Prezıdent tapsyrmasyna saı «Deni saý ult» ulttyq jobasy iske asyrylýda. Birinshi kezekte balalardyń, jastardyń densaýlyǵyna kóńil bólinedi, shalǵaı eldi mekenderdegi medısına áleýetin kóterýge kúsh salynady. Osy oraıda aýrýdyń aldyn alý, skrınıngtik tekserýler júrgizý syndy jumystar qolǵa alynbaq. Sondaı-aq jastardyń densaýlyq kútimin jaqsartýǵa baılanysty arnaıy ortalyqtar ashý josparda tur. Shymkentte jańadan 200 oryndy zamanaýı perınataldyq ortalyq jáne ýnıversıtet klınıkasy boı kóteredi.
Densaýlyq saqtaý mınıstri Ajar Ǵınııat Shymkent qalasyna jumys sapary barysynda qala ákimdiginiń zalynda jurtshylyqpen jáne azamattyq sektor belsendilerimen kezdesýinde osyndaı jaǵymdy jańalyqtardy jetkizdi. Alty aıdaǵy jumysyn qorytyndylaǵan mınıstr ólim-jitim respýblıka kóleminde 10 paıyzǵa tómendegenin aıtty. Densaýlyq saqtaý mınıstriniń sapary aldymen qalalyq perzenthana, №4 emhana jáne «Shymkent júrek ortalyǵy» jumysymen tanysýdan bastaldy. Qalalyq perzenthanada birinshi jartyjyldyqta 5 856 bala dúnıege kelgen. Bosandyrý uıymynda bes bólimshe bar.
«Memleket basshysy jaqynda ana men balany qorǵaý salasyndaǵy problemalardy dereý sheshýdi talap etetinin atap ótti. Densaýlyq saqtaý mınıstrligi kez kelgen saraptamalyq jáne ádisnamalyq qoldaý kórsetýge daıyn, bosanýǵa arnalǵan tarıfter qaıta qaralýda, normatıvtik-quqyqtyq baza jetildirilýde», dedi A.Ǵınııat perzenthana ujymymen kezdesýde.
Sondaı-aq akýsher-gınekologterdiń, neonatologterdiń, reanımatologterdiń jáne osy baǵyttaǵy basqa da mamandardyń jalaqysyn arttyrý bóliginde eleýli sharalar qabyldanýda, dárigerlerdi shetelde oqytý men taǵylymdamadan ótkizý turaqty negizde júrgizilýde. Bosandyrý qyzmeti jumysynyń tıimdiligin arttyrý úshin jergilikti atqarýshy organdar óz tarapynan tozǵan ǵımarattarǵa aǵymdaǵy jáne kúrdeli jóndeý júrgizip, materıaldyq-tehnıkalyq jaraqtandyrýdyń laıyqty deńgeıin qamtamasyz etýi, perınataldyq ortalyqtar men perzenthanalarǵa bilikti kadrlardy tartý úshin jaǵdaı jasaýy qajet. Bosandyrý jáne balalyq shaq qyzmetiniń biriktirilgen úsh deńgeıli modelin engizýdiń nátıjesinde, shala týǵan balalardy kútimge alyp, sozylmaly aýrýlary bar áıelderdi sátti bosanýǵa deıin jetkizip, neonataldyq kezeńde patologııalardy ýaqtyly anyqtaýǵa qol jetkizildi.
«Bala týýdyń joǵary ósýi dástúrli túrde eldiń ońtústik óńirlerine tán. Sondyqtan bul jerde aýyl halqynyń kóp mólsherin eskere otyryp, bala kóterýden bastap áıelderdi bosanǵannan keıingi ońaltýǵa deıin medısınalyq kómektiń barlyq keshenin kórsetý úshin jaǵdaı jasaý óte mańyzdy», dedi A.Ǵınııat.
О́tken jyldyń qorytyndysy boıynsha megapolıste ana ólimi 15 paıyzǵa tómendegen. Degenmen bıylǵy 5 aıda nárestelerdiń ólim-jitimi 11 paıyzǵa artqan.
