Sharaına
Hýan Karlos Varela Panama oppozısııasynyń serkesi bolyp tabylady. Saılaý nátıjeleri jarııa etilgen soń onyń Panama prezıdenti bolǵany anyqtaldy. Panamanyń Ońshyl sentrıstik partııasynyń ókiline saılaýshylardyń 39 paıyzy óz daýystaryn bergen. Al bıleýshi Demokratııalyq ózgerister úshin partııasynyń ókili Hose Domıngo Arıas Vareladan shamamen 8 paıyz daýys az jınaǵan. Panamadaǵy saılaýdyń bir ereksheligi – munda saılaýshylardyń eń kóp daýysyn alǵan úmitker jeńiske jetedi. Onyń paıyzdyq úlesi esh ról atqarmaıdy. Varela – qazir Panamanyń vıse-prezıdenti. Ol saılaýda jeńiske jetse, ekonomıkalyq ósim baǵytyn jalǵastyrýǵa ýáde bergen bolatyn. Onyń saılaýaldy baǵdarlamasynda, sondaı-aq, ınflıasııany tómendetý men kedeılikti azaıtý bar. Premer sot aldynda jaýap berýde Taıland premer-mınıstriniń mindetin atqarýshy Iınglak Chınavat Koroldiktiń konstıtýsııalyq soty aldynda jaýap berdi. Oǵan laýazymdyq ókilettigin asyra paıdalandy degen aıyp taǵylyp otyr. Eger Chınavat kináli dep tabylatyn bolsa, onda mınıstrler kabıneti otstavkaǵa ketedi. Chınavattyń is-áreketine oppozısııashy-senatorlar toby shaǵymdanypty. Olar Taıland ulttyq qaýipsizdik keńesiniń basshysy Tavıl Plıensrıdi otstavkaǵa jiberip, úkimet basshysynyń mindetin atqarýshy óziniń ókilettigin asyra paıdalanǵanyna senimdi. Senatorlar, sondaı-aq, Chınavat mundaı qadamǵa baqaı eseppen bardy dep esepteıdi. Sot aldynda jaýap bergen premer-mınıstrdiń mindetin atqarýshy óziniń kinásin moıyndaýdan bas tartqan. Onyń pikirinshe, úkimet basshysy retinde el múddesine sáıkes qandaı sheshim qabyldasa da quqyly. Obama forýmǵa boıkot jarııalady Aq úı amerıkalyq korporasııalardy Sankt-Peterbýrgte ótetin halyqaralyq forýmǵa qatysýdan bas tartýǵa shaqyrdy. Bul jerde áńgime asa iri energetıkalyq, qarjylyq jáne ónerkásiptik kompanııalar týraly bolyp otyr. Máselen, Alcoa, Goldman Sachs, PepsiCo, Morgan Stanley jáne ConocoPhillips sııaqty alyptar qazirdiń ózinde forýmǵa qatysýdan bas tartyp úlgergen. Buǵan prezıdent Obamanyń keńesshileriniń belsendi úgiti sebep bolǵan sekildi. Obama ákimshiligi óziniń belsendi áreketinen keıin is júzinde AQSh-tyń iri kompanııalarynyń bári forýmǵa barmaıtynynan úmitti. Degenmen, keıbir kompanııalar basshylary 22-24 mamyr kúnderi ótetin forýmǵa tómengi shendegi qyzmetkerlerin bolsa da jibermek kórinedi. Áıtpese olardyń joǵaltatyny kóp bolmaq eken. О́ltirilgeni ótirik bolyp shyqpasyn Ulttyq basketbol assosıasııasynyń burynǵy oıynshysy Dennıs Rodman ótken jyldyń tamyzynda jáne jeltoqsanynda óltirilgen Soltústik Koreıanyń basshysy Kım Chen Ynnyń jezdesi men onyń dos áıelin tirideı kórgenin aıtqan. Muny