Tobyl óńirindegi «Qazaq tulpary» seriktestiginiń egin alqabynda uıymdastyrylǵan aýqymdy agrokórmege aýylsharýashylyq tehnıkalaryn qurastyratyn kásiporyndar men egin egip, mal baqqan sharýashylyq basshylary qatysty. Kórme barysynda Qazaqstanda qurastyrylǵan aýylsharýashylyq tehnıkalary, asyl tuqymdy Qostanaı jylqylary, túrli dándi daqyldardyń suryptary, agrohımııalyq ónimder men elıtaly astyq tuqymdary kópshilik sharýalar nazaryna usynyldy.
Is-sharaǵa qatysýshylar aldymen egin alqaptaryn aralap, bıylǵy astyqtyń jaı-kúıimen tanysty. Qarabalyq aýylsharýashylyq tájirıbe stansasynyń basqarma tóraǵasy Dámir Qaldybaev meımandarǵa astyqty aımaqta ósetin jergilikti aýa raıyna beıimdelgen daqyldardyń ereksheligin sıpattap berdi.
– Qarabalyq tájirıbe stansasynda mol ónimge kepil bolatyn bıdaı tuqymynyń 52 túri ósedi. Sonyń ishinde eń mol túsim berip kele jatqan qýańshylyqqa tózimdi suryptyń biri – «Aına» dep atalady. Sondyqtan bul surypqa degen suranys joǵary. Men rekordshylar jaıynda bir-eki aýyz aıta keteıin, mysaly, Meńdiqaradaǵy «Tımotın» sharýa qojalyǵy osy bıdaıdy egip kórip, byltyrǵy qurǵaqshylyq kezinde gektaryna 51 sentnerden ónim aldy. Bul – byltyrǵy eki aı qurǵaqshylyqtan keıin shilde aıynda bir-aq ret jaýǵan jańbyrdan soń alǵan ónimi. Altynsarın aýdanyndaǵy «Aı-Dala» sharýashylyǵy ár gektardan 44 sentner astyq túsirdi. Byltyr elimiz boıynsha 150 myń gektar alqapta osy tuqym sebildi. Bıyl 300 myń gektardan kem túspeýge tıis. Bul surypqa degen suranys jyl sanap artyp keledi, – deıdi D.Qaldybaev.
Keıingi jyldary aptapty jazdyń jıilep ketýine baılanysty dıqandardyń deni qurǵaqshylyq pen ystyqqa tózimdi suryptardy kóbeıtýge den qoıyp otyr. Máselen, qostanaılyq dıqan Nurkelgen О́teýlın bıdaı tuqymyn jergilikti aýa raıy men jerdiń jaǵdaıyna qaraı tańdaý keregin aıtady.
– Erte pisetin, jazdyń ortasynan aýa jáne kúzge qaraı, kesh pisetin daqyldar bolady. О́zime «Qazaq tulpary» seriktestiginiń alqabyndaǵy suryptardan «Kýdesnısa» degeni unady. Aldaǵy jyldary egip kórý kerek dep otyrmyn. Myna jerden-aq gektaryna 30-35 sentner beretini kórinip tur. О́nimniń jaqsy shyǵýy tuqymǵa baılanysty. Kútim de kerek. Jerge ınvestısııa salmasań, qandaı elıtaly tuqym sepseń de durys ónim ala almaısyń, – deıdi dıqan.
Búginde memleket aýyl sharýashylyǵyn damytý baǵdarlamalary aıasynda astyq tuqymynyń sapasyn arttyryp, joǵary ónim beretin surypty eseleı túsýge úlken kóńil bólip otyr. Bul týraly «Ulttyq agrarlyq ǵylymı bilim berý ortalyǵy» UAQ basqarma tóraǵasy Darhan Balpanov baıandady. Onyń aıtýynsha, sharýalarǵa júktelip otyrǵan basty mindet – ǵylymı tehnologııanyń jetistikterine ıek arta otyryp, qurǵaqshylyqqa tózimdi suryptardy kóbeıtý, olardy tıimdi paıdalana bilý. Al memleket óz kezeginde tuqym salasyn damytýdy qolǵa alady.
– Árıne, bul salany bıznespen birlese otyryp damytýymyz kerek. Máselen, toqsanynshy jyldary elde tuqym sapasyn arttyrýmen aınalysatyn qyryqtan asa tájirıbe stansasy bolsa, qazir sonyń 18-i ǵana jumys istep tur. Biraq munyń syrtynda, bizde elıtaly tuqym ósiretin 150 jeke menshik stansa men jeke sharýashylyq bar. Olardy da osy mańyzdy sharýaǵa tartýymyz kerek. Búginde 2,5 mln gektar jerge bizdiń otandyq sorttar egildi. Alaıda munymen shektelip qalýǵa bolmaıdy, bizdiń áleýetimiz 4,5-5 mln gektarǵa deıin jetedi dep oılaımyn. Budan bylaı tájirıbeli stansalardy jańǵyrtý jumysy jańa doktrına aıasynda júzege asady. Basty maqsat – azyq-túlik qaýipsizdigin qamtamasyz etý. Sondyqtan osy bir aptanyń kóleminde sharýalardyń usynystaryn kútemiz. Sonyń bárin talqylap, kádege jaraıtynyn eskere otyryp, ortaq tujyrymǵa keletin bolamyz. Prezıdent osyndaı tapsyrma berip otyr. Taǵy bir aıta ketetin másele, qazirgi jaǵdaıda elimizdiń azyq-túlik qaýipsizdigin qamtamasyz etý úshin ımport kólemin birte-birte azaıta berýimiz kerek, – dedi D.Balpanov.
Dıqandar men mamandardyń usynysy talqylanǵan soń, arnaıy strategııalyq baǵdarlama qabyldanýǵa tıis. Elordadan kelgen ókil muny da tilge tıek ete ketti.
Kórmege qoıylǵan otandyq kombaın, shóp desteleıtin, tuqym sebetin, jer óńdeıtin agregattar da kópshilik nazarynan tys qalǵan joq. Tipti taban astynda sý jańa tehnıka satyp alyp jatqandar da kezdesip jatty.
– Seriktesterimizben ári klıentterimizben betpe-bet júzdesip, aldaǵy josparlarymyzdy talqylaýǵa múmkindik alyp otyrmyz. 2021 jyly bizdiń kompanııa 400 K-700 «Kıroves» traktoryn, 650 LOVOL jáne 420 «Esil» kombaınyn shyǵardy. Zaýyt bıyl da osy mejeden kórinetin bolady. Sońǵy jyldary dıqanshylyqpen jáne mal basyn kóbeıtýmen aınalysatyn sharýashylyqtardyń otandyq tehnıkaǵa degen suranysy artyp keledi. Mysaly, byltyr bizdiń zaýyttan shyqqan tehnıkanyń 90 paıyzǵa jýyǵy jergilikti sharýashylyqtarǵa satyldy. Memleket otandyq tehnıkany jasap shyǵarýshyǵa da, ony satatyn dılerler men satyp alatyn dıqan-fermerlerge de úlken qoldaý kórsetip, kóptegen jeńildik jasap otyr, – deıdi «Agromashholdıng kz» kompanııasynyń prezıdenti Dınara Shókejanova.
Kórmeniń sońy «Agroónerkásipti onlaın-servıs basqarý» taqyrybyndaǵy ǵylymı-tájirıbelik jıynǵa ulasty.
Qostanaı oblysy