Myń taǵzym saǵan, maıdanger!

Ardagerlerge alǵys

Uly Otan soǵysyndaǵy Jeńiske bıylǵy 9 mamyrda 69 jyl toldy. Osy aıtýly merekege oraı Otanymyzdyń barlyq eldi mekenderinde ardagerlerge zor syı-qurmet kórsetilýde. Iаǵnı merekelik dastarqandar jaıylyp, basqa da túrli saltanatty sharalar uıymdastyrylyp jatyr. Budan bólek, qalyptasqan dástúr boıynsha, jergilikti bılik Uly Otan soǵysynyń barlyq qatysýshylaryna bir ret beriletin aqshalaı járdemaqy taǵaıyndady. Sonymen qatar, keıbir óńirler ardagerlerdiń bir aılyq kommýnaldyq tólemderin ótep berýge sheshim qabyldady.    Árıne, járdemaqy kólemi ár óńirdiń áleýmettik-ekonomıkalyq jaǵdaıyna qaraı ártúrli bolyp otyr. Biraq másele onyń naqty kóleminde bolmasa kerek. Eń bastysy – elimizde ardagerlerge laıyqty qurmet kórsetilý ústinde.  *Aqtóbe oblysy Uly Otan soǵysynyń ot -jalynynan ótken maıdangerler qatary sırep qaldy. Qazir oblysta nebári 211 Uly Otan soǵysyna qatysýshy turady. Solardyń 160-tan astamy Aqtó­be qalasynyń turǵyny. Jer­gilikti bılik olarǵa bar­lyq turmystyq jaǵdaı týǵy­zyp keledi. Maıdangerler «Ardager» emhanasynda den­saýlyǵyn tek­sertip, emde­ledi. О́ńirdegi soǵys arda­ger­leriniń barlyǵy turǵyn úımen qamtamasyz etilgen. Maı­dan­gerlerdiń kommýnaldyq tó­lemderin óteýge ár ardagerge aı saıyn jergilikti bıýdjet ese­binen 10 myń teńge tólenedi. Olar qoǵamdyq kólikte tegin júredi. Uly Jeńistiń 69 jyl­dyǵyna oraı Uly Otan soǵy­syna qaty­sýshylardyń árqaı­sysyna ob­lystyq bıýdjetten 100 myń teńge berildi. Aqtóbe qala­syn­da turatyndar úshin Otan qorǵaý­shylar kúni das­tarhan jaıylyp, syı-sııa­pat jasaldy. Osy shara bary­synda qalada turatyn úsh soǵys ardagerine jáne úsh Uly Otan soǵysyna qatysýshynyń jesirine páter sertıfıkattary tapsyryldy. Satybaldy SÁÝIRBAI, «Egemen Qazaqstan». *Almaty oblysy Elimizde qalyptasqan dástúr boıynsha Almaty oblysynyń ákimi Ańsar Musahanov 9 mamyr – Jeńis kúni merekesine oraı Taldyqorǵanda Uly Otan so­ǵysy ardagerlerin qabyldap, syı-sııapat kórsetti. Jalpy, Je­tisý jerinde 471 UOS arda­geri bolsa, sonyń 320-sy sura­pyl soǵysqa qatysýshy, 152-si múgedek jandar. Oblys áki­mi­niń kezdesýine 100 ardager shaqy­rylyp, oblystyq bıýdjet­ten olardyń árqaısyna bir jolǵy materıaldyq kómek retinde 50 myń teńgeden berildi. Ardagerler basqosýynda maıdangerler Sol­tanbaı Jaryqbaev pen Grıgorıı Harchenko minbege kóterilip, keshegi kún estelikterin tilge tıek ete turyp búgingi óskeleń ómir­ge rızashylyqtaryn bildirdi. Ál­bette, Elbasyna, oblys ákimine alǵystaryn da aǵyta bildi. Qarttar kóńilderin aýlaı bilgen Ańsar Musahanov quttyqtaý sózben shektelmeı, ardagerlerge aq dastarqannan dám tatqyzyp, osy kúni oblystyń ár túkpirinen arnaıy kelgen qarııalardyń qonaqúıde ornalasyp, dárigerler tekserýlerinen