Ulybrıtanııada jańa premer-mınıstrdiń kim bolatyny qyzý talqylanyp jatyr. Qazirgi tańda eki úmitker qaldy. Olar Rıshı Sýnak pen Lız Trass. Qaı-qaısy da «sen tur, men ataıyn», dep turǵan tájirıbeli maman. Onyń ústine, eki saıasatker de qoǵamda ájeptáýir bedel jınap úlgerdi.
Taıaýda el premer-mınıstri laýazymy saıysynyń kezekti týry ótken. Úshtiktiń talasynan fınalǵa Rıshı Sýnak – 137 daýyspen, Lız Trass – 113 daýyspen ótken edi. Degenmen aǵylshyn buqaralyq aqparat quraldary Konservatıvshiler partııasy depýtattarynyń qyzý qoldaýyna ıe bolǵan Sýnaqtyń sheshýshi saılaýda tabysqa jete almaýy múmkin ekenin aıtady.
Osy aptanyń basynda Ulybrıtanııa premer-mınıstrligine úmitkerler arasynda alǵashqy teledebat ótti. Ekijaqty pikirtalasta Ýkraınadaǵy qaqtyǵys, ómir súrý sapasy, salyq jáne qorshaǵan orta máseleleri talqylandy. Konservatıvshiler partııa músheleriniń YouGov saýaldamasyna sáıkes, pikirtalas kezinde Ulybrıtanııanyń syrtqy ister mınıstri Lız Trass burynǵy qazynashylyq kansleri Rıshı Sýnakqa qaraǵanda basym túsken. Oǵan partııanyń 507 múshesi qatysyp, respondentterdiń shamamen 50 paıyzy Trasstyń belsendi bolǵanyn alǵa tartty. Qazynashylyq kansleri Sýnakty qoldaǵandardyń kórsetkishi – 39 paıyzdy qurap otyr.
Bloomberg arnasynyń paıymdaýynsha, YouGov saýaldamasy Sýnaktyń áli de óz partııasynyń qoldaýyn qajet etedi. Sońǵy tańdaýdy Konservatıvshiler partııasynyń 175 myń múshesi jasaıdy. Buǵan deıingi saýaldamalarda Rıshı myrza jeńilip kelgen-di. Keıingi saýaldamada respondentter Trassty Sýnakpen salystyrmaly túrde qarapaıym halyqpen kóbirek qarym-qatynas jasaıtyn, adamdarda senim uıalatatyn saıasatker retinde atap ótken eken.
Tolyq aty-jóni Merı Elızabet Trass 1975 jyly Oksfordta dúnıege kelgen. Qazirgi tańda Ulybrıtanııanyń syrtqy ister mınıstri. Trass saılaýda jeńiske jetse, Ulybrıtanııanyń jańa premer-mınıstri qyzmetine taǵaıyndalady. Ol Oksford ýnıversıtetin fılosofııa, saıasat jáne ekonomıka mamandyǵy boıynsha bitirgen.
Trass 2010 jyly Ulybrıtanııanyń burynǵy premer-mınıstri Devıd Kemeron Konservatıvshiler partııasynyń «A-tizimine» engizilgennen keıin Ońtústik-Batys Norfolkten depýtat bolyp saılandy. Lız hanym 2012 jyly Kemeron úkimetindegi mınıstrler kabınetine Bilim mınıstri retinde endi.
Keıingi jyldary qurylǵan úkimetterde ártúrli laýazymdarǵa taǵaıyndalǵan Trass 2021 jyldyń qyrkúıeginen beri Ulybrıtanııanyń syrtqy ister mınıstri qyzmetin atqaryp keledi.
Buǵan deıin Trass Halyqaralyq saýda mınıstri retinde atqarǵan qyzmeti arqyly kópshilikke tanylǵan edi. Alaıda jergilikti halyqtyń bir bóligi Trassty Halyqaralyq saýda mınıstrligin «Instagram mınıstrligine» aınaldyrdy dep synady. Instagram paraqshasyn belsendi túrde júrgizetin Trass keıde fermalarda, áýe kemeleri men tankterdiń rólinde, keıde álem astanalaryna baratyn myqty áıel obrazy beınesin qalyptastyrǵan.
