Kúre jolda kóp ózgeris bar

Mine, sodan beri tórt aı óte shy­ǵypty. О́ńirdegi jol qurylysynyń jospardaǵy merziminde oryndalmaýyna kináliler jazalanyp, biraz basshy jumysynan ketti. Úkimet bas­shysy Álıhan Smaıylov Batys Qazaq­stan oblysyna jumys saparymen kelip, óńirdegi avtojoldar jaǵ­daıyn kózimen kórdi.

Ásirese maqa­lada aıtylǵan Bókeı ordasy men Jánibek aýdandaryna aparatyn joldyń qurylysyna jan bitip, ekinshi tynysy ashylǵandaı boldy. Qaz­talov – Jánibek – RF she­karasy baǵytyndaǵy jol qurylysynyń 53-95 sha­qyrymynda merdigerlik etken ADFstroy degen «ultaraq» kompanııa jobadan shettetilip, tergeý júr­gizilýde. Joldyń bul bóligine endi qaıta tender uıymdastyrylyp, jańa merdiger tartylmaq.

Al kúre joldyń ózge bólikterinde búginde qyzý jumys júrip jatyr eken. Muny ja­qynda óz kózimizben kórip qaıttyq.

100 shaqyrym daıyn

Áńgimege ózek bolyp otyrǵan Qaztalov – Jánibek – RF shekarasy jáne О́nege – Bısen – Saıqyn avtojolynyń jalpy uzyndyǵy 248 shaqyrymdy quraıdy. Oral qalasynan 500-600 shaqyrym shalǵaıda jatqan Bókeı ordasy men Jánibek aýdandaryn oblys ortalyǵymen jalǵaıtyn bul joldyń mańyzy óte úlken. Batys Qazaqstan oblysynyń ońtústik aýdandary turǵyndary bul joldy táýelsizdik alǵaly talap etip keledi. Kóktem men kúzde jol azabyn tartyp, mı balshyqqa batatyn jolaýshylar osy azaptan qutylatyn kúndi taǵatsyzdana kútýde.

– Aýa raıynyń qolaısyz kún­deri jolaýshylar erekshe qına­latyn jol bóligi – О́nege men Bısen arasyndaǵy 14 shaqyrym, Nursaı aýyly tusyndaǵy 3-4 shaqyrym edi. Bul aımaqtyń topyraǵy sondaı, jańbyr men qar sýynan mı batpaqqa aınalyp, búkil kólikti tusap tastaıtyn. Qurylysshylar joldyń osy bólikterine erekshe kúsh saldy. Sóıtip, qazirdiń ózinde bul jerlerde jol qurylysy ne­gi­zinen daıyn bolyp qaldy. Aldaǵy kúzde laısań bastalǵanda dál osy jerlerden jolaýshylar qıyndyq kórmeı ótedi, – deıdi «Qazavtojol» ulttyq kompanııa­sy» AQ-nyń Batys Qazaqstan oblysyndaǵy fılıalynyń dırektory Qazbek Mámbetov.

Jaqynda ǵana «Qazavtojol» Ulttyq kompanııasynyń baspasóz qyzmeti О́nege – Bısen – Saıqyn avtojolynyń úshten biri, ıaǵnı 35 shaqyrymy daıyn bolǵanyn habarlady. 103 shaqyrymdyq jol qurylysy 2 ýchaskege bólingen, ju­mysty otandyq kompanııalar atqarýda. Prezıdent sy­ny­nan keıin bul jerde de ju­mys shırap, 140-tan astam ar­naıy tehnıka, 200-den astam jumys­shy jumyldyrylǵan bolatyn. Mun­da eki asfalt-beton zaýyty kúni-túni toqtamaı jumys istep tur. Respýblıkalyq mártebeli jol 2023 jyldyń sońynda toly­ǵymen paıdalanýǵa berilýi kerek.