ótýine de jaǵdaı týǵyzdy. Nurbol ÁLDIBAEV, «Egemen Qazaqstan». * Atyraý oblysy Atyraý oblysynda da Je­ńis kúni qarsańynda soǵys ar­da­gerleriniń árqaısysyna erekshe syı-qurmet kórsetý sharalary bas­taý aldy. Jurtshylyqpen júz­desken maıdangerler qarý­las­tarynyń erligi jaıynda estelikter aıtyp, búgingi beı­bit ómirdiń qymbattyǵyn, Táý­el­sizdiktiń qadir-qasıetin jas­­tar sanasyna sińirýde Muz jas­­tanyp, qar jamylyp, qan maı­dan­nyń qıyndyǵyn kórgen soǵys ardagerleriniń árqaısysyna jer­gilikti bılik tarapynan 100 myń teńgeden qarjylaı syıaqy berýi kózdelýde. Oblystyq ardagerler keńe­si­niń tóraǵasy Qatımolla Rızýa­nov­tyń málim etkenindeı, qazir Aty­raý oblysynda ekinshi dúnıe­jú­zilik soǵysqa qatysyp, keıinnen beıbit ómirde erinbeı eńbek etken maıdangerlerdiń eń úlkeni – ǵa­syr­lyq ǵumyrdyń dámin tatqan Baı­ǵazy Baıetuly Inder aýdanynyń Esbol aýylynda turady. Bul maıdanger dál Jeńis kúninde, ıaǵnı  9 mamyrda 100 jasqa tolǵaly otyr. – Oq pen ottyń ortasynan oralǵan soǵys ardagerleriniń qatary Atyraýda da azaıyp barady. Dál qazir munaıly óńirde soǵysqa qatynasqan 100 soǵys ardageri bar. О́ńir basshylyǵy Jeńis kúni qarsańynda soǵys ardagerleriniń árqaısysyna 100 myń teńgeden syıaqy berýge sheshim qabyldady. Buǵan qosa soǵys ardagerleriniń kommýnaldyq qyzmetterge tólemi úshin bıýdjetten aı saıyn 10 000 teńgeden berilip keledi, – deıdi Qatımolla Rızýanov. Joldasbek ShО́PEǴUL, «Egemen Qazaqstan». * Jambyl oblysy Jyl ótken saıyn Uly Otan soǵysy ardagerleriniń qatary azaıyp kele jatqany jasyryn emes. Buryn ár aýyldan, úlken kóshelerdiń boıynan keýdesine jarqyratyp orden-medalin taqqan ardagerlerdi jıi kórýshi edik. Tipti eki úıdiń birinde «Bul úıde soǵys ardageri turady» degen taqtaıshalar qaǵýly turatyn. Ýaqyt óz degenimen júredi eken. Búgingi kúni Jambyl oblysynda 304 Uly Otan soǵysynyń ardageri, 2377 olarǵa teńestirilgen, 456 tylda jumys atqarǵan azamattar turady. Jeńis merekesi qarsańynda jergilikti bıýdjet esebinen soǵys ardagerleriniń árqaısysyna 100 myń teńgeden, olarǵa teńestirilgenderge 20 myń teńgeden, al, tylda jumys atqarǵandarǵa 10 myń teńgeden bir jolǵy materıaldyq járdemaqy tóleý qarastyrylǵan. Árıne, Otan úshin ot keship, keýdesin oqqa tosqan osynaý ardagerlerge qandaı syı-sııapat jasasań da jarasady. Jáne tek Jeńis merekesi tusynda ǵana emes, jyl boıy umytpaı, qoldan kelgen qamqorlyqtyń bárin jasap otyrý qajet. Árbir ardager qamqorlyqty sezinýi tıis. Oralhan DÁÝIT, «Egemen Qazaqstan». * Qostanaı oblysy Osydan jetpis jyl buryn surapyl soǵysta jaýǵan oqqa qarsy turǵan maıdangerler búginde táýelsiz eldegi beıbit kúnniń baqytyn sezinip otyr. Oblysta qazir qan maıdannyń kýágerindeı 435 soǵys ardageri turady. Jeńis kúni qarsańynda Uly Otan soǵysyna