Efıopııa úkimeti Tıgraıdaǵy atysty toqtatý jónindegi kelisimge tez arada qol jetkizý qajet ekenin málimdedi. Sonda ǵana soǵys órti sharpyǵan aımaqta gýmanıtarlyq kómek kórsetýdi jalǵastyrýǵa, qarapaıym qajettilikterdi óteýge múmkindik týatynyn aıtyp otyr.
Tıgraıdaǵy kóterilisshilermen kelissózder júrgizý jóninde qurylǵan komıtet tynyshtyq ornatý jóninde usynys ázirlegenin habarlady. Osylaısha, 2020 jyly qarashada bastalǵan qaqtyǵystardy toqtatýǵa talpynbaq.
«Gýmanıtarlyq kómektiń turaqty jetkizilýin qamtamasyz etý, negizgi qyzmetterdi qalpyna keltirýdi jeńildetý úshin, sondaı-aq qaqtyǵysty beıbit jolmen sheshý úshin komıtet múmkindiginshe tezirek atysty toqtatý týraly kelisimge qol jetkizý qajet», delingen komıtet jasaǵan málimdemede.
Beıbitshilik jónindegi komıtet osy prosesti jedeldetý úshin bitimgershilik usynysyn qabyldaǵan kórinedi. Bul qujat atysty toqtatýǵa jáne saıası dıalogty júrgizýge jol ashpaq.
Tıgraı halyqty azat etý maıdany (TPLF) mundaı usynysty qabyldamady. Toptyń paıymdaýynsha, el premer-mınıstri Abıı Ahmedtiń úkimeti dıalogqa kelýge ynta bildirmegen. Sondyqtan qujatty aqylǵa qonymsyz dep sanaıdy.
«Olar beıbit kelissóz júrgizýge qolaıly jaǵdaı jasaýǵa áreket etemiz degen jıi qaıtalanatyn ýádelerine ashyq túrde qarsy shyqty. Shynynda, olardyń áskeri bizge qarsy arandatý áreketin jasap, qoǵamda jaǵymsyz pikir qalyptastyryp otyr», dedi Tıgraı halyqty azat etý maıdanynyń baspasóz hatshysy Getachıý Reda.
TPLF óńirdegi 6 mln halyqtyń turmysyna qajetti negizgi qyzmetterdi oryndaǵan kezde ǵana kelissóz ústeline otyratynyn talaıdan beri aıtyp keledi. Jalpy, Efıopııanyń soltústigindegi qaqtyǵys bıylǵy naýryzda báseńdegen. Sóıtip, toqtap qalǵan gýmanıtarlyq kómekti qaıta jetkize bastaýǵa múmkindik týdy.
Tıgraı aımaǵy soǵys bastalǵaly beri elektr jaryǵy, baılanys, bank qyzmeti sekildi negizgi qyzmetterge qol jetkize almaı qalǵan. Halyq ashtyqqa ushyrap, dúken sórelerinde azyq-túlik qalmady.
Beıbitshilik jónindegi komıtet aldaǵy ýaqytta usynysyn Afrıka odaǵyna jiberetinin alǵa tartady. О́z kezeginde qara qurlyqtyń basty uıymy soǵys órti sharpyǵan aımaqtaǵy ahýaldy retteýge bar kúsh-jigerin jumsap keledi.
«Kelissózderdiń orny men ýaqytyn anyqtaýǵa, beıbit kelissózderdi tez bastaýǵa jáne jaqyn arada atysty toqtatý týraly kelisimge qol jetkizýge múmkindik alý úshin Afrıka odaǵymen yntymaqtastyq ornatýǵa kúsh salyp jatyrmyz», dep habarlady komıtet.
Sondaı-aq kelissózderge kimniń tóraǵalyq etýi de talqyǵa túsip jatyr. Abıı úkimeti kez kelgen kelissózdi Afrıka odaǵynyń Somalı túbegindegi ókili Olýsegýn Obasandjo júrgizýi kerek dep esepteıdi. Alaıda kóterilisshiler Kenııa prezıdenti Ýhýrý Kenıattanyń ara aǵaıyn bolǵanyn qalaıdy.
Halyqaralyq qoǵamdastyq ta Tıgraıdaǵy ahýalǵa alańdaýly. Osyǵan baılanysty BUU Qaýipsizdik Keńesinde birneshe otyrys ótip, qarar qabyldanǵany málim. Qaqtyǵys saldarynan myńdaǵan adam qaza taýyp, mıllıondaǵan turǵyn bosyp ketken.
Degenmen eldegi ahýalǵa álem jetkilikti túrde nazar aýdarmaı otyr dep esepteıtinder de bar. Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymynyń basshysy Tedros Adanom Gebreıesýs Tıgraı aımaǵyndaǵy daǵdarysty «jerdegi eń aýyr apat» dep sıpattady. Uıym basshysy «Jahandyq kóshbasshylardyń salǵyrttyǵy onda mekendegen turǵyndardyń násiline baılanysty ma?» degen saýal tastaıdy.
Jalpy, uıym basshysynyń týǵan jeri osy Tıgraı aımaǵy. Sondyqtan Tedros myrzanyń alańdaýy túsinikti. Efıopııanyń soltústiginde qaqtyǵys bastalǵaly halyqaralyq qoǵamdastyq gýmanıtarlyq kómek jetkizýge bel sheship kirisken joq. Alaıda Ýkraınadaǵy qaqtyǵysqa qarsy búkil Eýropa óre túregeldi.
Tedrostyń aıtýynsha, Tıgraıdegi 6 mln adamnyń sońǵy 21 aıda álemmen baılanysy úzilgen. Osy oraıda, ol Ýkraınadaǵy qaqtyǵyspen salystyra otyryp, Tıgraıdaǵy apatty budan da soraqy dep aıtty.
«Keıingi birneshe aıda álemniń damyǵan elderinde birde-bir memleket basshysynyń Tıgraıdaǵy jaǵdaı týraly aıtqanyn estigen joqpyn. Kez kelgen jerde. Nelikten? Bálkim, bul Tıgraıdaǵy turǵyndardyń túsine baılanysty shyǵar», deıdi Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymynyń basshysy.