basketbolshy Dujour basylymyna suhbatynda habarlasa kerek. Soltústik Koreıa týraly qandaı áńgime aıtylmasyn, adamdar soǵan senedi. Sońǵy ret men sol elde bolǵanymda Kım Chen Ynnyń jezdesi men onyń dos áıeliniń óltirilgeni týraly áńgime jeldeı esken-tuǵyn. Biraq men álgi ekeýiniń qasynda turdym, dep málimdegen Rodman. Munan bólek, Rodman Kım Chen Ynnyń AQSh prezıdenti Barak Obamamen kezdesip, Soltústik Koreıanyń ıadrolyq baǵdarlamasy týraly kelissózder júrgizgisi keletinin kóldeneń tartqan. Basketbolshynyń aıtýynsha, Soltústik Koreıa beıbit ómir súrgisi keletin shaǵyn ǵana el bolyp tabylady. Lıvııada – jańa úkimet basshysy Ahmed Maaıtık Lıvııanyń jańa premer-mınıstri boldy. Endi ol 15 kúnniń ishinde kabınetti jasaqtap, ony bekitý úshin parlamentke usynýy tıis. Bul týraly Jalpyǵa ortaq ulttyq kongrestiń (parlament) spıkeri Nýrı Abý Sahmeın jarııa etti. Maaıtık Lıvııa basshysy Mýammar Kaddafı taǵynan taıdyrylǵaly bergi besinshi premer bolyp otyr. Ony jaqtap parlamenttegi 121 depýtat óz daýystaryn bergen. Premer bolý úshin úmitkerdi kem degende 120 depýtat qoldaýy tıis. Osylaısha 42 jastaǵy bıznesmen Lıvııa tarıhyndaǵy eń jas úkimet basshysy atandy. Onyń aldyndaǵy premer Abdalla ál-Tanı osy laýazymǵa bekigennen keıin 5 kúnnen soń, ıaǵnı 13 sáýirde otstavkaǵa ketken bolatyn. Ol bul áreketin joǵary laýazymnan óz ómiri men jaqyndarynyń qaýipsizdigi úshin alańdaıtyndyqtan bas tartatyndyǵymen túsindirgen edi.Qysqa qaıyryp aıtqanda:
*Dúnıejúzi boıynsha adam quqy eń kóp buzylatyn el retinde halyqaralyq synǵa jıi ushyraıtyn Soltústik Koreıa adam quqyn buzý salasynda Amerıka Qurama Shtattary álemdik kóshbasshy bolyp tabylady dep esepteıdi. Muny KHDR basshysy Kım Chen Yn málimdedi. *Amerıkanyń Kalıfornııa shtaty jaǵalaýlary men Tynyq muhıtyndaǵy Gýam aralynda Reseı ushaqtary baıqalǵan. Bul týraly AQSh áskerı-áýe kúshteriniń basshysy Gerbert Karlaıl habarlady. Ol, sondaı-aq, Reseı áskerı-áýe kúshteriniń belsendiligi Ońtústik Koreıa men Japonııa jaǵalaýlarynda da kúrt óse túskenin málim etip otyr. *Fransııa dıplomatııalyq mıssııasynyń qyzmetkeri Iemen astanasy – Sana qalasynyń mańynda atyp óltirilgen. Elshiliktiń taǵy eki qyzmetkeri dene jaraqattaryn alǵan. Muny Iemen ishki ister mınıstrligindegi derek kózine silteme jasaı otyryp, «Reıter» agenttigi habarlady. *Ulybrıtanııanyń áskerı-teńiz kúshterindegi súńgýir qaıyqtarda áıelder qyzmet ete bastaǵan. Mundaı qyzmetke alǵash bolyp ruqsat alǵandar – leıtenanttar Maksın Staılz pen Aleksandra Olsson jáne Pennı Tekreı bolyp tabylady. Olar súńgýir qaıyqtaǵylar úshin arnaıy kýrsta daıyndyqtan ótipti.
Internet materıaldary negizinde ázirlendi.