«Onyń negizgi sebepteri – perınataldy kezeńde paıda bolatyn jaǵdaılar, týa bitken aqaýlar jáne juqpaly aýrýlar. Osyǵan baılanysty jergilikti atqarýshy organdar egjeı-tegjeıli taldaý jumystaryn júrgizip, bastapqy sanıtarlyq medısınalyq kómek jumysyn kúsheıtýge, ınfraqurylymdy damytýǵa, bosandyrý jáne balalar qyzmetine qazirgi zamanǵy medısınalyq jabdyqtarmen jaraqtandyrýǵa, kadrlar tartýǵa jáne oqytýǵa baǵyttalǵan keshendi is-sharalar josparyn qabyldaýy qajet», dedi vedomstvo basshysy.
Sondaı-aq jumys sapary aıasynda mınıstr №4 qalalyq emhanada boldy. Emhana 30 pedıatrııalyq jáne terapııalyq ýchaskelerde bastapqy medısınalyq kómek alatyn 39 myń tirkelgen halyqqa qyzmet kórsetedi. Emhana basshylyǵymen kezdesý barysynda medısınalyq kómek sapasyna áser etetin kadrlar tapshylyǵymen qatar, medısınalyq jabdyqtardyń 64%-y jáne negizgi quraldardyń 53 %-ynyń tozýy basty problemalardyń biri bolyp otyrǵany aıtyldy. Mınıstr jergilikti atqarýshy organdardyń nazaryn atalǵan problemalardy dereý sheshýge aýdardy, halyq bastapqy býyn deńgeıinde sapaly medısınalyq kómekpen qamtamasyz etilýge tıis ekenin atap ótti. Al 158 oryndy qalalyq júrek ortalyǵynda bıyldyń 6 aıynda byltyrǵy kezeńmen salystyrǵanda qan aınalymy júıesi aýrýlary 11 paıyzǵa, jedel ınfarkt jaǵdaılarynyń kórsetkishteri 13 paıyzǵa óskenine nazar aýdardy.
«Shymkentte myqty kardıologııalyq ortalyq qurylǵan. Joǵary dárejeli operasııalar jasalyp jatyr. Jaqsy mamandar jumys isteıdi. Munyń bárin kórip otyrmyn. Biraq qalada qan aınalymy júıesi aýrýlarynyń, júrek-qan tamyry dertine baılanysty shuǵyl ótinishterdiń 70 paıyzǵa artqany alańdatady. Bul aınalyp kelgende júrek patologııasy bar dıspanserlik naýqastar arasynda aldyn alý jumystarynyń nashar júrgizilgenin bildiredi», dedi elimizdiń bas dárigeri.
Qala ákimdiginiń zalynda ótken kezdesýde úshinshi megapolıs turǵyndary elimizdiń ár azamatyn sapaly jáne qoljetimdi medısınalyq kómekpen qamtamasyz etýge baǵyttalǵan densaýlyq saqtaý salasyndaǵy ózgeristerden habardar boldy. Bastapqy býyn uıymdaryndaǵy medısınalyq qyzmet sapasyn arttyrý, dári-dármek saıasatyn jetildirý, salany kadrlyq qamtamasyz etý, medısınalyq kómekti qarjylandyrýdy ulǵaıtý, ana men balany qorǵaý sııaqty basym baǵyttarǵa nazar aýdaryldy. Memleket basshysynyń tapsyrmasy boıynsha, alǵashqy medısınalyq kómekti uıymdastyrý tásilderin túbegeıli qaıta qaraý úshin halyqtyń qalyń jigine onyń barynsha utqyrlyǵy men qoljetimdiligin jaqsartý jónindegi is-sharalar jospary bekitilgen.
Respýblıka boıynsha 2025 jylǵa qaraı medısınalyq-sanıtarlyq alǵashqy kómektiń 500 nysanyn salý josparlanǵan. Al Shymkent qalasynda búginde 76 MSAK nysany halyqqa qyzmet kórsetedi, 2025 jylǵa deıin taǵy 15 nysannyń qurylysy men ashylýy josparlanýda. Jalpy, praktıka dárigeriniń joldamasynsyz arnaıy mamandarǵa qol jetkizý múmkindigi qaralýda. Sondaı-aq onkologııalyq jáne gematologııalyq aýrýlarǵa kúdik bolǵan kezde tekserý men emdeýdi jedeldetý úshin «jasyl dáliz» engizilgen, onyń sheńberinde onkologııalyq aýrýǵa kúdikti pasıentter 18 jumys kúni ishinde konsýltasııa alyp, tekseriledi. Sonymen birge jazataıym oqıǵalardan, ýlanýdan jáne jaraqattanýdan bolatyn ólim-jitim 30 paıyzdan asyp tur. Bul másele boıynsha jergilikti atqarýshy organdardyń, polısııa departamentiniń, bilim berý, densaýlyq saqtaý uıymdarynyń jumysy úılesim tabýy qajet. Iаǵnı alǵashqy medısınalyq-sanıtarlyq kómek kúsheıtiledi.
