Ázerbaıjannyń Taýly Qarabaq aımaǵynda jaǵdaı turaqtalmaı tur. О́tken aptada taraptar arasynda taǵy da qaqtyǵys boldy. Buqaralyq aqparat quraldarynda taralǵan aqparatqa súıensek, shıelenis saldarynan keminde úsh sarbaz qaza tapqan. Halyqaralyq qoǵamdastyq máseleni ýshyqtyrmaýdy surap otyr.
Ázerbaıjan da, Armenııa da qaqtyǵysqa bir-birin kinálady. Al Jazeera arnasynyń habarlaýynsha, dronnan jasalǵan soqqydan eki armenııalyq qaza tapqan. Ázerbaıjan qorǵanys mınıstri Armenııa 2020 jyly jasalǵan kelisimdi buzdy, bir jaýyngerimizdi mert etti dep málimdedi. Onyń aıtýynsha, jaýap retinde Lashyn dálizindegi armenııalyq áskerge soqqy jasalǵan. Bul jerdi Reseıdiń bitimgerlik kúshteri baqylaýy tıis-tuǵyn. Biraq Baký bıliginiń aıtýynsha Armenııa áskeri áli de óńirden ketpegenin alǵa tartady.
Osy oraıda, Kaspııdiń arǵy betindegi aǵaıyn bitimgerlik kúshteriniń baqylaýynda bolýy tıis beleske jasalǵan shabýyldy toıtaryp tastaǵan. Sondaı-aq Ázerbaıjan áskeri bul operasııaǵa «Kek» dep ataý berip, aımaqtaǵy strategııalyq mańyzdy birneshe belesti qaıtarǵanyn málimdedi.
Armenııa qorǵanys mınıstri qarsy taraptyń oq atpaý týraly kelisimdi buzǵanyn, bitimgerler baqylaýyndaǵy aımaqqa shabýyl jasaǵanyn alǵa tartady. Sondaı-aq halyqaralyq qoǵamdastyqty ún qosýǵa shaqyrdy.
Degenmen bul máseleniń túıtkildi tustary kóp. Jalpy, Taýly Qarabaq resmı túrde Ázerbaıjannyń aýmaǵy sanalady. Biraq Keńes ókimeti ydyraǵan tusta Ázerbaıjan men Armenııa Taýly Qarabaq aımaǵy úshin qaqtyǵysty. 1994 jyly Armenııa men Taýly Qarabaq jáne Ázerbaıjan arasynda atysty toqtatý jóninde bitimgerlik kelisim jasalǵanymen, Taýly Qarabaq pen oǵan japsarlas jatqan aımaqtar Armenııanyń baqylaýynda qala berdi. 1988-1994 jyldary bolǵan soǵysta 30 myńdaı adam qaza taýyp, mıllıonǵa jýyq ázerbaıjan bosyp ketti.
Sodan beri Taýly Qarabaq etnostyq armıandardyń baqylaýynda bolyp kelgen. Taýly Qarabaq aımaǵy 1991 jyly azattyǵyn jarııalady. Alaıda álemniń birde-bir memleketi onyń táýelsizdigin moıyndaǵan joq. 1995 jyly Eýropa qaýipsizdik jáne yntymaqtastyq uıymy Armenııa men Ázerbaıjan qaqtyǵysyn sheshý úshin Mınsk tobyn jasaqtady. Bul kelisimge Fransııa, Reseı jáne AQSh ókil retinde endi. Biraq bul kelisim dittegen maqsatyna jetken joq.
BUU Taýly Qarabaq aımaǵyn resmı túrde Ázerbaıjan aýmaǵy dep moıyndap, eki eldi máseleni beıbit jolmen sheshýge shaqyryp keledi. Tipti BUU Qaýipsizdik Keńesi daýly Qarabaqqa qatysty 4 qarar qabyldap, Armenııanyń áskerin Ázerbaıjan aýmaǵynan shyǵarýǵa tıis dep kórsetti.
Buǵan deıin Armenııa men Ázerbaıjan tarapy birneshe ret «túıisý syzyǵynda» qaqtyǵysqan-dy. Sońǵy ret 2020 jylǵy qyrkúıekte Taýly Qarabaq aımaǵynda qaqtyǵys órshidi. Ázerbaıjan men Armenııa jaǵdaıdyń ýshyǵýyna bir-birin aıyptady. Baký men Erevan araaǵaıyn elderdiń kómegimen birneshe ret atysty toqtatý týraly kelisimge kelgen. Biraq kóp uzamaı qaqtyǵys qaıta jalǵasty.
Aqyry Reseıdiń araǵa túsýimen Armenııa men Ázerbaıjan soǵysty toqtatý jónindegi kelisimge keldi. Sóıtip, 10 qarashada 44 kúnge sozylǵan qaqtyǵystyń núktesi qoıyldy. Kelisimge sáıkes, Ázerbaıjan soǵys kezinde azat etken Taýly Qarabaqtyń bir bóligin jáne Armenııa basyp alǵan 7 aýdandy ózine qaıtardy. Armenııa aýmaǵynan Ázerbaıjannyń negizgi terrıtorııasyn Nahıchevan aýmaǵymen jalǵaıtyn dáliz berildi. Sonymen qatar Taýly Qarabaqty Armenııamen baılanystyratyn dáliz quryldy.
Kelisimge sáıkes Armenııa qaıtarýǵa tıis aımaqtardan áskerin bıylǵy jazǵa deıin áketýi qajet bolatyn. Biraq buqaralyq aqparat quraldarynda taraǵan málimetke súıensek, Erevan mundaı qadamǵa asyǵar emes. Tipti merzimdi qyrkúıekke deıin sozýǵa mursat suraǵan.
Keıingi qaqtyǵysqa qatysty Eýropalyq odaq soǵys qımyldaryn toqtatýǵa shaqyrdy. Amerıka Qurama Shtattary «shıelenisti azaıtý jáne odan ári shıelenisýdi boldyrmaý úshin dereý sharalar qabyldaýǵa» shaqyrdy.
«Amerıka Qurama Shtattary Taýly Qarabaq tóńiregindegi qaqtyǵysqa, sonyń ishinde adam shyǵyny men qaza tapqandar týraly habarlarǵa qatty alańdaýly jáne ony muqııat qadaǵalaıdy», dedi AQSh Memlekettik departamentiniń baspasóz hatshysy Ned Praıs.
Reseı bitimgershilik kúshteri baqylaýyndaǵy aımaqtardaǵy jaǵdaıdyń shıelenisip bara jatqanyn habarlady.
«Reseı bitimgershilik kúshteriniń qolbasshylyǵy Ázerbaıjan jáne Armenııa ókilderimen birge jaǵdaıdy turaqtandyrý úshin sharalar qabyldaıdy», delingen Reseı qorǵanys mınıstrliginiń málimdemesinde.