qatysýshylar men múgedekterine 25 aılyq kór­setkish kóleminde, ıaǵnı 46300 teńge syıaqy berildi. Bul ob­lys­tyń barlyq aýdandary men qalalarynyń bıýdjetteri ese­binen júzege asty. Munyń syrtynda soǵys ardagerlerine tur­mystyq qajettilikteri úshin aı saıyn beriletin 11112 teńge jár­demaqynyń kólemi mamyr aıy­nan bastap 18520 teńgege jetti. Jeńildikteri men kepildikteri jóninen Uly Otan soǵysyna qatysýshylar men múgedekterine teńestirilgen Aýǵan soǵysynyń ardagerleri, beıbit kúnde er­lik­pen qaza tapqan áskerı qyz­met­kerlerdiń jesirleri, osy kategorııaǵa jatatyn basqa kisiler Jeńis merekesinde eskerýsiz qal­ǵan joq. Olarǵa 9260 teńge bir jol­ǵy syıaqy berildi. Oblysta Uly Otan soǵysy kezinde tyl aýyrtpalyǵyn kó­ter­gen, Jeńisti jaqyndatýǵa úlesin qosqan 10267 adam turady. Olar da Jeńis merekesi qurmetine 9260 teńgeden syıaqy aldy. Názıra JÁRIMBETOVA, «Egemen Qazaqstan». * Qyzylorda oblysy Er etigimen qan keshken, at aýyzdyǵymen sý ishken surapyl soǵysqa qatysqan ardagerlerdi qalaı ardaqtasaq ta artyqtyq etpeıdi. Qyzylorda oblysyndaǵy Ekinshi dúnıejúzilik soǵysqa qatysqan maıdangerler men olarǵa teńestirilgen azamattarǵa bıýdjet esebinen áleýmettik kómekter kórsetilip jatyr. Mysaly, 119 maıdangerge 148160 teńgeden berilmek. Al soǵysta qaza tapqan jaýyngerlerdiń ekinshi ret nekege turmaǵan jesirlerine de osy kólemde kómek kórsetildi. Sondaı-aq, soǵys jyldarynda tyldaǵy janqııarlyq eńbegi men minsiz áskerı qyzmeti úshin KSRO-nyń orden-medaldarymen marapattalǵan 196 adamǵa 92600 teńgeden syıaqy tólendi. Al soǵys ýaqytynda fashıster men olardyń odaqtastary qurǵan konslagerlerdiń, gettolardyń jáne basqa da eriksiz ustaý oryndarynyń jasy kámeletke tolmaǵan burynǵy tutqyndaryna 148 160 teńge kóleminde beriledi. Eń aqyry 1941-1945 jyldar aralyǵynda keminde alty aı jumys istegen azamattarǵa 55560 teńgeden ótemaqy jasaldy. Al Qyzylorda oblysynda ondaı adamdardyń sany 6874 eken. Jalpy, oblys boıynsha barlyǵy 7193 ardagerge 411 285,8 myń teńge áleýmettik kómek tólendi. Erjan BAITILES, «Egemen Qazaqstan». * Mańǵystaý oblysy Qazirgi tańda Mańǵystaý oblysynda 77 soǵys ardageri turady. Me­reke qarsańynda olardyń bar­ly­ǵyna 100 myń teńgeden áleýmettik kómek kórsetildi. Sondaı-aq, 847 UOS ardager­lerine teńestirilgen tulǵalarǵa 50 myń, 5 soǵys ardagerleri je­sir­lerine 40 myń, soǵystan oralmaǵan 115 sarbazdyń áıel­derine jáne 46 beıbit ýaqytta ás­kerı qyzmet atqarýda qaı­tys bolǵandar otbasylaryna, 1150 soǵys kezindegi tyl eńbek­ker­lerine 10 myńnan, 122 aýǵan soǵysy jáne Chernobyldaǵy AES apaty múgedekterine 60 myń, 31 Chernobyl apatyn joıýǵa qatysýshylarǵa 20 myń teńgeden syıaqy berildi. Bul syılar úshin jergilikti bıýdjetten barlyǵy 2393 adamǵa 71 mln. 300 myń teńge bólindi. Jeńis