Dárilik zattardyń qoljetimdiligin arttyrý maqsatynda ambýlatorlyq dárilik qamtamasyz etý tizbesin keńeıtý jáne qaıta qaraý boıynsha jumys júrgizilýde. Búginde qalanyń qajettiligin qamtamasyz etý úshin ambýlatorlyq deńgeıde 10,1 mlrd teńgeden astam somaǵa, stasıonarlyq kómek úshin 6,1 mlrd teńgeden astam somaǵa dárilik zattar satyp alyndy. Ana men bala densaýlyǵy máselelerine basa nazar aýdara otyryp, mınıstr ótken jyly el táýelsizdiginiń tarıhynda 450 myńnan astam bala týǵanyn, onyń ishinde Shymkent qalasynda 33 myńnan astam bala týǵanyn eske saldy. Byltyrdan bastap Prezıdenttiń tapsyrmasy boıynsha «Ańsaǵan sábı» arnaıy baǵdarlamasy iske qosyldy, onda 2026 jylǵa deıin EKU-ǵa jyl saıyn 7 myń kvota bólý kózdelgen, onyń ishinde Shymkent qalasyna 400-den astam kvota bólingen. Memlekettik baǵdarlamany paıdalana otyryp, 41 áıel júkti bolsa, 90 otbasy náreste súıý baqytyna ıe boldy. Kadrlyq qamtamasyz etý máselesine qatysty jyl saıyn anaǵurlym suranysqa ıe medısınalyq mamandyqtar boıynsha bilim berý granttarynyń sany artady. 2025 jylǵa qaraı respýblıkalyq bıýdjet esebinen granttar sany 2000-ǵa deıin jáne jergilikti bıýdjet qarajaty esebinen 1500-den astam grant ulǵaıtylady. Medısına kadrlaryn daıarlaýǵa arnalǵan memlekettik bilim berý tapsyrysy sheńberinde Shymkent qalasyna 2022 jyly rezıdentýranyń 6 mamandyǵy boıynsha 87 bilim berý granty bólindi.
Búginde megapolıstiń densaýlyq saqtaý júıesinde 4 964 shtattyq birlik jumys isteıdi, onyń ishinde 3,5 myń tájirıbeli dáriger bar. Bul rette dáriger kadrlardyń tapshylyǵy 185 shtattyq birlikti quraıdy. Kezdesýde qala turǵyndary men qoǵamdyq belsendiler mınıstrge qala emhanalaryndaǵy arnaıy mamandarǵa qol jetkizý, balalardy emdeý, aqparattyq júıelerdiń jumysy, dári-dármekpen qamtamasyz etý máseleleri boıynsha birqatar ózekti máseleni jetkizdi.
«Densaýlyq saqtaý júıesindegi belgili jetistiktermen qatar, birlesken kúsh-jigermen sheshýdi qajet etetin mindetter de bar. Biz qoǵamdaǵy medıkter róliniń mańyzdylyǵyn túsinýge, óz densaýlyǵymyz úshin ortaq jaýapkershilikti tanytýǵa, sol arqyly áleýmettik turaqtylyqty saqtaýǵa tıispiz», dedi A.Ǵınııat.
Sondaı-aq mınıstr turǵyndardy eki saǵat boıy jeke qabyldady. Al jumys saparyn qorytyndylaǵan baspasóz konferensııasynda Shymkentten onkologııalyq aýrýlardy erte anyqtaýda teńdesi joq tásil sanalatyn PET ortalyǵyn iske qosý úshin ony tıisti preparatpen qamtamasyz etýge sheteldik ınvestorlarmen kelissózder júrgizip jatqanyn málim etti.
Ánýar JUMAShBAEV,
«Egemen Qazaqstan»
ShYMKENT