Keıingi kezde Ýkraınaǵa qyzý qoldaý kórsetýi arqyly «Tumandy Albıonda» aty shyqty. Halyq Trasstyń fotosýretterinde ashyq qyzyl, kók nemese sarǵysh tústi kıim kıip, Ulybrıtanııa týynyń sımvolyna erekshe nazar aýdarýyn Margaret Tetcherge elikteýi dep baǵalaıdy.
«Ulybrıtanııanyń syrtqy ister mınıstrligi qyzmetindegi ekinshi áıel» retinde belgili Trass eńbek jolynda jaǵymdy oqıǵalarmen kópshilik esinde qalǵan. Ol eń aldymen Konservatıvshiler partııasynda salyqtardy azaıtý jáne qorǵanys shyǵyndaryn ulǵaıtý týraly kózqarasy qoǵamda qyzý qoldaýǵa ıe boldy. Iranda uzaq ýaqyt boıy ustalǵan eki aǵylshyn azamatynyń bosatylýyn qamtamasyz etti.
Ýkraınadaǵy soǵys kezinde resmı Kıevke kórsetken qoldaýy jáne Máskeýge qarsy sanksııa jarııalaýdaǵy belsendi róli de Lız Trass týraly oń pikirdiń qalyptasýyna yqpal etti. Alda-jalda Trass saılaýda jeńiske jetse, Anglııa premer-mınıstri atanǵan úshinshi áıel bolmaq. Biraq sarapshylar onyń partııa músheleri arasyndaǵy tanymaldyǵy joǵary bolǵanymen, álemdegi ınflıasııa máselesi men Ýkraınadaǵy soǵys kezinde Ulybrıtanııany basqarýǵa qaýqary jetpeıdi dep sanaıdy.
Rıshı Sýnaktyń saıası arenadaǵy eńbek ótili bertinde bastaldy. Ol 2015 jyly Ulybrıtanııa parlamentiniń depýtattyǵyna saılandy. 2019 jyly qarjy mınıstri laýazymyna taǵaıyndalyp, bıylǵy 5 shildege deıin osy qyzmetti atqardy. Sol kúni áriptesi, densaýlyq saqtaý mınıstri Sajıd Djavıd premer-mınıstr Borıs Djonsonmen kelispeıtinin anyq aıtqannan keıin Sýnak ta qyzmetten ketetinin jarııalady.
Sýnak pen Djavıdtiń qyzmetinen ketýi Djonsonnyń premer-mınıstr qyzmetine núkte qoıdy. Rıshı Sýnak karantın kezeńinde halyqtyń jappaı jumyssyz qalý máselesin sheshýde usynǵan ekonomıkalyq qoldaýy kópshiliktiń yqylasyna ıe boldy. Degenmen salyqtyń tómen deńgeıin jaqtaıtynyn aıtqan Sýnak pandemııadan keıin ekonomıkany qalpyna keltirýdi jedeldetý úshin jasaǵan áreketi 1950 jyldardan beri Ulybrıtanııadaǵy eń úlken salyq aýyrtpalyǵyna jol ashty.
Áıtse de, Sýnakty turǵyndar jappaı qoldaı qoıýy ekitalaı. Ol pandemııa órship turǵanda premer-mınıstr Borıs Djonsonmen birge merekelik sharaǵa qatysyp, koronavırýstyq shekteý sharalaryn buzǵany úshin aıyppul tólegen edi. Sondaı-aq Sýnaqtyń Ýkraına-Reseı qaqtyǵysyna qatysty máselede de múddesin kózdeýi halyqqa unaı qoıǵan joq. Rıshı Sýnak pen onyń áıeli Infosys IT kompanııasyna ıelik etedi. Atalǵan kompanııa sáýir aıynda Reseıden shyǵatynyn jarııalady.
Ýkraınadaǵy arnaıy operasııa bastalǵannan keıin London Máskeýge qarsy sanksııalar engizgen. Biraq Sýnak biraz ýaqyt Reseı naryǵynda tabys tabýdy jalǵastyryp, Ulybrıtanııanyń basqa kompanııalaryn Reseıge ınvestısııa salýdan bas tartýǵa shaqyrǵan. Rıshı myrzanyń osy áreketi úkimet basshysy laýazymyna taǵaıyndalýyna kedergi bolýy múmkin.
Qoryta aıtqanda, dál qazir «Tumandy Albıonda» jańa premer-mınıstr laýazymy kimge buıyratyny qyzyq bolyp tur. «Daýnıng-strıtte» aldaǵy ýaqytta kim otyratyny 5 qyrkúıekte anyqtalady.