Jol qurylysyn josparǵa saı jáne sapaly júrgizip jatqan kompanııanyń biri – «Uniserf» JShS. Qaztalov – Jánibek – RF shekarasy baǵytyndaǵy joldyń alǵashqy 53 shaqyrymy osy mekemeniń enshisinde. Onyń ús­ti­ne 5 kópir, birneshe mal ótkeli sekil­di kúrdeli qurylymdar da joldyń osy bóliginde orna­­las­qan. Bul bóliktegi qyzý jumysty óz kózimizben kórdik. «Uniserf» kompanııasy bas dırek­torynyń óndiris jónin­de­gi orynbasary, bas ınjener Nıkolaı Kondopýlo bizdi jol quryly­sy­nyń barysymen tanystyryp shyqty.

– Kúre joldy jóndeýge 90 tehnıka jumyldyrylǵan. Qu­ry­lys brıgadalarynda eki aýy­sy­mmen 164 adam jumys istep jatyr. Jumysshylardyń 20 paıyzy – jergilikti turǵyndar. Bizdiń kompanııaǵa bes kópirdi jóndeý tapsyrylǵan bolsa, qa­zir onyń biri daıyn bolyp qaldy. Ekinshisiniń qurylysy jaqynda aıaqtalady. Qalǵan kópirlerdi de rettep jatyrmyz. Jumys kes­tege saı júrýde. Tek qana bir ýaıymymyz bar, ol – qurylys materıaldarynyń ýaqtyly jet­kizilýi máselesi. Bul – osy jol boıyndaǵy barlyq mer­di­ger­diń bas aýrýy. Qazir shıki­zatty jetkizilgen boıda bir­den paıdalanyp jatyrmyz. Bıyl 18 shaqyrym joldy kúr­deli jóndeýge tıispiz. Sonyń 11 shaqyrymy qazirdiń ózinde qoldanysqa berildi. Jospar boıynsha tamyz aıynda qal­ǵan 6 shaqyrym jolǵa asfalt-beton qospasyn quıyp úlgerýimiz kerek. Búginge deıin 2,5 shaqyrym jol bóligine qum-qıyrshyqtas qospasyn tósedik. Birneshe kúnde asfalt tóseýdi bastaımyz, – dedi Nıkolaı Ivanuly.

Mine, osylaısha, qazirdiń ózinde Qaztalov pen Jánibek, Bókeı ordasy arasyndaǵy túrli bólikte jalpy uzyndyǵy 100 shaqyrymdaı jol jolaýshy­lar­dyń paıdalanýyna jarap tur.

Vagon tapshy bolmasa eken

Merdiger kompanııa ókili aıt­qandaı, jol qurylysyna qa­jetti materıaldyń túgelge jýy­ǵy oblys aýmaǵynan tys jerden ákelinedi. Olardy óńirge ýaqtyly jetkizý úshin temirjol vagondary kerek. Mamandardyń aıtýynsha, bir shaqyrym jol qury­lysyna qajetti túrli shı­kizat 104 vagonǵa júk bolady eken. Al biz áńgime etip otyrǵan respýblıkalyq jol qurylysy úshin bıyl jalpy sany 12 myń vagon qajet bolady. Mine, qıyndyq osy jerden týyndap otyr.

– Úkimettiń qoldaýymen, «Qazaq­stan temir joly» ulttyq kompanııasy aıyna bizdi keminde 500 vagonmen qamtamasyz etýge tıis. Osyndaı memorandýmǵa qol qoıylǵan. Alaıda biz jol qu­rylysyn josparǵa saı júr­gizýi­miz úshin aı saıyn 1 500 vagon shıkizat, ınertti materıaldar paıdalanýǵa tıispiz. Mysa­ly, Aqtóbeden ákelinetin qıyrshyq tas Oralǵa deıin 2 apta jol júredi. Memlekettik shekaradan ótedi. Osynyń bárin eskerý qajet. Eger jol qurylysyna qajetti materıaldar ýaqtyly jet­­kizilmese, bıylǵy jospar oryn­­dalmaı qalýy da múmkin, – deı­di Qazbek Mámbetov.

Árıne, merdiger kompanııalar bul jaǵdaıdan habardar. Jol qurylysynyń alǵashqy kúni­nen-aq tap bolǵan másele bul. Sondyqtan da barynsha qor jınap, saqtyq qylýda. «Qazavtojol» fılıaly dırektorynyń aıtýynsha, qazirgi tańda merdiger kom­pa­nııalardyń qolynda qury­lys materıalynyń 45 paıyzy bar. Kóńilge medeý tutarlyǵy, bıyl bıtým tapsyrysqa saı ýaq­ty­ly jetkizilgen.

