Qazaqstan Qarjygerler qaýymdastyǵy 2022 jyldyń tamyz aıynda qarjy naryǵynyń kásibı qatysýshylarynyń keıbir ındıkatorlarǵa qatysty kezekti saýaldamasynyń nátıjelerin usyndy. Onda 6 negizgi aspekti boıynsha boljamdar jarııalanǵan.
Qarjy naryǵynyń kásibı qatysýshylary, bank, saqtandyrý, brokerlik uıymdar ókilderi, taldaý jáne qazynashylyq bólimsheleriniń qyzmetkerleri alty negizgi baǵyt – Brent markaly munaıdyń quny, Reseı rýbline qarsy AQSh dollarynyń quny, qazaqstandyq teńgege qarsy AQSh dollarynyń quny, ınflıasııa, ishki jalpy ónim jáne Ulttyq bank bazalyq mólsherlemesine baılanysty óz paıymdaryn usynǵan.
Sarapshylardyń pikirine qaraǵanda, jyl basynan beri bazalyq mólsherleme aıtarlyqtaı kóterilgennen keıin (9,75-ten 14,5 paıyzǵa deıin) Ulttyq bank 5 qyrkúıekte ótetin otyrysta kidiris jasaıdy. Respondentterdiń kópshiligi (73 paıyz) mólsherlemeniń saqtalýyn kútse, qalǵan 27 paıyzy 15 paıyzǵa deıin kóteriledi deıdi. Mundaı kútýler munaı baǵasynyń eleýli tómendeýine (barreline 124-ten 96 dollarǵa deıin), azyq-túliktiń álemdik baǵasynyń tórt aılyq uzaq tómendeýine (FAO ındeksi 160-tan 141 pýnktke deıin tómendedi) jáne eldegi ınflıasııalyq qysym kezeńiniń tez ótýine baılanysty bolýy múmkin.
Bul rette sarapshylar ınflıasııanyń bir jyldan keıin 11,7% paıyzǵa deıin baıaýlaýyn jáne bazalyq mólsherlemeniń 12,0 paıyzǵa deıin tómendeýin kútýde. Aıta ketý kerek, paıyzdyq mólsherlemeler, ádette, taýar baǵalarymen bir baǵytta júredi.
Qatysýshylardyń aıtýynsha, munaı baǵasy boıynsha kútýler aıtarlyqtaı nasharlady: bir jyldan keıin sarapshylar bir aı buryn 106 dollar kórsetkishimen (-16 paıyz) salystyrǵanda Brent barreliniń baǵasyn 89 dollar deńgeıinde kútedi. Munaı baǵasynyń boljamdy tómendeýi jáne rýbldiń álsireýi ulttyq valıýta baǵamyna tıisti áser etedi. Bir jyldan keıin sarapshylar USD/KZT juby boıynsha bir dollar úshin 495 teńge deńgeıinde baǵamdy kútýde, bul onyń aǵymdaǵy máni 477-ge (+3,5 paıyz) qarsy. Ulttyq bank tóraǵasynyń orynbasary Álııa Moldabekova munaı baǵasynyń tómendeýimen qatar AQSh-ta mólsherlemelerdi agressıvti kóterý – ulttyq valıýtaǵa, sondaı-aq damýshy naryqtardyń valıýtalaryna qysym jasaýyn toqtatqan joq deıdi.
Sarapshylardyń baǵalaýy boıynsha IJО́ ósimi bir jyldan keıin 2,9 paıyzǵa deıin baıaýlaýy múmkin (aǵymdaǵy 3,4 paıyz). Bul munaı baǵasynyń boljamdy tómendeýinen basqa, qarqynyn shekteý jónindegi fıskaldyq erejelerdi saqtaýmen baılanysty bolýy yqtımal.