merekesine oraı Mańǵystaý oblysy ákimdigi 77 UOS ardagerine áleýmettik kómek kórsetý boıynsha oblystyq basqarmalar men aýmaqtyq memlekettik qyzmetkerlerdiń, quqyq qorǵaý salasynyń, Aqtaý áskerı garnızonynyń, ónerkásiptik kásiporyndardyń jaýaptylar kestesin bekitti. Atalǵan jaýapty tulǵalar 15-25 myń teńge kóleminde azyq-túlik, 100 myń teńgege deıin materıaldyq kómek kórsetti. Sonymen qatar, jaýapty tulǵalar arqyly oblys ákimi atynan qarjylaı syı-sııapat tapsyrdy. Aqtaý qalalyq ákimdigi bas­tamasymen 20 soǵys ardagerine qurylys uıymymen qarjylyq kómek kórsetildi. Al aýdandar, qalalar ákimderi ardagerler men tyl qyzmetkerlerine arnap saltanatty jıyn uıymdastyrsa, jastar jaǵy túrli aksııalarmen qoldaý kórsetti. Gúlaıym ShYNTEMIRQYZY, «Egemen Qazaqstan».  * Ońtústik Qazaqstan oblysy Kún ótken saıyn maıdanger urpaq ókilderi azaıyp barady. Ońtústik Qazaqstan oblysynda osydan on kún buryn 1941-1945 jyldarǵy ekinshi dúnıejúzilik soǵystyń 550 ardageri bar edi. Uly Jeńis merekesine eki kún qalǵanǵa deıin olar on eki adamǵa kemidi. Jergilikti bıýdjetten UOS ardagerlerine aqshalaı kómek kórsetildi. Orta eseppen alǵanda árqaısysyna 111 myń teńgeden keledi. 25463 tyl eńbekkerine de kóńil bólinip, aýdandar men qalalarda is-sharalar ótkizilip, aqshalaı-zattaı syılyqtar tapsyryldy. 6 mamyrda oblystyq ardagerler keńesiniń uıymdastyrýymen opera jáne balet teatrynda, osy óner ordasy ártisteriniń kúshimen aýdandar men qalalardan jınalǵan ardagerlerge konsert qoıylyp, demeýshiler esebinen «Manchester» meıramhanasynda dastarqan jaıyldy. Marhabat BAIǴUT, «Egemen Qazaqstan». * Pavlodar oblysy Oblysta Jeńis merekesine  baılanysty kóptegen sharalar ótýde. «Maıdan joly» eske alý toby soǵys kezinde qaza bolǵan pavlodarlyqtardyń zırattaryn izdeý úshin Reseıdiń Nevel qalasyna attandy. Birneshe ret jolǵa shyqqan bul saparǵa «Qazaqstan elektrolız zaýyty» AQ  demeýshilik jasaýda. Málimetter boıynsha, 1941-1945 jylǵy soǵysqa  oblystan 46 myńnan asa adam qatysypty. Arnaıy ekspedısııa  músheleri iz-túzsiz ketken 50-ge jýyq jaýyngerdiń esimderi men qaı jerde jerlengenderi jaıynda aqparat tapty. Oblystan 31 adam Keńes Odaǵy Batyry ataǵyn aldy. Al, bul kúnderi oblysta soǵys órtin kórgen 306 ardager qalypty. Bıyl osy 306 ardagerge oblystyq bıýdjet qarjysynan árqaısysyna 127 778 teńgeden  aqsha bólinip, esep-shottaryna túsirilipti. Páterlerine jóndeý jumystary júrgizilýde. Sol bir ótken aýyr kúnderdiń maıdan joly qazir mektepterde  «Elin qorǵaý  – erge syn» atty áskerı-sporttyq jarys­tarmen, taqyryptyq kezdesýlermen atap ótilýde. Sultanmahmut Toraıǵyrov atyndaǵy oblystyq kitaphanada  «V pamıatı pokolenıı», Shafer mýzeı úıinde «Sled Pobedy», Áskerı Dańq mýzeıinde «Qaza bolǵandardyń dańqy umytylmaıdy» taqyrybynda  fotoqujattar kórmeleri ashyldy. Júsipbek Aımaýytov atyndaǵy  mýzykaly teatrdyń ártisteri «Maıdan ánderin eske alaıyq» atty án keshine shaqyrýda.   