Alda

Jospar boıynsha 2023 jyldyń sońynda Qaztalov – Jánibek – RF shekarasy jáne О́nege – Bısen – Saıqyn avtojoly tolyǵymen paıdalanýǵa berilýge tıis. Qurylystyń qa­zir­gi qarqynyna qarap buǵan senýge de bolady. Ázirge jumysy júrmeı, jolaýshylardy jabyr­qatyp turǵan – Qaztalov pen Jánibek arasyndaǵy 53-95 sha­qyrym aralyǵy. Joǵaryda aı­tyl­ǵandaı, osy aýmaqtyń bas mer­digeri «Temirjol jóndeý» JShS-na qarasty ADFstroy kom­pa­nııasynyń josyqsyz áre­keti saldarynan kúrdeli jón­deý toq­tap qaldy. Bas merdi­ger jobadan shettetildi. Bul bó­likte áli kúnge jańa merdiger anyq­­tal­ma­ǵan. Tapsyrys berýshi ult­tyq kom­panııa memlekettik sa­typ alý boıynsha úshinshi márte konkýrs jarııalaǵan. Iаǵnı О́ne­ge men Nursaı aýyldary ara­ly­ǵyn­daǵy 43,5 shaqyrym joldy jóndeıtin merdiger tamyz aıyn­da ǵana belgili bolmaq. Bul jerge byltyr 8 shaqyrym ǵana asfalt-beton qospasy tóselgen eken. Bıyl tender ótip, merdiger anyqtalǵan kúnniń ózinde jańa kompanııa birden qurylysqa kiri­sip kete almaıtyny anyq.

Merdiger kompanııa ókilderi­men áńgime barysynda jol qurylysyna bólingen qarajat maýsym aıynda ýaqytynan keshi­rek bólingenin estidik. Bul óz kezeginde merdigerlerdiń qajetti ınertti materıaldardy der kezin­de satyp alýyna kedergi bolǵan. Árıne, mundaıǵa jol berýge bolmaıdy.

Bıyl Qaztalov – Jánibek – RF shekarasy jáne О́nege – Bısen – Saıqyn baǵytyndaǵy kúre joldy jóndeýge respýblıkalyq bıýdjetten 15 mlrd teńge bólin­gen eken. Jyl basynan beri sol qar­jynyń 6 mlrd teńgesi ıge­ril­gen. Batys Qazaqstan obly­sy­nyń úsh aýdanynda júrip jatqan jol qurylysyna 600-ge jýyq tehnıka men 700-deı adam tartylǵan. Jaqynda «Beket Sát Jol» JShS Jánibek aýyly men RF shekarasyna deıingi 7 shaqyrym joldy jóndeýdi bas­tap ketti.

«Qazavtojol» ulttyq kompanııasy oblystyq fılıalynyń dırektory Qazbek Mámbetov Chapaevtan Jalpaqtal baǵy­tyna shyǵatyn bóliktegi 17 shaqy­rym­dy kúrdeli jóndeý úshin esep-qısap jobasy jasalatynyn aıtady. О́ńirde Oral men Atyraý qalalaryn jalǵaıtyn respýblıkalyq jol bóliginiń ob­lystaǵy bóligin keńeıtý, tórt jolaqty jolǵa aınaldyrý máse­lesi de qolǵa alynbaq. Qazir jo­ba­lyq-smetalyq qujattary qattalý ústinde eken.

Mine, Memleket basshy­sy­nyń ózi baqylaýyna alyp otyrǵan kúre jol qury­ly­synyń qazirgi ahýaly osyndaı. Jol salyp jatqan mer­di­gerler de, tapsyrys berýshi «Qazavtojol» ulttyq kompanııasy fılıalynyń basshysy da batysqazaqstandyqtar úshin ǵasyr jobasyna aınalǵan kúre joldy tezirek bitirýge kúsh salyp jatyr. Biz osyny kórdik.

Batys Qazaqstan oblysy