Iraktaǵy saıası daǵdarys uzaqqa sozylatyn túri bar. 2021 jyldyń qazan aıynda ótken parlamenttik saılaýdan keıin eldiń saıası kúshteri aqyry jańa prezıdentti saılap, úkimetti qura almady. Búginde saıasatker Mýktada as-Sadrdyń jaqtastary narazylyq sherýlerin ótkizip, eldiń bereketin ketirýde. Jappaı tolqý qazirdiń ózinde jeti provınsııany, sonyń ishinde Baǵdadty da qamtydy.
О́tken demalys kúnderi bastalǵan narazylyq órship barady. Irak astanasynda shııtterdiń yqpaldy saıasatkeri Mýktada as-Sadrdyń jaqtastary bir aptada eki ret qatań kúzetiletin «jasyl aımaqta» ornalasqan parlament ǵımaratyna basyp kirdi. Qazir demonstranttar sol jerden kete qoıǵan joq. Al-Sumaria telearnasy ereýildi jalǵastyrýdy josparlap otyrǵany habarlady. Sonymen birge ereýilshiler úkimet músheleriniń «qashyp ketýine» jol bermeý úshin áýejaıǵa baratyn jolda da narazylyq aksııasyn uıymdastyrýǵa nıetti.
Buqaralyq aqparat quraldarynyń habarlaýynsha, sherýler Meısan, Dıýanııa, Babıl, Basra, Dııala jáne Zı-Kar provınsııalarynda oryn alǵan. Al-Sumaria telearnasynyń málimetine súıensek, Baǵdadta demonstranttar «Jasyl aımaqqa» aparatyn birneshe kópirdi jaýyp tastaǵan, narazylyq bildirýshiler men qaýipsizdik kúshteri arasynda shaǵyn qaqtyǵystar bolǵan. Jergilikti densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń málimetinshe, júzden asa adam túrli jaraqat alǵan. Polıseılerdiń kózden jas aǵyzatyn gaz ben sý atqysh qoldanǵanyna qaramastan, qaýipsizdik qyzmetkerleri sadrıstik topty toqtata almaı otyr.
Jappaı tolqý kezinde parlament ǵımaratynda depýtattar bolmaǵan. Al premer-mınıstrdiń mindetin atqarýshy Mustafa ál-Qazemı narazylyq bildirýshilerdi ǵımarattan ketýge shaqyrdy. Biraq narazylyq bildirýshi top shý shyǵarýyn doǵarar emes, jalaý jelbiretip, án aıtýdy jalǵastyryp otyr. Sondaı-aq Irak prezıdenti Barham Saleh Mýktada as-Sadr jaqtastaryn eldegi saıası daǵdarystan shyǵý úshin dıalog bastaýǵa shaqyryp, olarǵa úndeý jarııalady.
«Qazirgi daǵdarysty eńserý jáne onyń órshýine jol bermeý úshin biz eldiń qaýipsizdigi men turaqtylyǵyn qorǵaýdy qamtamasyz etýge baǵyttalǵan el men azamattardyń múddelerin eskeretin shynaıy ulttyq dıalogtyń shuǵyl qajettigin atap ótemiz», delingen prezıdent keńsesi taratqan málimdemede.
Mýktada as-Sadrdyń jaqtastary Muhammed as-Sýdanıdi Irannyń qolshoqpary dep sanaıdy. Sondyqtan ony premer-mınıstr etip taǵaıyndalýyna qarsy shyǵyp, narazylyq bildirip otyr. Mýktada as-Sadrdyń qolastyndaǵy qozǵalys toǵyz aı buryn, ótken jyldyń qazan aıynda ótken saılaýda salystyrmaly basym daýysqa ıe bolǵan. Alaıda ol áli bılik basyna ornyǵa almaı otyr. О́ıtkeni jańa mınıstrler kabınetin qurýǵa shııt jáne kúrd toptary bir ymyraǵa kele almaı el saıası, ekonomıkalyq daǵdarysqa ushyrady. Úkimettiń bolmaýy eldi bıylǵy jyldyń bıýdjetinsiz qaldyryp, ınfraqurylym men halyqtyń ál-aýqatyn odan ári álsiretti.
Qazirde Al-Hadath telearnasynyń habarlaýynsha narazylyqtar basylmaı, demonstranttar odan ári qarsylyq tanytqan soń Baǵdad qalasyna arnaıy jasaqtan quralǵan ásker jiberilgen. Irak premer-mınıstriniń mindetin atqarýshy Mustafa ál-Qazemıdiń keńsesi áskerıler sherýshilerge qarsy oq pen bomba qoldanbaıdy dep sendirdi.
«Armııa Irak halqyna qyzmet etedi. Qaýipsizdik kúshteriniń mindeti – demonstranttardy, qoǵamdyq jáne jekemenshikti qorǵaý, kez kelgen tártip buzýshylyqtardyń aldyn alý jáne jaǵdaıdy ýshyqtyrýǵa talpynǵandardy anyqtaý. Irak qaýipsizdik qyzmeti sondaı-aq qaýipsizdik kúshteri men áskerılerdiń qandaı jaǵdaıda bolsyn elge adaldyǵyn dáleldegen jáne saıası isterge aralaspaıdy», delingen Iraktyń qorǵanys mınıstrligi málimdemesinde.
Shafaq News agenttigi taratqan málimet boıynsha Úılestirý qurylymynyń jetekshileri Mýktada as-Sadr jaqtastarynyń narazylyq sherýlerin toqtatýdy talqylaý úshin Baǵdad mańyndaǵy Djadrııa qalasynda bas qosqan. Agenttiktiń habarlaýynsha, «ál-Hekma» qozǵalysynyń jetekshisi Ammar ál-Hakımniń rezıdensııasynda bolǵan kezdesýde parlamenttegi otyrys, as-Sadrmen kelissózder jáne jasaq qurý máseleleri talqylanǵan. Biraq taraptar bir sheshimge kele almaǵan sekildi, óıtkeni Iraktaǵy narazylyq áli basylmaı tur.
Jalpy sońǵy jyldary Irak jappaı narazylyqtardan kóz ashpaı keledi. О́ıtkeni eldi jaılaǵan jemqorlyq, jumyssyzdyq jáne úkimettiń álsizdigi Irak halqynyń ásirese, jastarynyń narazylyq sherýlerin uıymdastyrýǵa sebep boldy. Irak munaı qory boıynsha álemde 4-orynda tur. Dese de eldi jumyssyzdyq pen kedeıshilik dendegen. Dúnıejúzilik banktiń málimeti boıynsha Iraktaǵy ár alty otbasynyń bireýi asharshylyq jaǵdaıynda tur. Jumyssyzdyq kórsetkishi jyldan-jylǵa artyp keledi. Jumysqa jaramdy azamattardyń 17 paıyzy ǵana túrli salada qyzmet atqarady, qalǵany bir kúndik nanyn óz betinshe taýyp jeýge májbúr. Aıta keteıik, 2014 jyly «Islam memleketi» atanǵan terrorlyq top Iraktyń Mosýl shaharynda «halıfat» jarııalap, eldiń basym bóligin basyp alǵan edi. Sodan beri el aıaǵynan turyp kete almaı otyr.