵyndardyń kóbeıýi, jańadan ónerkásip oryndarynyń qurylýy men abattandyrý jumy­synyń keń kólemde qolǵa alynýy, sondaı-aq, turǵyndardyń teh­nı­kalyq maqsattaǵy sýlar­dan bas tartyp, ony aýyzsý­dy tuty­nýmen almastyrýy jumsa­latyn shyǵynnyń ulǵaıýyna ákep soq­tyrdy. Nátıjesinde 2013 jyl­dyń jazyndaǵy kórsetkish boıynsha Aqtaý qalasynyń ózinde aýyzsýdy tutyný kólemi táýligine 48 myń tekshe metrge deıin jetken. О́z kezeginde bul «MAEK-Qazatomónerkásip» JShS aldyna keshendi keńeıtý, jaraqtardy jańǵyrtý máselesin qoıdy. Osy maqsatta 2008 jyly Izraılde jasalǵan GPTI-1a,b qondyrǵylaryn iske qosýmen bastaldy. Táýligine 6000 tekshe metr dıstıllıat óndiretin qon­dyrǵylardyń sapalyq jaǵ­daıy onyń ónimderin tamaq óner­kásibinde emes, tek jylý-energetıkalyq qondyrǵylardyń tehnologııalyq qajettilikteri úshin paıdalanýǵa múmkindik berdi. Qo­symsha baıqaýlar men tańdaýlar jasap, búgingi kúnniń qajettiligine tolyq jaýap beretin, ıaǵnı onyń ónimderi tamaq ónerkásibinde de qoldanýǵa jaraıtyn qondyrǵy tabý máselesi týyndady. Sý tu­shytý qondyrǵylaryn, qural-jabdyqtaryn óndiretin kompanııa­lar arasynan tańdaý fransııalyq «SIDEM» kompanııasyna tústi. Fransııa – atalmysh qondyrǵylar óndirýde álemde aldyńǵy qatarda kórinip, kóshbasshylar sanatynda júrgen memleket. Qajettini tapqan soń, iske kirisken qazaqstandyq tarap, ıaǵnı «Qazatomónerkásip» UAK, «MAEK-Qazatomónerkásip» JShS 2011 jyly Fransııanyń «SIDEM» komapııasymen kelisim­shartqa turdy. Maqsat – «MAEK-Qazatomónerkásip» JShS-de GPTI-2, GPTI-3 jańa qondyr­ǵyla­ryn ornatý jáne iske qosý. Jaramdylyq merziminiń uzaqtyǵy ekonomıkalyq jaǵynan tıimdi bolyp esepteletin eki qondyrǵynyń árqaısysynyń táýliktik ónim­diligi 12000 tekshe metr dıstıl­lıat quraıdy dep kútiletin qon­dyrǵylardy ornatýdyń al­ǵashqy kezeńi aıaqtaldy. 2013 jyly Aqtaýdaǵy «MAEK-Qaz­atom­ónerkásip» JShS dıstıllıat óndirý jáne ónerkásiptik sý-jylýmen jabdyqtaý zaýytynda GPTI-2 jańa sý tushytý qon­dyrǵysynyń montajdaý ju­mystaryn aıaqtaý men synaq retin­de iske qosý júrgizildi. Taıaý kúnderi GPTI-2 sý tushytý qon­dyrǵysy tolyqqandy paıdalanýǵa berilmek, al GPTI-3 sý tushytý qondyrǵysy ónerkásiptik iske qosylady. Baspasóz máslıhatynda má­lim bolǵanyndaı, jańa sý tu­shytý qondyrǵylaryn jańartý baǵytyndaǵy belgilengen qarjy retimen ıgerilgen. Qazaqstan Respýblıkasy Ta­bıǵı monopolııalardy retteý jó­nindegi agenttigi Mańǵystaý oblysy boıynsha departamentiniń bastamasymen ótken baspasóz máslıhatynda keshendi keńeıtý, sý tushytatyn jańa qondyrǵylar jaıynda egjeı-tegjeıli áńgi­melep, suraqtarǵa jaýap bergen «MAEK-Qazatomónerkásip» JShS bas ınjeneri I.Cherneskıı eki jańa qondyrǵy iske qosylǵan soń aýyzsý óndirý kólemi 13,1 paıyzǵa artyp, táýligine 64 myń tekshe metr ónim óndirýge qol jetkizýge múmkindik beretindigin aıtty. Bul ekpin Aqtaý qalasy men onyń mańyndaǵy aýyldardyń aýyzsý máselesin aldaǵy bes jyl boıyna tolyq qamtamasyz etetin bolady. Gúlaıym ShYNTEMIRQYZY, «Egemen Qazaqstan». AQTAÝ.