Al, «Dostyq» úıiniń keń zalynda oblystyq muraǵattar bólimi  daıyndaǵan «Bozdaqtar» atty oblystan maıdanǵa attanǵandar jaıly shyqqan 3 estelik kitaptyń tusaýkeserine ázirlik jasalýda. Farıda Byqaı, «Egemen Qazaqstan». * Soltústik Qazaqstan oblysy Uly Jeńistiń 69 jyldyǵyn Qyzyljar óńirinde keńinen atap ótýdiń keshendi is-sharalary jasalyp, búginde kózi tiri 343 maıdangerge jan-jaqty qamqorlyq kórsetý belgilengen. Ol úshin jergilikti bıýdjetten 57,7 mıllıon teńge, qaıyrymdylyq aksııalardan 8,6 mıllıon teńge bólingen. Sonda soǵys ardagerleri men múgedekterdiń árqaısysy 117600 teńge mólsherinde qar­jy­lyq kómekke ıe bolady. Sondaı-aq, eki myńǵa jýyq maıdangerlerdiń jesirleri, tyl eńbekkerleri, Lenıngrad qursaýynda bolǵan jandarǵa jergilikti qazynadan 17,2 mıllıon teńge bólinip, 9260 teńge kóleminde aqshalaı kómek beriledi. Budan tysqary iri kásip­oryndar men jekelegen kásip­kerler soǵys jáne tyl arda­gerlerine aqshalaı, zattaı syı-sııapat jasaıtyn bolsa, «jas tı­mýr­shylar» úı-úıdi aralap, qolǵabys kómegin uıymdastyrady. Petropavl qalalyq ardagerler keńesiniń tóraǵasy Grıgorıı Kýhardyń málimdeýinshe eski úılerde turyp jatqan soǵys ardagerlerine 100 myń teńgeden kómek berý, «Jeńis» saıabaǵyn jańǵyrtýdy jalǵastyrý, stela ornatý, ardagerler úıin salý sharalary qarastyrylǵan. О́mir ESQALI. «Egemen Qazaqstan». * Shyǵys Qazaqstan oblysy Shyǵys óńirinde Uly Otan soǵysy men tyl ardagerlerine birqatar áleýmettik kómekter kórsetilýde. Máselen, О́ske­men­de ár soǵys ardagerine 70 myń teńgeden járdemaqy beril­se, Semeı qalasyndaǵy arda­ger­lerdiń árqaısysy 50 myń teńge kóleminde áleýmettik kómek aldy. Sonymen birge, ardagerler úshin elektr qýatyn úsh aı boıy tegin paıdalaný jáne túrli jeńildikter qarastyrylǵan. Jalpy, Shyǵys Qazaqstan ob­lysynda 747 UOS ardageri bar. Al jeńildikteri jaǵynan Uly Otan soǵysy ardagerlerine teńes­tirilgen tulǵalar sany – 2616, soǵys múgedekterine teńes­tirilgender – 4360, tyl eń­bek­kerleri 30133 adamdy qu­raıdy. Uly Jeńistiń 69 jyldyq merekesinde óńir basshysy B.Sa­par­baev oblystyń túkpir-túkpi­rinen kelgen 75 ardagermen kezdesti. Basqosýda ardager­ler soǵys jyldaryndaǵy aýyrt­palyqtar men maıdandas dos­taryn eske alysty. О́skemende 300-ge jýyq soǵys ardageri tursa, onyń ishinde 30 qarııa – jeke sektor turǵyny. Kelisimi boıynsha olardyń aýlasyna «Munda UOS ardageri turady» degen jazýy bar taqtaıshalar ornatyldy. Jastardan quralǵan eńbek jasaqtary ardagerlerge qol eńbegi turǵysynan kómek kórsetip, úıleri men aýlalaryna tazalyq jumystaryn júrgizdi. Dýman ANASh, «Egemen Qazaqstan».