Tordaǵy totyqus ǵumyr boıy qanatyn kerip, qyran tynystaǵan keńistikte qalyqtasam dep armandaıdy eken. Qaıran Muqaǵalı alqam-salqam qalpy jıynǵa kirip kelip, jas aqynǵa «sheńberden shyq» dep jol siltegenin ádebıettegi aǵalar asyra jazady. Sol qaragóz qalamger biz súıip oqıtyn Farıza Ońǵarsynova edi. Árıne, siz qoı bolsańyz, ózińizdiń qorańyzda erkin oınaqtaýyńyz múmkin! Biraq siz qoı emessiz ǵoı...
Ýaqyt bizben sanaspaıdy, biz ýaqytpen sanasamyz. Qoǵamǵa sizdiń qalyptan shyqqanyńyz qaýipti. Biz buǵan deıin eń aýyr dert – sana derti ekenin aıtqanbyz. Adamnyń oıy neǵurlym qysqa bolsa, soǵurlym enjar. Muny shyǵys ǵulamasy Rýmı «Seniń əlemge qaraıtyn terezeń kir bolsa, meniń gúlderim saǵan batpaq bop kórinedi», dep túıedi. Eń nurly lázzat – sananyń erkindigi. Sizdiń aqylyńyz bostandyqta bolsa bolǵany, aldyńyzdan shyqqan qıyndyqqa muqalmaısyz. Biz, sózimizge dálel retinde amerıkalyq ataqty músinshi Zenos Frýdakıstiń «Buǵaýdan bosaý» skýlptýrasyn almaqpyz. Áńgime osy shyǵarmanyń jelisi jóninde.
Fıladelfııadaǵy bul kompozısııa jannyń bostandyqqa umtylysyn beıneleıdi. 4 fıgýra, ıakı birte-birte uıqydan oıanyp, kisenin sheship, máńgilik ómirge bet burǵan bir adam. Bizdi súısindirgen de osy kórinis, avtordyń ózgeshe ıdeıasy. Músinniń dańqqa bólenýi de sodan. Erkindik – ómir motıvasııasy, rýhyńyz táýelsiz bolǵanda ǵana ómirden lázzat alasyz. Turlaýsyz tirliktiń tutqynyna túsken ár pende ómir boıy jan azattyǵy úshin kúresip ótedi. Sol kúreste jeńiske jetý úshin barynsha sheńberlerden qashyńyz.
Qabyrǵany jaryp shyqqan keıipker, ol – biz ben siz. О́mirsheń týyndydan ózińizdi kóresiz. Baqsańyz, birinshi fıgýra qabyrǵaǵa qadalǵan mýmııaǵa uqsaıdy, túrmege jabylǵandaı, buǵaýlarǵa baılanǵan. Bostandyqqa múmkindik joq. Ekinshisi – azattyq úshin kúrestiń bastalýy, alǵashqy talpynystar. Úshinshi fıgýra – is júzinde bosatylǵan, sál aldyǵa umtylsa, maqsatyna jetedi. Tórtinshi – erkindik, shattyq, baqyt. Armanyna jetken sońǵy keskinniń qasynda «osynda tur» degen jazý ornalasqan. Sizge aıtyp tur? Músinmen birge sýretke túsip, onyń bir bóligi ekenińizdi sezinýińiz shart.
Avtor jetkizgen túsinikten taǵan tarta otyryp, kenet bizdiń oıymyzǵa «Omaha sıqyrshysynyń» oqıǵasy sap ete qalǵany. Mýltımıllıarder Ýorren Baffettiń qaıyrymdylyǵynyń qaıda aparǵanyn bilesiz be? Onyń baılyǵy búginde 110,5 mlrd dollarǵa baǵalanady. Ol adamzat tarıhyndaǵy eń bedeldi jomart kásipker. Baffet Bıll Geıtspen birge basqa da amerıkalyq baılardy jarlylarǵa janashyrlyq jasaýǵa shaqyrady. Bul usynysty Mark Sýkerberg, Ted Terner, Djordj Lýkas, Makkenzı Skott sekildi tanymal tulǵalar qoldap, dúnıeleriniń teń jarymyn jaqsylyqqa jumsaýǵa ýáde etti.
Sóıtip, qyrýar qarjyǵa áleýmettik deńgeıi tómen aýyl-aýyldarda mektep, balabaqsha, aýrýhana salynyp, tipti qaıyrymdylyq qorlary ashyldy. Biraq mundaı ataýly kómek jalpy jaǵdaıdy jaqsartpady. Jer sharyndaǵy eń baı adamdardyń óz baılyǵynyń bir bóligin adamzat muqtajyna aýdaryp jatqanyn kórý, árıne, keremet, biraq bul teńgeniń is júzinde qalaı jumsalyp jatqanyn kórý kóńil qynjyltady. Tegin dúnıeniń eshqashan qadiri bolǵan emes. Mańdaı terińizben tappaǵan tıyn alaqanyńyzdy jylytpaıdy. Qandaı da bir jeńildik alǵan adam óz sheńberine baılana túsedi. Bul – erkińizden aıyrýǵa aparatyn jol.
Aspannan aýyzǵa túsken materıaldyq ıgilik bizdi rýhanı damýǵa ıtermelemeıdi. Kerisinshe, adam bir nársege ońaı qol jetkizse, qalǵan belesterdi de bireýdiń kómegine súıenip baǵyndyrýǵa tyrysady. Sózimizge Afrıka eli tiri mysal bola alady. Oǵan mıllıardtaǵan aqsha quıylǵanyn, aqyry esepsiz qarjynyń kedeıshilik máselesin sheshpegenin, halyqtyń bilim deńgeıin kótermegenin, medısınalyq qyzmet kórsetýdi jaqsartpaǵanyn kóremiz. Qaıta janǵa jaıly janashyrlyq sol eldegi jemqorlyqty údete tústi. Kórdińiz be, mıllıarderlerdiń qareketi jaqsylyq ákelgen joq, qaıta jaǵymsyz prosesterdi qaptatty. Sondyqtan olar aqsha shashpaı, qoldaryn qaltalarynda ustasa, álem áldeqaıda jaqsy bolar ma edi degen oıǵa uıısyz…
Joq, shynynda da, dáýleti tasyǵandardyń nıeti álemge jaqsylyq ákelý emes edi. Olar osy qaıyrymdylyq arqyly qurmetke bólengisi keldi. Sadaqalarynyń jartysy ózderin jarnamalaýǵa jumsalsa, qalǵany ysyrap boldy. Ári kedeılerdi taǵy da táýeldi etti, tátti berip aldady, jigerin tusady. Osylaısha, qoǵamdy ekige bóldi, jiktedi. Iаǵnı kógendelgen sanasyna eshqandaı sáýle sepken joq. Adamdar burynǵysha áldeqaıdan bir meıirim buıyryp qalar degen úmitpen ǵana kúneltti.
Adam – eń uly jaratylys, Qudaı oǵan sumdyq ınstınk bergen. Ony paıdalanbaý – eń aýyr kúná. Rýhyńyzdy oıatý úshin, aqylyńyzdy shynyqtyryńyz. Kózińiz jetken kókjıektiń arǵy jaǵynda da kórkem keńistik bar, ony taný úshin júregińizge úńilińiz. Sheńberden shyqpasańyz, sheńber sizden shyqpaıdy.